Năm năm sau, ta mười tám tuổi.
Trên quan đạo ngoài cửa nam thành Thương Châu toàn là người.
Xe cũ, chiếu cỏ, sọt tre chất đống đến tận ven đường, trẻ con khóc, người lớn ho, lại có người ngồi bệt trong tuyết, không còn sức nhấc mình lên mà đi tiếp.
Năm năm này, chiến sự phía bắc chưa từng dừng.
Các châu huyện mất rồi lấy lại, lấy lại rồi lại mất, người chạy nạn từng đợt từng đợt đổ về phía nam.
Ta theo Thôi Cảnh Hành chu du khắp nơi, nơi nào có chiến sự thì đến nơi đó.
Thôi Cảnh Hành đã lo cho ta một tấm sai điệp đi theo đoàn, các châu huyện thấy ấn triện trên đó mới cho ta vào phòng hộ khẩu, điều tra sổ cũ.
Thuở đầu ta chỉ biết giúp người ta chép tên, sau này những x/ác ch*t, hộ tẩu, những bách tính mất hộ thiếp ta đã gặp ngày càng nhiều.
Nơi nào nên tra sổ cũ, nơi nào nên tìm người cùng thôn làm chứng, nơi nào có thể lật giấy tờ như hôn thư, địa khế để tìm ra lai lịch của một người, ta dần dần đều thuộc nằm lòng.
Sau này, mỗi khi gặp lưu dân vào thành số lượng lớn, thư lại bên dưới đều phải hỏi ta một câu trước: "Hứa cô nương, đợt này x/ác minh thế nào?"
Lần này, phía bắc vừa mất ba huyện, hơn ba ngàn người chạy thẳng đến Thương Châu.
Cửa thành chỉ mở nửa cánh, lính canh ngang tay cầm thương, không cho người ta chen về phía trước.
"Không có hộ thiếp thì lùi lại!"
Đám đông lập tức lo/ạn lên.
Có người giơ tờ lộ dẫn rá/ch nát chen lên phía trước, có người ôm trẻ con khóc, lại có người phụ nữ bế đứa con gái bảy tám tuổi đội lên đầu, muốn nhét vào từ kẽ người.
Đứa trẻ vừa bị lính canh đẩy lại, ta đã chen lên trước.
Ta một tay đỡ lấy nó.
Người phụ nữ kia nóng ruột khóc lóc: "Cô nương, nó có tên, nó tên Hạnh Nhi, cha nó năm ngoái ch*t ở phía bắc, hộ thiếp trong nhà cũng bị đ/ốt rồi. Các người cho nó vào trước đi, tôi không vào cũng được."
Ta đặt đứa trẻ về bên cạnh nàng: "Thôn nào?"
"Huyện Hà Dương, thôn Hòe Thụ."
"Còn người cùng thôn không?"
Nàng quay đầu nhìn quanh, rất nhanh có bảy tám người giơ tay.
Ta vẫy tay ra hiệu phía sau, hai viên thư lại lập tức khiêng bàn đến.
Tri phủ Thương Châu sắc mặt đã thay đổi: "Hứa cô nương, cô đang làm gì vậy?"
"Ghi lại trước đã."
"Cửa thành sắp đóng rồi."
Ta nhìn sắc trời, mặt trời đã tụt ra sau tường thành, người bên ngoài vẫn không ngừng tăng lên.
"Đóng cửa rồi, họ phải làm sao?"
Tri phủ hạ giọng: "Ta cũng muốn cho họ vào. Nhưng phía bắc vừa mất ba huyện, ai biết trong này có lẫn gián điệp hay không?"
"Lương thực dự trữ trong thành chỉ đủ một tháng, thả mấy ngàn người vào nữa, thực sự xảy ra lo/ạn thì sao?"
Lão nói chẳng sai.
Ta hỏi: "Trong thành còn bao nhiêu thư lại?"
"Hơn mười người."
"Còn nha dịch biết chữ?"
"Hai mươi mấy người."
"Mượn thêm người từ các phường. Ông chủ bàn tính sắt, thầy đồ tư thục, miễn biết chữ đều gọi đến hết."
Tri phủ ngẩn ra: "Cô muốn x/ác minh hết trong đêm nay?"
