Hạt bồ đề vỡ nát
Mùi dầu trẩu khét lẹt từ cây đuốc tế bị dập tắt quẩn quanh chân cột đình cái, quyện vào mùi ẩm mốc của mái ngói rêu phong và mùi bùn đất phù sa ngai ngái từ tấm chiếu bọc x/ác nàng Liên bốc lên. Khói xám là là mặt gạch đỏ, chui qua kẽ chân đám đông đang vây kín sân đình, tỏa ra thứ không khí đặc quánh như thể cả làng Đông Cổ vừa bị dìm xuống một đáy nước tù hãm.
Trịnh Bá Hộ vẫn bị hai thanh niên lực lưỡng họ Đỗ đ/è nghiến bả vai trên thềm đ/á hoa cương. Má phải lão dán ch/ặt xuống nền đất, vạt áo lụa đũi nhuộm hạt dẻ rá/ch toạc một mảng lớn, phơi ra lớp th!t bèo nhèo lấm lem tro trấu. Dưới cằm lão, mấy chục hạt bồ đề nâu sẫm từ chuỗi tràng hạt đ/ứt tung nằm lăn lóc; có hạt bị gót giày vải giẫm bẹp dí, vỡ toác thành từng mảnh xơ x/ác, lộ ra lớp ruột khô xỉn như mắt cá ươn.
Lão thở phì phò qua kẽ răng đen cáu bẩn, bọt dãi rỉ ra mép lẫn với bụi gạch:
— Lũ dân đen... Chúng mày dám... Họ Trịnh tao khai khẩn đất này, ba đời khoa bảng... Chúng mày dám trói tao...
Lời lão chưa dứt, một tiếng gõ đanh gọn vang lên từ góc sập tả.
Cụ tiên chỉ họ Lê từ từ bước xuống chiếu hoa. Bàn tay g/ầy guộc nổi gân xanh như rễ bàng của cụ nắm ch/ặt lấy chiếc gậy đầu rồng bằng gỗ trắc, nện từng nhịp "cắc, cắc" xuống mặt đ/á. Theo sau cụ, các bậc bô lão kỳ mục của sáu dòng họ lớn trong làng đều đứng dậy, mặt người nào người nấy đanh lại như gang thép. Những chiếc áo the đen, những vành khăn xếp nghiêng lệch dưới bóng mây xám xịt đang dồn về từ thượng nguồn sông Lương.
Cụ Lê dừng lại trước hương án Thành hoàng, nơi làn khói nhang trầm đang bị gió giông quất bạt nghiêng sang một phía. Giọng cụ già nua nhưng rành rọt, âm vang như tiếng chuông đồng nứt đ/ập vào khoảng không đình làng:
— Đem chiếc mõ lim điểm tội ra đây!
Hai bác tuần đinh khúm núm bưng chiếc mõ gỗ hình con cá kình đã lên nước bóng lẫy, đặt lên chiếc đôn đ/á giữa sân đình.
Cụ tiên chỉ cầm lấy chiếc dùi gỗ ổi gõ liền ba hồi, mỗi hồi chín tiếng rền rĩ:
"Cốc! Cốc! Cốc!..."
Tiếng mõ đực trầm đục vang xa, át cả tiếng gió rít qua rặng tre ngà ngoài cổng đình. Đó là hiệu mõ ph/ạt tộc, thứ âm thanh ba mươi năm qua làng Đông Cổ chưa từng gióng lên. Cứ sau mỗi nhịp mõ gõ xuống, đám người đứng quanh lại nín thở, mắt dồn cả về phía kẻ đang nằm rạp dưới đất.
— Trịnh Cả! — Cụ Lê giơ chiếc gậy rồng chỉ thẳng vào mặt Trịnh Bá Hộ — Hai mươi năm trước, mày cậy quyền trưởng chi tông tộc, ỷ thế thừa ấm, cưỡng bách con gái nhà lành. Đến khi chuyện vỡ lở, sợ ô uế con đường tiến thân thi cử, sợ mất ghế tiên chỉ hội đồng kỳ mục, mày cấu kết với thầy mo phù thủy, đút Iót bạc nén dìm lồng tre người mẹ trẻ cùng đứa con đỏ hỏn xuống Vực Q/uỷ!
Trịnh Bá Hộ giãy nảy, hai mắt vằn tia m/áu đỏ ké, gân cổ trướng lên:
— Ngậm m/áu phun người! Làng có lệ làng! Đàn bà chửa hoang làm nhơ danh phong thổ... Phải gọt gáy bôi vôi, phải trầm hà tạ tội với Thủy thần! Đạo lý ngàn năm của tiên tổ... chúng mày dám bảo tao có tội?
