Lúc xếp hàng đến lượt tôi, tôi đưa sổ hộ khẩu của mình cho cô giáo phòng hộ tịch. Cô lật giở vài trang, có chút kỳ lạ hỏi tôi: “Em đứng tên riêng một sổ hộ khẩu à?”
Tôi gật đầu x/ác nhận.
Cô giáo giữ sổ hộ khẩu của tôi lại, không giải quyết cho tôi, bảo là phải vào hệ thống kiểm tra trước đã. Mãi đến lúc đó tôi mới ngớ ra, các bạn học khác đều chung sổ hộ khẩu với gia đình.
Còn sổ hộ khẩu của tôi, chỉ có một mình tôi, tôi là chủ hộ. Trong ấn tượng của tôi, từ nhỏ tôi đã đ/ộc chiếm cả một cuốn sổ hộ khẩu rồi.
Chẳng lẽ có vấn đề gì sao?
Tôi lên mạng tra c/ứu một chút mới vỡ lẽ trẻ vị thành niên không được phép lập hộ khẩu riêng, bắt buộc phải nhập hộ khẩu theo bố hoặc mẹ, nếu không rất có thể thuộc diện hộ khẩu khống, sai quy định.
Thật kinh ngạc. Tôi chưa từng biết đến chuyện này.
Đầu ngón tay tôi lướt nhanh trên màn hình, cho đến khi hai chữ thu hút sự chú ý của tôi:
“Vượt chuẩn”
Tôi nhìn không rõ, dụi mắt nhìn thêm lần nữa:
“Trước đây có một số gia đình, để trốn tránh việc nộp ph/ạt vì sinh đẻ vượt kế hoạch, sẽ lập hộ khẩu riêng cho đứa con gái đầu lòng, khi làm hộ khẩu sẽ nói dối là đã cho họ hàng nhận nuôi, hoặc không phải là con ruột do mình sinh ra. Làm như vậy, sau này sinh thêm con trai, sẽ dễ dàng làm hộ khẩu hơn.
Sinh con trai xong, thứ tự của bé trai trong sổ hộ khẩu sẽ xếp ngay sau người lớn, sở hữu thân phận là “con trai trưởng”...”
Đọc đến đây, đầu óc tôi ong lên như có thứ gì đó vừa n/ổ tung.
19
Tôi luôn cho rằng mình lớn lên trong tình yêu thương.
Mãi đến sau này, khi dì sinh cho bố một cậu con trai, bố mừng rơi nước mắt, tôi cũng chẳng mảy may nghi ngờ điều gì. Bố quan tâm đến em trai nhiều hơn, quan tâm đến tôi ít đi. Tôi chỉ nghĩ là do em trai còn nhỏ, đương nhiên phải được thiên vị.
Dì tươi cười với em trai nhiều hơn, cười với tôi ít đi. Đó lại càng là chuyện hợp tình hợp lý.
Chuyện “Trọng nam kh/inh nữ” trừu tượng và xa lạ kia, làm sao có thể xảy ra với tôi được?
Tôi lập tức gọi điện cho bố, vặn hỏi về vấn đề hộ khẩu của mình: “Tại sao con lại có sổ hộ khẩu riêng vậy bố? Cô giáo bảo thế này là không hợp lệ!”
“Sao có thể không hợp lệ được?” Bố nói: “Năm xưa bố nhờ qu/an h/ệ làm hộ khẩu cho con, không có chút vấn đề nào hết...”
“Sao cơ ạ?”
Tôi nắm bắt được trọng tâm trong lời của bố: “Tại sao lại phải nhờ vả người ta để làm hộ khẩu riêng cho con?”
“Haiz...” Bố chần chừ một chút, ấp úng nói nhỏ: “Là bà nội con bảo làm thế mà! Vốn dĩ bố không có ý định này. Bà nội con muốn có cháu trai... Ây da, nói mấy chuyện này làm gì cơ chứ! Con cứ bảo cô giáo, hộ khẩu của con không có vấn đề gì đâu...”
Bà nội tôi...
Tôi đã phát hiện ra lỗ hổng của câu chuyện nằm ở đâu rồi. Giống như một mảnh ghép được đặt vào đúng vị trí của bức tranh, một chuỗi tình tiết đ/ứt g/ãy vốn có, đột nhiên lại có thể xâu chuỗi liền mạch với nhau.
Khi hồi tưởng lại câu chuyện năm năm tuổi ấy, tôi đã bỏ quên mất vai trò của bà nội tôi.
