Bó nhang thơm
Nắng trưa rọi vàng ruộm xuống doi cát ven bến Lương. Dưới mái rạ thơm nồng mùi đồng bãi, gian chòi nhỏ mở rộng cả ba phía cửa liếp, đón trọn từng cơn gió đưa hơi mát lành từ lòng sông thổi thốc vào.
Trước hiên chòi, Thục ngồi xếp bằng bên chiếc mẹt tre rộng bản. Chiếc áo chẽn củ nâu xắn cao quá khuỷu để lộ đôi cánh tay thon nhỏ dính lấm tấm những vệt bột màu nâu sẫm. Trên manh chiếu trải thẳng thớm, nàng chia bột hương thành từng ụ vun tròn ngay ngắn. Không còn tăm tối với những mớ bột than đen kịt trộn lá ngải đắng đót dùng trừ tà xua q/uỷ năm nào, bột nhang hôm nay tỏa ra một thứ mùi vị nồng ấm của cỏ cây vườn nhà.
Đó là vỏ bưởi da xanh phơi đủ ba con nắng giòn rụm được đem tán mịn, là những thanh quế chi thơm nức mũi gọt từ vỏ cành rừng thượng du gửi theo bè nứa xuôi về, hòa cùng nụ hoa ngâu vàng li ti hái từ vườn chùa lúc tờ mờ sương sớm. Chút nhựa bời lời dẻo quánh giữ vai trò kết dính được nhào kỹ bằng nước giếng khơi trong vắt, tạo thành thứ hồ dẻo quánh, mượt mà trên từng đầu ngón tay.
Thục nhón lấy một que cật nứa đã vót tròn đều chằn chặn. Chân tăm hương được nàng nhuộm bằng phẩm hoa hiên đỏ thắm từ chiều hôm trước, nay đã khô ron, xếp chụm lại như nan quạt xòe rộng. Bàn tay nàng thoăn thoắt lăn nhẹ thanh tre trên mặt phên gỗ lim nhẵn bóng. Một lớp bột nâu mịn màng lập tức bám ch/ặt, miết đều từ ngọn tăm xuống sát chân đỏ, tròn trịa và thẳng tắp, không hề lồi lõm dở dang. Cứ mỗi nhịp lăn của cổ tay, một nén nhang thảo mộc lại thành hình, tỏa ra vị cay ấm dịu nhẹ len lỏi vào từng kẽ móng tay.
Dưới bến sông vang lên tiếng sào gác cồm cộp vào mạn thuyền.
Đỗ Lương vừa neo xong con đò mộc vào cọc bến. Chàng vắt chiếc khăn vải thô lên vai, bước thoăn thoắt trên dải sỏi tròn nhẵn nhụi dẫn lên bờ. Nhìn thấy nàng đang mải miết se từng que nhang, chàng khẽ cười, bước chân chậm lại để đất cát dưới đế dép không b/ắn vào nong bột.
Lương ngồi xổm xuống cạnh mép chiếu, đón lấy chiếc phên tre đã ken kín những que nhang mới se còn đượm hơi ẩm. Chàng đỡ lấy hai mép phên một cách cẩn trọng:
— Nắng trưa đứng bóng rồi đấy. Để anh bưng ra giàn ngoài bãi cát cho gió sông hong mau se mặt.
Thục ngước lên, đôi mắt trong veo cong thành hai nét trăng khuyết. Nàng đưa mu bàn tay áo gạt giọt mồ hôi rịn nơi sống mũi, gật đầu lia lịa rồi dùng ngón trỏ chỉ về phía giàn phên tre kê ngoài doi cát lộng gió.
Hai người cùng bước ra khoảng sân rộng trước cửa miếu Thủy thần. Từng phên hương nối đuôi nhau nằm thẳng tắp dưới nắng hanh. Chân tăm đỏ thắm rực lên giữa nền cát vàng óng và màu xanh biếc của khúc sông Lương đang lững lờ trôi xuôi. Gió bến sông thổi qua bãi bồi, cuốn theo mùi thơm thảo mộc lan xa, át đi cái ngai ngái của rêu bám bờ đ/á mục.
