Tro tàn khóa bạc
Trời sâm sẩm về khuya, gió thu từ mặt đầm thổi lùa qua bãi lác, gom hơi nước mát rượi đẫm trên những phiến cói mộc trải quanh đàn tràng.
Mùi cháo hoa rải lúc chạng vạng đã bay bạt theo con nước xuôi dòng. Bên mép sóng, vạc dầu lạc thắp quanh chân cọc tre chỉ còn đỏ rực những chấm than con muỗi. Dưới bóng râm cây đa già bến Lương, ngọn lửa than củi cơi trong đỉnh đồng vẫn tí tách reo tàn, tỏa ra làn khói ấm mùi gỗ dầu hòa lẫn hương bài dịu ngọt.
Cụ tiên chỉ họ Lê và các bậc kỳ mục đứng dạt về phía chái rạp, tay chống gậy tre, dõi mắt nhìn người con gái nhỏ bé đang quỳ bên mép chiếu. Lão Khảm m/ù xếp bằng trên lớp đệm cỏ mật, đôi tai khẽ động đậy theo từng tiếng sột soạt của nếp áo vải thô. Mọi người đều nín thở, chừa lại khoảng không gian trang nghiêm trước hương án cho hai bóng người nơi bến bãi.
Thục quỳ ngay ngắn trên manh chiếu cói mới dệt. Hai bàn tay nàng ôm ch/ặt chiếc tráp gỗ bọc da trâu trước ngựk, đ/ốt ngón tay ghì ch/ặt đến trắng bệch. Lớp da trâu bọc ngoài đã tróc lở từng mảng sần sùi qua hai mươi năm ngâm bùn mục rỗng, chiếc quai đồng cài nắp phủ một lớp ten rỉ xanh rì.
Đỗ Lương đứng sừng sững bên cạnh nàng. Chàng không quỳ, chỉ khẽ dịch bước chân, chìa bàn tay rám nắng phủ lên khớp vai g/ầy đang r/un r/ẩy của Thục. Hơi ấm từ lòng bàn tay thô ráp từng nắm sào lội bão truyền qua lần áo nâu sồng mỏng mảnh. Thục ngước lên, bắt gặp ánh mắt chàng phẳng lặng và vững chãi soi bóng lửa than, bờ vai nàng dần giãn ra. Nàng chầm chậm cúi đầu, hai tay kính cẩn nâng chiếc tráp đặt lên mặt sập hương án.
Đôi ngón tay thon nhỏ r/un r/ẩy gạt chốt đồng rỉ sét.
Nắp tráp bật mở phát ra một tiếng "cạch" khô khốc. Bên trong lớp Iót xơ dừa ẩm mục, chiếc khóa bạc chạm khắc hình đóa hoa sen cổ nằm lặng lẽ cạnh miếng vải thô nhuộm củ nâu gấp tư. Trên mặt khóa bạc, giọt m/áu khô từ đầu ngón tay Thục nhỏ xuống ngày rằm tháng Bảy vẫn còn đọng lại thành một đốm nâu sẫm, viền quanh nét khắc tên hài nhi mờ nhạt. Miếng vải củ nâu mục nát loang lổ vết nước sông, những dòng chữ nghẹn ngào ghi lại nỗi oan khiên và tình mẫu tử x/é ruột năm nào vẫn in hằn từng nét mực tàu đã nhạt.
Hai mươi năm trước, trong đêm dông gió gầm gào dìm chiếc lồng tre xuống vực xoáy, người thiếu phụ trẻ đã giấu chiếc tráp này vào hốc đ/á dưới chân miếu Thủy thần, mong manh gửi lại một manh mối về đứa con đỏ hỏn cho trời đất chở che. Chiếc khóa này từng chứng kiến giọt lệ tủi nh/ục, từng thấm giọt m/áu cốt nhục ngày tương phùng, là sợi dây duy nhất buộc Thục vào bóng hình người mẹ đã khuất.
Thục run run nhấc dải vải củ nâu lên. Nàng đưa lên ngang trán, nhắm nghiền hai mắt. Khóe mi nàng ứa ra hai giọt lệ trong vắt, lăn dài qua gò má mảnh dẻ, rỏ xuống mặt vải thô. Nàng không phát ra một thanh âm nào, nhưng lồng ngựk phập phồng nghẹn ngào theo từng đợt nấc c/ụt kìm nén.