— Đạo lý? — Cụ Lê quát lớn, chòm râu bạc rung lên bần bật vì phẫn nộ — Mày dám mở miệng nói hai chữ đạo lý? Đứa trẻ trong bụng nàng Liên chính là giọt m/áu của dòng giống họ Trịnh mày! Gi*t người bịt miệng, mượn cớ tế Thủy thần để che đậy thói d/âm ô đê hèn, lại dùng bùa ếm trói buộc vo/ng linh dưới đáy sông để đời đời không siêu thoát... Đó là lệ làng hay là thú tính man rợ?
Cụ tiên chỉ quay mặt về phía hương án, sụp lạy ba lạy trước bài vị Thành hoàng làng, rồi lớn tiếng tuyên đọc trước toàn thể dân chúng:
— Kể từ giờ khắc này, trước anh linh thần thánh làng Đông Cổ và vo/ng linh bách tính: Tước bỏ toàn bộ tước vị tộc trưởng họ Trịnh và ghế ngồi tiên chỉ của Trịnh Cả! Lệnh cho tuần phiên tước gia huy, tịch thu toàn bộ đất công điền giao cho làng quản lý; bắt giam Trịnh Cả giải lên nha môn quan tri huyện định tội gi*t người đoạt mạng!
Dứt lời, cụ quay sang gõ một nhịp dùi mõ:
— Lật chiếc chiếu cạp điều!
Hai người tuần phiên lập tức bước lên sập gỗ lim phía tả đình. Nơi đó đặt chiếc chiếu cạp điều đỏ chói — biểu tượng ngôi vị tối thượng của dòng họ Trịnh làng Đông Cổ suốt năm mươi năm qua. Người tuần phiên cầm mép chiếu, gi/ật mạnh một cái.
"Phựt!"
Chiếc chiếu cạp điều bị lật ngửa, bụi bặm bay m/ù mịt trong làn gió bấc buốt lạnh. Nền sập gỗ trơ khấc những vết ố vàng ẩm mốc. Một tuần đinh khác xách thùng vôi trắng, dùng chổi đót quét ba nhát chéo xóa sạch hàng chữ son ghi danh vị "Trịnh tộc Trưởng chi" khắc trên bảng vị kỳ mục treo bên cột đình. Nước vôi trắng chảy ròng ròng xuống mặt sàn như những dòng nước mắt tủi nh/ục.
Các bậc bô lão họ Trịnh ngồi nép góc đình đều cúi gằm mặt, hai tay ôm ch/ặt lấy đầu gối, không một ai dám ho he nửa lời. Thanh danh dòng họ lớn nhất làng Đông Cổ bỗng chốc rụng xuống bùn lầy tanh tưởi.
Cụ Lê lại hít một hơi sâu, giọng cụ chùng xuống, mang theo sức nặng ngàn cân:
— Còn về hủ tục dìm lồng tre... Hai mươi năm qua sông Lương dậy sóng, oan khí ngập trời, bao nhiêu trai tráng ch** đuối vô cớ cũng chỉ vì h/ận th/ù tích tụ dưới đáy sâu. Nay làng Đông Cổ bãi bỏ vĩnh viễn lệ dìm người! Kẻ nào sau này còn dám mượn danh thuần phong mỹ tục để bức tử phụ nữ, trẻ thơ, làng sẽ chiếu theo luật hình xử tội truất tịch, đời đời tống xuất khỏi quê hương!
Một tiếng thở phào tập thể dội lên từ đám đông phụ nữ bế con đứng ngoài sân đình. Vài người mẹ trẻ sụt sịt khóc, ôm ghì lấy con mình vào lòng.
Giữa sự ồn ã ấy, Đỗ Lương từ từ bước ra. Chàng đặt nửa khúc sào lim g/ãy xuống cạnh phiến đ/á bùa xanh xám. Bàn chân trần nứt nẻ vì sương muối của chàng bước từng bước nặng nề đến trước thềm đình, rồi chàng quỳ sụp xuống, dập đầu trán chạm mặt gạch đỏ.
Ba tiếng "cộp" khô khốc vang lên. Khi Lương ngẩng đầu, trên trán chàng đã lấm tấm m/áu tươi.
— Bẩm các cụ kỳ mục, bẩm bà con làng nước — Giọng Lương khàn đục nhưng vững vàng, rành rọt từng chữ — Tội á/c năm xưa, người ra lệnh là Trịnh Cả, kẻ yểm bùa là Thầy Mo Khảm. Nhưng người cầm chèo đưa chiếc lồng tre ra giữa xoáy Vực Q/uỷ lại là cha con: Đỗ lão trượng.
Cả sân đình bỗng lặng ngắt như tờ. Chỉ còn tiếng gió rít qua rặng tre xào xạc. Thục đứng bên chiếc chiếu bó x/ác, đôi mắt nàng khẽ mở to, hai bàn tay siết ch/ặt vạt áo nâu.
