Chén cháo lá đa
Gió may đầu mùa thổi lướt qua bãi bồi ven sông Lương, mang theo hơi se lạnh của phù sa ẩm ướt quyện với mùi củi bưởi bén lửa. Trời ngả dần về bóng hoàng hôn, dải nước dài nhuộm một sắc đỏ ối của ráng chiều, không còn vẻ quánh đặc gh/ê r/ợn của những ngày mưa bão cuộn trào.
Dọc bãi cát mịn, ngôi rạp tre bện mái cói mới tinh đứng vững chãi. Trên hương án mộc đặt giữa rạp, ba cây nến sáp ong vàng óng ch/áy đượm, tỏa ra làn khói mảnh thơm mùi mật. Dân làng Đông Cổ cùng người đi đò các thôn lân cận lục tục kéo đến. Họ không còn mang gậy gộc hay ánh mắt dò xét, dè bỉu như dạo trước. Từng đoàn người lặng lẽ bước đi, tay bưng chiếc mẹt tre con, người nải chuối ngự, kẻ đĩa bỏng nếp trắng tinh, người gói khoai lang luộc còn bốc hơi nghi ngút.
Cụ tiên chỉ họ Lê vấn khăn lượt chỉnh tề, đứng nghiêm cẩn bên mép chiếu trải trên cát, chắp hai tay trước ngựk. Đằng sau cụ, ông trùm bến họ Đỗ cùng vài bác vạn chài quỳ gối trên nền cói, nét mặt trầm tĩnh hướng ra khúc Vực Q/uỷ. Thầy Mo Khảm m/ù ngồi xếp bằng ở mạn trái đàn tràng, lần bàn tay g/ầy guộc thô ráp theo sợi chỉ ngũ sắc đang căng nối từ thềm miếu Thủy thần ra lòng nước êm ả.
Ở giữa khoảng sân cát sát mép sóng, một chiếc kiềng sắt lớn ôm trọn nồi gang đỏ lửa. Trong nồi, cháo trắng nấu thật loãng từ gạo mới nở bung như những cánh hoa mai, sôi lục bục nhả từng đợt hơi ngọt lành.
Thục ngồi xếp gối bên chiếc rổ xảo lớn đựng đầy lá đa già màu nâu sẫm, cuống lá dai và phiến dày dặn. Nàng đã cẩn thận rửa sạch từng chiếc lá từ sáng sớm, phơi ráo trong bóng râm. Đôi bàn tay thoăn thoắt của Thục cuốn tròn từng phiến lá lại thành hình chiếc phễu nhỏ, dùng chiếc tăm giang mảnh ghim ch/ặt đuôi lá để giữ cho phễu không bung ra.
Lương đứng cạnh nàng, khoác manh áo nâu vá vai sạch sẽ. Chàng cầm chiếc gáo dừa nhỏ cạo nhẵn thín, cúi người múc từng muỗng cháo hoa sền sệt đổ khéo vào phễu lá đa trên tay Thục. Hơi cháo ấm phả lên gương mặt hai người, dịu dàng xua đi cái buốt lạnh của sương sông đang chầm chậm buông.
Cụ tiên chỉ họ Lê bước lên phía trước một bước, giọng trầm bổng vang trên triền bãi vắng:
— Kính lạy Thủy quan thổ địa, kính lạy mười phương chư vị anh linh. Sông Lương nước chảy trăm dòng, người dương hưởng trọn hạt thóc bến bãi, người cõi khuất thác xuống đáy sâu trôi dạt không mồ không mả, lạnh lẽo ngàn thu. Nay làng Đông Cổ gạt bỏ hiềm th/ù, bãi trừ hủ tục, sửa chén cháo trắng lá đa, chút bỏng nếp hoa mai, mời muôn linh cùng về thụ hưởng, dứt nghiệp trầm luân, xuôi dòng siêu thoát.
Tiếng chuông đồng của Thầy Mo Khảm gõ nhẹ lên một tiếng "coong" trong trẻo. Thanh âm ngân dài lan trên mặt sông phẳng lặng, đá/ nh động tầng không gian tĩnh mịch.