"Trước hết x/ác minh những người có thể x/ác minh."
Ta chỉ ra phía ngoài: "Chia theo thôn. Người cùng thôn có thể làm chứng cho nhau thì đứng cùng nhau, ai có lộ dẫn thì lấy lộ dẫn, ai có hôn thư, địa khế, thuế phiếu cũ thì lấy ra hết. Cái gì cũng không có thì đứng riêng một bên, sáng mai tra tiếp."
"Nhưng cũng phải có người chủ trì chứ."
Ta quay đầu nhìn vào trong cửa thành, Thôi Cảnh Hành vừa xuống ngựa.
Năm năm trôi qua, hắn đã rất ít khi mặc chiếc áo choàng đen năm đó, hôm nay đi ngựa suốt một ngày, trên vai đầy bụi đất.
Tri phủ như thấy người c/ứu mạng, lập tức nghênh đón.
"Thôi đại nhân, ngài đến vừa lúc. Hứa cô nương nàng..."
"Ta nghe thấy rồi."
Thôi Cảnh Hành đi tới cạnh bàn, nhìn đám người ngoài thành: "Cho nàng một đêm."
Tri phủ còn muốn nói gì đó.
Thôi Cảnh Hành tháo yêu bài đặt lên bàn.
"Đêm nay cửa nam không đóng chốt, dọn sạch ống thành, người già và trẻ con vào trước. Nội thành vẫn phong tỏa như cũ, người đã x/ác minh xong mới được thả, có chuyện ta chịu trách nhiệm."
Tri phủ nhìn tấm yêu bài, đành phải sai người đi làm.
Ta đã ngồi xuống bắt đầu viết.
Mấy viên thư lại theo ta chạy qua hai châu đã quen việc, nhanh chóng chia người theo thôn, lính canh cũng khiêng lò than và ghế dài đến.
Trời đã tối, trong đường hầm cửa thành không nhìn rõ chữ, tri phủ lại sai người dựng giá đèn, thắp đèn dầu từng ngọn một.
Chẳng bao lâu, dưới cửa nam đã sáng trưng.
Thôi Cảnh Hành từ bên cạnh lấy một cái bánh vừa nướng xong đặt bên cạnh ta: "Ăn cơm trước đi."
Ta cúi đầu viết tên: "Đợi lát nữa."
Hắn nhìn ta một cái, vươn tay bẻ đôi cái bánh, một nửa nhét vào tay ta, nửa còn lại dùng giấy bọc lại, trực tiếp đặt bên cạnh tay ta.
"Nửa này ăn ngay bây giờ, phần còn lại để đến đêm."
Ta ngẩng đầu nhìn hắn: "Sao ngài biết đến đêm ta sẽ đói?"
"Lần nào ngươi chẳng thế?"
Nói xong hắn đi xem sổ tên bên kia.
Ta cúi đầu cắn một miếng bánh, rồi cất nửa bánh đã bọc vào trong tay áo.
Ngoài cửa thành bỗng có người gọi: "Hứa cô nương, bên này có hơn hai mươi hộ, đều cùng một thôn!"
Ta đứng dậy: "Dẫn qua đây."
Lại có người chạy đến hỏi: "Có một bà lão chẳng có giấy tờ gì, chỉ nhớ đầu thôn có một ngôi đền Thổ Địa, phải làm sao?"
"Trước ghi tên riêng, hỏi người cùng thôn."
"Lại có một hộ, đàn ông ch*t rồi, chỉ còn hai mẹ con."
"Vẫn ghi như thường."
Người kia đáp một tiếng, quay người đi ngay.
Tri phủ đứng bên cạnh nhìn một lúc, thấy người ngày càng đông, bèn sai người khiêng thêm một cái bàn đến.
Ta chia ít giấy trắng cho lão: "Bên này đều là thôn Hòe Thụ, đại nhân giúp ghi một chút."
Lão nhìn ta một cái, đành cam chịu ngồi xuống, cầm lấy giấy cúi đầu hỏi tên tuổi quê quán.
Dưới cửa thành lần lượt thắp đèn, thư lại và nha dịch mỗi người trông coi một bàn, người bên ngoài cũng dần dần xếp hàng theo thôn.
Canh một vừa qua, đợt tên đầu tiên đã kiểm tra xong.