Bên gốc đa già đầu bến, có tiếng bước chân lẹp xẹp của người đi chợ trưa trở về.
Bác lái trâu làng Đông Cổ cùng mấy bà gánh sọt rau lang vừa bước lên bờ dốc. Nghe mùi hương lạ lùng phảng phất trong ngọn gió bấc chớm lạnh, họ dừng bước, đưa mắt nhìn về phía thềm miếu đ/á.
Bác lái trâu quệt mồ hôi trán, cất tiếng hỏi to:
— Mùi gì mà thanh tao, ngòn ngọt thế này hả chú Lương? Chẳng giống thứ hương nồng gắt sặc mũi của mấy thầy cúng ngày trước hay đ/ốt ở đầu doi tí nào!
Lương buông tay khỏi mép phên, chỉ tay vào sạp tre nhỏ đặt ngay cạnh lối vào miếu:
— Là nhang thảo mộc của cô Thục se đấy bác. Vỏ bưởi khô với quế chi vườn nhà, không pha chút phẩm đ/ộc hay bột lưu huỳnh nào đâu. Khách sang đò thắp miếu hay mang về thắp bàn thờ gia tiên đều ấm cửa ấm nhà.
Mấy người phụ nữ xúm lại quanh sạp tre. Trên sạp, Thục đã xếp sẵn từng thẻ nhang mười cây, buộc ngay ngắn bằng sợi lạt nhuộm phẩm hồng cánh sen. Người ta chuyền tay nhau ngửi thử từng bó nhỏ, ai nấy đều tấm tắc gật gù trước vị thơm dịu mát không gây cay mắt.
Một bà cụ trong xóm chìa ra nắm tiền trinh sáng bóng, đặt gọn vào chiếc rổ xảo con:
— Cho tôi lấy hai bó nhé cô Thục. Chiều nay rằm, m/ua về thắp tuần nhang trên bàn thờ ông bà cho thơm cửa thơm nhà. Mùi vỏ bưởi này gợi nhớ ngày giỗ chạp thuở trước quá chừng!
Thục đón lấy những đồng tiền trinh mộc mạc, hai tay bưng từng thẻ nhang trao cho người m/ua với thái độ nâng niu, cung kính. Nàng đặt hai lòng bàn tay chắp trước ngựk, khẽ cúi đầu tạ lễ. Gương mặt người con gái từng co ro sợ hãi nép sau bóng miếu hoang năm xưa giờ đây rạng rỡ hẳn lên. Trong đáy mắt nàng không còn vương một giọt hoang mang hay mặc cảm; thay vào đó là sự đằm thắm, chững chạc của một người đã tìm thấy gốc rễ cuộc đời và được chòm xóm trân trọng đón nhận.
Khi chuyến đò tiếp theo chuẩn bị nhổ sào đón khách sang bờ nam, thềm miếu chỉ còn lại hai người cùng giàn hương đang dần khô mặt.
Thục chọn lấy ba nén nhang thảo mộc đẹp nhất vừa se ban sáng, bước vào gian chính tẩm miếu Thủy thần. Nàng châm lửa từ ngọn đèn dầu lạc đặt trên bệ đ/á. Đốm lửa nhỏ bén vào đầu tăm hương, n/ổ lách tách như hạt nếp rang rồi bùng lên một đốm than đỏ thắm.
Khói hương thảo mộc mỏng nhẹ, trắng muốt như sợi tơ trời, từ từ dâng lên giữa không gian tĩnh mịch của ngôi miếu cổ. Khác hẳn làn khói quẩn đặc xám xịt năm xưa từng khiến người ta nghẹt thở, làn khói này thanh thoát uốn lượn, men theo thân cột lim già vừa được cạo sạch lớp bùa yểm.
Khói bay thẳng lên khoảng không gian sáng sủa nơi vòm mái rêu phong, rồi lượn quanh bức chạm đôi chim nhạn vờn sóng nước cổ kính. Đôi cánh chim bằng gỗ lim ngàn năm như vừa được đá/ nh thức bởi hơi ấm trần gian, chở theo nguyện ước về những chuyến đò êm sóng, xuôi chèo mát mái trên dòng sông Lương muôn thuở.