Thục trao chiếc phễu lá đa đầu tiên cho Lương. Chàng cúi đầu, đặt phễu cháo nóng lên lòng bàn tay trần rồi bước xuống mép nước. Bàn chân trần chạm vào làn nước đầu thu man mát, không còn cảm giác tê buốt rút xươ/ng như thuở chàng lần dò lội xuống tìm x/ác ch*t trôi.
Lương nhẹ nhàng hạ tay, đặt chiếc lá đa mang chén cháo trắng xuống mặt nước. Chiếc phễu chao đảo một nhịp ngắn rồi thăng bằng nổi bồng bềnh, theo dòng nước lững lờ trôi ra xa.
Thục bước đến mép nước cạnh chàng, hai tay bưng thúng bỏng nếp rang vàng và những lát mía tím tiện khẩu ngắn chừng đ/ốt ngón tay. Nàng bốc từng nắm bỏng nếp tung nhẹ lên cao. Những hạt thóc n/ổ bung cánh trắng rải đều khắp mặt cát, vương trên mép bọt sóng lăn tăn, rơi lác đác quanh những sợi chỉ ngũ sắc dập dềnh. Miệng Thục hé mở, từ cuống họng nàng bật ra những âm thanh "ư... à..." nghẹn ngào mà êm ái, tha thiết khẩn cầu như lời gọi đàn em nhỏ đi lạc trở về nhà.
Người làng Đông Cổ lần lượt tiến lên. Các bà, các chị cúi gập lưng, khấn thầm những câu nôm mộc mạc rồi tự tay thả từng chiếc phễu cháo lá đa xuống nước.
Mặt sông bắt đầu phủ kín hàng chục, rồi hàng trăm chiếc lá đa xanh sẫm nổi lập lờ mang theo muỗng cháo thơm nồng. Điều kỳ lạ là dòng nước xiết thường ngày bỗng trở nên thuần hậu lạ thường. Không một chiếc phễu nào bị sóng đá/ nh lật úp. Những chiếc lá đa trôi dàn hàng ngang, men theo sợi chỉ ngũ sắc tiến dần về phía rốn nước Vực Q/uỷ.
Lương đứng yên dưới mép sóng, đôi mắt dõi theo từng vệt trôi. Trong ánh tà dương tím sẫm đang phủ xuống khúc sông, chàng nhìn thấy đáy nước khẽ lay động. Những bóng hình mờ nhạt từ từ hiện lên dưới tầng nước nông trong vắt.
Chàng nhìn thấy ông Vạn chài làng bên từng bị lật thuyền ba năm trước, người thanh niên họ Đỗ trượt chân mất tích mùa lũ năm Thìn, và cả những đứa trẻ vô danh ch** đuối trôi từ thượng nguồn về đây được chàng tự tay vớt lên bờ quấn chiếu cói. Những gương mặt từng méo mó, lạnh tím vì đuối nước, nay hiện ra thật bình dị. Họ không còn vẻ dữ tợn giãy giụa hay níu kéo h/ận th/ù. Từng bóng hình mờ ảo vươn tay chạm khẽ vào mép phễu lá đa, đón nhận muỗng cháo ấm của trần gian, rồi ngước nhìn Lương mỉm cười gật đầu.
Không có tiếng than khóc n/ão ruột. Không có những bọt m/áu tanh tưởi sủi lên từ đáy sâu.
Gió bến sông thổi qua làm lay động tà áo nâu của Lương. Đôi vai chàng khẽ hạ xuống, buông lỏng toàn bộ sự căng thẳng đ/è nén suốt bao năm làm nghề vớt x/ác bên bến nước oan khiên. Chàng quay lại, nhìn thấy Thục đang đứng sau lưng mình, đôi mắt nàng ánh lên niềm tin cậy dịu dàng.
Phía trước mũi thuyền nan, từng chiếc phễu lá đa cứ thế lững lờ xuôi dòng, theo con nước chầm chậm chảy về phía hạ lưu mịt mùng. Mặt sông phẳng lặng trôi đi trong ánh hoàng hôn tím ngắt, hoàn toàn sạch bóng những váng đen của oán h/ận ngàn đời.
