Ta tên Đông Vũ, sinh ra ở thôn Bình Sơn, vùng biên cương Đông Bắc.
Ngày ta chào đời vốn là tiết Đại Tuyết, thế mà trời đất trái thường chẳng buông một mảnh tuyết nào, chỉ giội xuống trận mưa tầm tã. Bà nội chau mày bảo: "Con nhỏ này chẳng phải vật tốt lành, trời đất còn chẳng ưa, chi bằng sớm mang ra sau núi hiến cho tiên ông cho rồi."
Phụ thân ta ngồi xổm bên chân tường, rít mấy hơi th/uốc lào đặc quánh, chợt đứng dậy bế ta lên. Làn khói xám phà thẳng vào mặt khiến ta ho sặc sụa. Người đàn ông chất phác ấy lần đầu trái lời song thân, nhất quyết giữ ta lại.
Những chuyện này ta đều nghe qua lời cô, bởi lúc lên ba, người cha ít lời từng che chở ta như ngọc như châu đã vĩnh viễn ra đi.
Một năm sau, tình nhân thuở thiếu nữ của mẫu thân thi đậu tú tài, trở về tìm bà. Mẫu thân nhìn đứa trẻ đang nghịch bùn trước hiên, ôm ta vào lòng hôn lên má thật lâu, để lại đôi hoa tai bạc rồi biệt tích.
Bà nội cư/ớp đoạt đôi hoa tai, ngồi trên tảng đ/á trước cổng nguyền rủa mẹ con ta suốt mấy ngày dài. Nhưng việc đồng áng chất chồng, bà đành vừa cắm cúi làm lụng vừa ch/ửi rủa đứa cháu gái ngồi thu lu cùng chú chó vàng trong sân.
Cô ta thương tình thường dắt ta theo ông nội ra đồng. Từ bước chập chững đến khi biết c/ắt cỏ, chẻ củi, thậm chí mò được cá dưới sông, bà nội vẫn quát: "Con nhỏ ch*t ti/ệt, coi chừng thủy quái bắt đi!" Nhưng đến bữa, bát canh cá ngon nhất với miếng bụng cá b/éo ngậy vẫn dành cho ta.
Tài năng canh tác trong ta dần thức tỉnh, tựa như hạt giống vùi trong đất mẹ. Ông nội dạy ta cấy mạ, gieo hạt, dựng giàn bầu, ngắt ngọn cho mầm non... Cụ vừa kinh ngạc vì ta học đâu nhớ đấy, vừa thở dài: "Tiếc thay lại là gái!"
Ta ngẩn ngơ hỏi: "Có phải vì gái lớn lên phải xuất giá, uổng công nuôi nấng nên ông buồn?"
Ông nhét vào tay ta nắm sim tím hái từ đồi: "Con bé này chẳng biết x/ấu hổ! Cô mày dạy toàn thứ linh tinh. Xuất giá cái gì mà xuất giá?"
Ta nhét đầy miệng quả sim, vừa cuốc đất trồng ngô vừa lẩm bẩm: "Cháu chẳng xuất giá đâu. Lớn lên sẽ rước chàng rể về phụng dưỡng ông bà với cô."
Gió mùa hạ thổi tung lời nói ngây ngô:
"Ta chính là vận may. Ta đứng đâu, đất ấy nở hoa."
Luống rau ta chăm bẵm trĩu quả, đàn thỏ sinh sôi từng lứa. Những ngày bà nội và cô bận bịu dưới bếp, tiếng m/ắng "đồ tham ăn đầu th/ai" vẫn vang lên, nhưng xen lẫn là chỉ dạy cách biến món ăn đạm bạc thành cao lương mỹ vị.
Đến khi chín tuổi, bà nội chẳng còn m/ắng nhiếc ta nữa. Chẳng biết vì tuổi già lực kiệt, hay bà đã chấp nhận đứa cháu gái cứng đầu này. Ta vẫn vui vẻ tính toán: Chờ phiên chợ lớn, đem thỏ con đổi gà giống. Gà đẻ trứng, trứng nở gà, vừa có th!t lại thêm tiền b/án. Thế rồi ngày tháng nhà ta ắt hẳn sẽ khấm khá dần lên.