Lương đặt thêm một bàn tay lên lưng nàng, ngón tay vỗ nhẹ ba nhịp khoan th/ai trên sống lưng mảnh dẻ, dặn dò sự buông xả mà không cần một lời lên gân.
Lão Khảm m/ù ngồi đằng xa khẽ rung chiếc chuông đồng nhỏ trong lòng bàn tay. Một tiếng "leng keng" trong trẻo vang lên, thanh thoát lướt qua mặt nước bến Lương, xua tan những giọt sầu muộn u uẩn còn đọng lại trong lòng người sống.
Thục mở mắt ra. Nước mắt vẫn tràn trên mi nhưng khóe môi nàng bỗng hé nở một nụ cười hiền dịu, thanh thản lạ lùng. Nàng hiểu rằng người mẹ dưới suối vàng đã trút hết oán than, đã mỉm cười siêu thoát xuôi về cõi vĩnh hằng; việc ôm giữ mãi những đ/au thương m/áu lệ của trần gian chỉ làm vương vấn bước chân người đã khuất.
Thục quay sang nhìn Lương gật đầu. Nàng nâng miếng vải củ nâu và chiếc khóa bạc lên, bước từng bước chậm rãi đến bên chậu than hồng rực lửa đặt giữa hương án và mép sóng.
Từng ngọn than củi đượm quánh bung nở lớp tro trắng mịn bên ngoài, lõi trong đỏ rực như chuỗi ngọc son. Thục kính cẩn thả góc vải nhuộm củ nâu vào lòng than.
Lửa bén rất nhanh. Miếng vải thô mục nát hai mươi năm ròng lập tức cuộn tròn lại trong ánh hồng rực rỡ. Những dòng chữ mực tàu nhạt nhòa, vệt m/áu khô cằn cùng những uất ức đẫm lệ của quá khứ tan biến thành từng đóa hoa lửa lấp lánh, reo tí tách trong hơi than ấm áp. Tiếp đó, chiếc khóa bạc rơi êm ái trên mặt than hồng, lớp ten rỉ xanh rì ch/áy rụi, để lộ ra chất bạc thuần khiết sáng lấp lánh dưới đáy chậu trước khi nung chảy thành một khối giọt ngọc tròn trĩnh, gột sạch mọi dấu vết khổ đ/au trần thế.
Khói trắng từ chậu than bốc lên, không còn mùi khen khét tanh nồng của bùa ếm hay mùi ẩm mốc của bùn sông, mà ngào ngạt một làn hương thơm dịu của gỗ rừng khô và trầm bấc.
Ngay khi tàn vải cuối cùng hóa thành lớp tro mịn màng màu trắng xám, một luồng gió xoáy nhỏ từ mặt đầm bỗng thổi ngược lên bờ cát. Ngọn gió không hề lạnh lẽo, mà mang theo hơi ấm nồng nàn của đất bãi và hương hoa ngâu đêm.
Cơn gió xoáy nhẹ lùa vào miệng chậu đồng, cuốn theo đám tàn tro trắng muốt bay bổng lên không trung. Dân làng và các bô lão kinh ngạc ngước nhìn vệt tro tàn lơ lửng giữa ánh trăng non. Đám bụi tro thơm lượn thành một vòng tròn mềm mại, bay sà xuống vờn quanh mái tóc dài buông xõa của Thục đúng ba vòng, khẽ lướt qua bờ má nàng êm ái như bàn tay người mẹ dịu dàng vuốt ve lần cuối, rồi nương theo ngọn gió đưa đẩy bay thẳng về phía gò Đống Sậy cách đó không xa.
Dưới ánh trăng rọi qua làn sương mỏng, lớp tro tàn thuần khiết nhẹ nhàng rơi lả tả phủ đều lên nấm đất đỏ son của nàng Liên.
Thục đứng lặng ngắm nhìn vệt tro tan vào lòng đất mẹ, hai bàn tay buông thõng bên hông, bờ ngựk hít sâu một hơi thở nhẹ nhõm vô cùng. Chàng trai vớt x/ác bước tới bên cạnh, nắm lấy bàn tay nhỏ bé của nàng. Lần này, Thục không rụt lại, nàng ngả nhẹ đầu vào cánh tay áo nâu sồng đượm mùi phù sa của Lương, khóe mắt lấp lánh ánh trăng đầu thu yên ả.
