Chiếc xe khách lảo đảo trên con đường đất gồ ghề suốt hai tiếng đồng hồ, chỉ còn một đoạn cuối thì xe không thể vào được, tôi đành vác ba lô đi bộ vào làng.
Gió tháng hai vẫn mang theo cái lạnh đặc trưng của núi rừng.
Tôi là Khương Niệm, hiện đang học đại học ở xa nhà.
Lần này đột ngột nhận được tin nhà báo rằng bà nội đang hấp hối, bắt tôi về gấp.
Tin đến bất ngờ, tôi còn chưa kịp xin phép nghỉ học cho hẳn hoi đã vội bắt chuyến đêm về nhà.
Nơi chúng tôi ở là ngôi làng nhỏ nằm lọt thỏm giữa thung lũng.
Bí bách, yên tĩnh và lạnh lẽo.
Người ngoài ít khi vào, người trong lại dốc sức muốn thoát ra.
Và tôi là người duy nhất thi đậu đại học, người duy bước chân ra khỏi vùng núi này trong mấy năm gần đây.
Trong sân nhà đã có các cô dì chú bác đứng đó, họ thấy tôi về, chỉ biết thở dài, không ai lên tiếng.
Tôi lao vào nhà.
Bà tôi nằm trên giường, mắt nhắm nghiền, sắc mặt tái nhợt.
Người bà cụ vốn đã g/ầy, giờ ốm nặng càng thêm teo tóp.
"Bà ơi..." Cổ họng tôi nghẹn lại, suýt bật khóc ngay tại chỗ.
Một cụ bà họ hàng bên cạnh kéo nhẹ tay tôi, áp sát tai thì thầm:
"Đừng gọi bà ấy dậy, hao sức lắm. Từ hôm qua đến giờ, bà cháu cứ lơ mơ, không ăn uống được gì, mở mắt cũng khó khăn."
Một cụ ông khác ngồi xổm bên ngưỡng cửa, hút th/uốc lào, chấm lửa đỏ lập lòe trong căn phòng tối om.
"Mấy cụ trong họ đã xem qua rồi." Cụ ông ấy không ngẩng đầu: "...Mấy ngày này chuẩn bị tinh thần trước đi."
Lời nói như hòn đ/á nặng "đùng" một tiếng rơi thẳng vào tim tôi.
Tôi lớn lên trong vòng tay bà nội.
Ba mẹ bôn ba ngoài kia, đi biền biệt quanh năm suốt tháng, bà nội nuôi tôi khôn lớn, cho tôi ăn học, đưa tôi ra khỏi núi.
Bà còn chưa kịp hưởng phúc từ tôi, chưa đợi đến lúc tôi ki/ếm được tiền xây nhà mới cho bà, chưa đợi tôi đưa bà ra ngoài nhìn ngắm...
Nhưng miền núi nghèo khổ là thế, không có bệ/nh viện, không có bác sĩ chính quy.
Bệ/nh vặt thì dùng phương th/uốc dân gian, đến lúc sinh tử chỉ biết trông chờ vào số phận.
Chẳng ai làm được gì hơn.
Trong nhà lục tục có thêm vài người, đều là trưởng bối trong làng.
Đến nhìn một cái, thở dài, đứng lát rồi đi, không dám làm ồn, cũng không dám ở lâu.
Có một cụ bà bước vào nhà nhẹ nhàng, chỉnh lại chăn cho bà tôi, rồi đặt túi sưởi bằng vải cạnh đầu giường.
"Niệm về rồi à, đi đường vất vả lắm nhỉ." Giọng bà cụ dịu dàng, khuôn mặt mang nét hiền từ đặc trưng của người già.
Là bà Ba.
Tôi chỉ nhớ cụ là người quen của bà tôi từ thời trẻ, hai nhà không xa nhau lắm, thỉnh thoảng qua lại chuyện trò.
Cụ luôn niềm nở với tôi, nụ cười hằn những vết chân chim.
Tôi gật đầu: "Bà Ba ạ."
"Đừng quá sốt ruột." Cụ vỗ nhẹ cánh tay tôi: "..Mỗi người một số phận, mình làm con làm cháu thì cố hết sức tận tâm là được."
Cụ không ở lâu, ngồi chốc lát rồi đi, trước khi đi còn dặn tôi trông bà cẩn thận.
Tôi ngồi bên giường, nắm bàn tay lạnh ngắt của bà, không dám buông ra dù chỉ giây lát.
Ngoài cửa sổ, trời dần tối sầm lại, bóng núi đổ xuống bao trùm cả ngôi làng.
Đêm miền núi đến sớm và đen kịt.
Không biết bao lâu sau, bên ngoài vang lên tiếng bước chân.
Cửa mở, mấy vị cao tuổi trong làng bước vào.
Đi đầu là trưởng thôn, gương mặt cụ sạm đen, giọng nói đầy uy quyền.
Sau lưng cụ còn ba bốn vị khác, đều là những nhân vật có tiếng nói trong làng.
Họ vừa vào, không khí trong phòng càng thêm tĩnh lặng.
Không ai lên tiếng trước.
Ánh mắt trưởng thôn đảo qua giường bệ/nh rồi từ từ dừng lại trên mặt tôi.
Nặng trĩu, như đang chất chứa điều gì đó.
Lòng tôi bỗng dưng thấy bồn chồn.
Tôi gật đầu: "Chẳng lẽ... không còn cách nào c/ứu bà cháu sao?"
Các cụ nhìn nhau.
"Niệm này…" Cuối cùng trưởng thôn cất tiếng: "Tình trạng của bà cháu như nào, cháu cũng thấy rồi đấy."
Hồi lâu, trưởng thôn mới chậm rãi nói: "Không phải không có cách. Chỉ là... nói ra rồi lại sợ cháu không dám nhận."
Tôi không thể mất bà, thế là tôi ngẩng phắt đầu: "Cháu dám! Chỉ cần c/ứu được bà, bảo gì cháu cũng làm!"
Trưởng thôn nhìn tôi chằm chằm hồi lâu.
Cuối cùng, cụ nhả khói th/uốc, thong thả nói câu khiến tôi suýt ngất:
"Trong núi này, cổ nhân truyền lại một cách, gọi là mượn thọ."