20
Trong cái buổi chiều mà nước trong nồi tắm sôi sục cuồn cuộn ấy...
Trong nhà ngoài tôi, em gái và người mẹ xuất hiện sau đó ra, vẫn còn một người nữa! bà nội của tôi.
Sau khi sự việc xảy ra, tôi đã từng hỏi bà: “Em gái đi đâu rồi ạ? Có phải mẹ làm em gái biến mất không?”
Bà nội lắc đầu bảo không biết, bởi vì bà vẫn luôn ngủ.
Thực sự là như vậy sao?
21
Từ khi lên thành phố sống, tôi rất hiếm khi gặp lại bà nội.
Đến mức rất nhiều chuyện liên quan đến bà đều đã phai nhạt dần trong ký ức.
Kỳ nghỉ đông, tôi lấy cớ đi dạo cho khuây khỏa, một mình bắt xe về quê để nhặt nhạnh lại những ký ức về bà.
Lúc gặp lại, bà vẫn giống hệt như hơn mười năm trước, ngồi khoanh chân trên chiếc giường ở gian trong. Nếp nhăn trên mặt bà nhiều hơn, tóc bạc hơn, lưng c/òng hơn nhưng khuôn mặt vẫn là dáng vẻ mà tôi quen thuộc.
Ánh nắng vương trên mái tóc mai hoa râm của bà, bà mỉm cười nhìn tôi.
Đột nhiên một chi tiết ký ức chí mạng giáng mạnh vào tâm trí tôi.
Chiếc giường này rất lớn.
Mỗi buổi trưa thuở nhỏ, bà nội, tôi và em gái, ba người chúng tôi đều ngồi trên chiếc giường này. Bố mẹ và chú thím đều phải ra đồng làm việc. Ban ngày ở nhà chỉ có ba bà cháu.
Chúng tôi đã trải qua vô số buổi chiều trên cùng một chiếc giường.
Khung cảnh này là ký ức được xếp chồng lên nhau từ vô số buổi chiều.
Bà nội chưa bao giờ ngủ vào ban ngày, ban đêm cũng thường xuyên than phiền bị mất ngủ. Bà có một loại th/uốc viên nhỏ kỳ diệu, tối trước khi đi ngủ uống một viên là có thể chìm vào giấc mộng - bà từng cho tôi xem loại th/uốc này, nó được cất trong ngăn kéo ngay tầm tay bà. Trót tò mò, tôi từng lén nếm thử một viên nhưng vì quá đắng nên vội vàng nhổ ra ngay.
Bởi vậy mới nói, buổi chiều hôm đó, rất có thể tôi đã bế em gái đi ngay dưới mí mắt của bà nội.
Chính bà nội đã trơ mắt nhìn tôi bế em gái đi.
22
Trở lại căn nhà nhỏ chốn thôn quê thuở ấu thơ, những ký ức trôi chảy ùa về trong tâm trí.
Bà nội rất thích kể chuyện cho tôi nghe. Bà thích nhất là kể những câu chuyện về việc đi tắm.
“Chó không thích tắm nên người nó hôi rình. Chó chạy đi tìm ếch chơi, ếch kêu ộp ộp bảo, cậu bẩn quá, tớ không chơi với cậu đâu. Chó lại chạy đi tìm mèo, mèo bịt mũi bảo: cậu hôi quá, cậu tránh xa tớ ra một chút...”
Tôi bị những câu chuyện nhỏ đơn giản ấy chọc cười khúc khích.
Lúc này bà nội sẽ chỉ tay vào em gái đang ngồi cạy kẽ chân bên cạnh, nói với tôi: “Cháu xem, em gái cháu có bẩn không?”
“Bẩn ạ!” Tôi cười hi hi gật đầu.
Cô em gái hai tuổi ngây ngốc cười rạng rỡ, cạy đám cặn bẩn trong kẽ ngón chân ra rồi nhét vào miệng, sau đó lộ ra vẻ mặt vô cùng thỏa mãn.
“Tiểu Nha Đầu, cháu bẩn quá đi mất!”
Bà nội phóng đại chỉ vào em gái, dùng giọng điệu như đang hát tuồng nói: “Cháu bẩn thế này, chó, mèo với ếch đều không thèm chơi với cháu đâu!”
Mỗi lúc như vậy, tôi vừa thấy buồn cười, lại vừa cảm thấy có chút xót xa đồng cảm.