Lương nuốt khan, cổ họng chàng nghẹn đắng:
— Dẫu cha con lúc lâm chung đã ân h/ận, dẫu người đã cố tình lỏng tay chèo để nàng Liên kịp giấu đứa trẻ vào hốc đ/á... nhưng tội á/c tòng phạm thì trời không dung, đất không tha. Cha con nhận mười lượng bạc nhúng chàm, khiến dòng họ Đỗ phải gánh chịu món n/ợ truyền kiếp chín mươi chín x/ác trôi sông. Nay sự thật đã rành rành, cha con đã khuất núi, con xin thay mặt tiên tổ dòng họ Đỗ nhận lãnh một nửa n/ợ m/áu này.
Chàng ngước mắt nhìn lên cụ tiên chỉ họ Lê:
— Con xin các cụ cho phép: Sau khi làm m/a chu tất cho mẹ con nàng Liên, xin làng cho dựng một bia đ/á sám hối bên bến Lương. Khắc tên cha con dưới chân bia, để ngàn đời người qua đò giẫm lên, nhắc nhở con cháu họ Đỗ đời đời không bao giờ được vì đồng tiền mà nhắm mắt làm điều bất nhân thất đức!
Cụ tiên chỉ họ Lê nhìn chàng trai trẻ quỳ gối phong trần. Chiếc áo nâu rá/ch vai của Lương ướt đẫm sương sớm và mồ hôi, nhưng tấm lưng chàng thẳng tắp như cây lim bến nước. Ánh mắt cụ già thoáng gợn lên sự xót xa thấu đáy lòng. Cụ thở dài một tiếng, khẽ gật đầu:
— Kẻ có tội biết nhận, người ch** biết sám hối. Tấm lòng của mày, Thành hoàng trên cao có mắt, lòng dân bến bãi đều thấu tỏ. Làng chuẩn y lời khẩn cầu của mày.
Đỗ Lương cúi đầu lạy tạ. Một gánh nặng đ/è trĩu lồng ngựk chàng suốt bao năm qua dường như vừa nứt vỡ ra một kẽ hở để ánh sáng rọi vào.
"Đoàng!"
Một tia chớp xanh lét x/é toạc bầu trời xám xịt phía bến sông. Tiếng sét n/ổ đinh tai nhức óc làm rung chuyển cả mái đình cổ kính, ngói mũi hài rụng lả tả xuống góc sân. Mưa bắt đầu đổ xuống, những giọt mưa giông đầu tiên to bằng hạt ngô nện rầm rập trên nền gạch, bốc lên mùi ngai ngái của đất cằn gặp nước.
Sự rung chuyển dữ dội khiến hai người thanh niên họ Đỗ đang giữ Trịnh Bá Hộ bị chới với, lùi lại nửa bước.
Chỉ chờ có thế, Trịnh Cả như một con thú đi/ên dại bừng tỉnh. Lão chồm dậy, vung hai cùi chỏ hất mạnh vào mạng sườn hai gã trai làng. Cơn thịnh nộ và nỗi sợ hãi tột cùng dường như đã dồn hết sức tàn của tuổi ngũ tuần vào đôi chân g/ầy guộc của lão.
Lão vồ lấy sợi dây thừng đ/ứt dở dưới đất, gi/ật đ/ứt phựt những mắt xích sắt nhỏ vướng vào gấu quần. Lão ngoảnh mặt lại nhìn dân làng, đôi mắt đảo tròng trắng dã, miệng há hốc phát ra những tiếng cười khành khạch rợn tóc gáy:
— Ha ha ha! Tước vị tao à? Trói tao à? Tao là chúa đất làng này! Chúng mày muốn dìm tao... Không ai dìm được Trịnh Cả này hết!
Lão vung tay gi/ật phắt chiếc khóa bạc hoa sen Thục đang cầm, nhưng Thục nhanh như c/ắt né người lùi lại sau lưng Đỗ Lương. Hụt tay, Trịnh Cả đi/ên cuồ/ng vơ lấy một nắm hạt bồ đề vỡ nát dưới đất ném vung vãi vào mặt những người xung quanh rồi quay đầu cắm cổ chạy bạt mạng.
— Bắt lấy nó! Đừng để nó chạy thoát! — Tiếng tuần đinh gào thét.
Tiếng chân rầm rập đuổi theo, nhưng bóng dáng Trịnh Cả đã lao vút qua cổng tam quan đình làng. Lão không chạy về phía dinh thự nguy nga của mình nơi đầu xóm, mà như bị một luồng m/a lực vô hình dẫn dụ, lão cắm đầu cắm cổ lao thẳng xuống con đường mòn dẫn ra bến sông.
Phía chân trời bến Lương, màn sương m/ù màu chì từ đáy Vực Q/uỷ bốc lên cuồn cuộn, hòa lẫn vào cơn mưa giông m/ù mịt, biến thành những vòng xoáy nước gầm rống đón chờ kẻ thủ á/c.
