Còn chuyện đối ngoại mở rộng, hiển hách võ công sau lưng, ấy chính là cuồ/ng nhiệt th/iêu đ/ốt bạc tiền vậy.
Lại thêm sinh gặp thời, triều Hán Vũ Đế vừa khéo rơi vào Tiểu Băng kỳ, thiên tai xảy ra đủ thể loại phong phú, chỉ có người không nghĩ tới, chứ không có thứ gì triều Hán chưa từng trải qua. Tuyết tai, thủy tai, nạn châu chấu, động đất... Màn này vừa hạ lại màn kia lên.
Không chỉ thường xuyên, mà quy mô còn chưa từng có, gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng, thường có cả chục quận cùng lúc dâng biểu cầu viện.
Học giả tổng kết tư liệu lịch sử phát hiện: Tây Hán trải qua hơn 180 lần thiên tai, riêng thời Hán Vũ Đế đã chiếm gần 50 lần.
Mọi người nên biết, Hán Vũ Đế tại vị tổng cộng 54 năm, đúng nghĩa mỗi năm một lần vậy.
Lưu Triệt đang phiền n/ão về ngân khố bỗng sáng mắt lên. Chẳng phải màn trời đang chỉ điểm phương cách vơ vét tài lực cho hắn sao?
Cũng tạm được. Nhưng... màn trời vẫn còn bảo thủ quá! Một năm một lần ư? Có lúc quanh năm suốt tháng, triều đình chẳng phải đang c/ứu trợ, thì là trên đường đi c/ứu trợ.
Lưu Khải bỗng hoài nghi: Chẳng lẽ để lại cho con trai chưa đủ tiền? Phải tích bao nhiêu núi vàng mới đủ nó tiêu? Thôi, lại cần cù ki/ếm tiền cho con vậy.
Năm 132 TCN, Hán Vũ Đế chưa đầy 24 tuổi đã lần đầu nếm mùi Hoàng Hà nổi gi/ận. Cùng năm ấy, Hoàng Hà hai lần vỡ đê, lần sau chính là sự kiện Dây Bầu Đê lừng danh.
Đáng nói, Dây Bầu Đê còn gọi Tần Đê, tương truyền do Tần Thủy Hoàng xây dựng, thậm chí đồn đại vị hoàng đế từng phi ngựa đốc thúc việc đắp đê.
Việc Tần Thủy Hoàng có thật sự tu đê hay không còn tranh cãi, nhưng mối lương duyên giữa Hán Vũ Đế và Dây Bầu Đê thì sâu đậm lắm.
Lần vỡ đê năm 132 TCN ảnh hưởng khủng khiếp, khiến Hoàng Hà lần đầu đổi dòng về phía nam, lần đầu chiếm lấy Hoài Hà đổ ra biển. Mười sáu quận huyện xung quanh bị ảnh hưởng, chiếm 1/4 toàn quốc.
Tần Thủy Hoàng ngơ ngác: Hắn đời nào phi ngựa đắp đê? Việc này cần gì đích thân hoàng đế? Sai thuộc hạ làm là được rồi!
Lưu Triệt nhớ đến Dây Bầu Đê vẫn thấy đ/au đầu. Mười mấy năm trôi qua, đê vẫn chưa đắp xong, thật đáng phiền.
Trước khi vỡ đê, Hán Vũ Đế đã phái Ngự sử đại phu Âm vây đê, Đại Tư nông Trịnh Đương huy động mười vạn binh. Nhưng thủy thế hung hãn, đắp chỗ này vỡ chỗ kia. Thừa tướng Điền Phẫn vì đất phong của mình thoát nạn nên ngăn cản việc đắp đê.
Chi phí quá lớn, Hán Vũ Đế đang cần tiền cho chiến tranh, đành tạm hoãn. Nhưng hai mươi năm sau, Dây Bầu Đê quen thuộc lại vỡ.
Sau lễ Phong Thiện Thái Sơn, Hán Vũ Đế quyết tuần du sơn xuyên, sai Quách Xươ/ng điều vài vạn binh đắp đê, còn đích thân tới hiện trường chỉ huy.
Đây chính là sự kiện nổi tiếng "Lệnh quần thần từ quan tướng trở xuống đều ch/ặt củi đắp đê". Lúc ấy trong triều chỉ có mỗi Đại tướng quân Vệ Thanh, nên "tướng quân" kia ám chỉ ai rõ như ban ngày.
Xét thêm Hán Vũ Đế có bài "Dây Bầu Ca" lưu truyền, có thể tưởng tượng cảnh tượng: Đại tướng quân và hoàng đế đứng trên bờ nhìn bá quan vác củi đắp đê, hoàng đế còn hứng thú ngâm thơ.
Sự kiện này được ghi chép sống động nhờ Thái sử công Tư Mã Thiên - người từng tham gia vác củi đắp đê.
Vệ Thanh: ...
Trầm lặng là Vệ tướng quân đêm nay. Nghĩ đến cảnh tượng ấy, hắn chỉ muốn nhảy xuống sông đắp đê hơn là đứng trên bờ.
Lưu Triệt băn khoăn: Chẳng lẽ để Đế quốc song bích đi đắp đê? Dù họ muốn, trẫm cũng không nỡ. Chỉ có một đại tướng quân, đều do Khứ Bệ/nh mất sớm. Giá mà ba người cùng giám sát, hiệu suất hẳn cao hơn.
Hoắc Khứ Bệ/nh: ??? Cảm ơn, ta còn trẻ, chưa muốn trải nghiệm chuyện này!
Tần Thủy Hoàng rúng động. Màn trời luôn khiến hắn vừa định công nhận Hán Vũ Đế thì lại thay đổi nhận thức. Đứng trên bờ xem thần tử đắp đê còn ngâm thơ? N/ão Hán Vũ Đế cấu tạo thế nào vậy?
Tóm lại, nhờ hoàng đế bắt quan lại xung phong, dân chúng nhanh chóng hưởng ứng. Hơn 20 năm sau, Dây Bầu Đê cuối cùng được đắp xong, Hoàng Hà về dòng cũ, Lương Sở trở lại yên bình.
Ý nghĩa của lần đắp đê này thật to lớn.
Lưu Triệt chợt hiểu: Thì ra phải đích thân chỉ huy. Vậy sang năm... không, năm nay sẽ thị sát Dây Bầu Đê, chắc quần thần sẽ làm việc chăm chỉ hơn.
Quần thần: Không hiểu vì lẽ gì, giữa đêm khuya khoắt, bỗng cảm thấy sau lưng lạnh buốt sống lưng.
Vệ Thanh cùng Hoắc Khứ Bệ/nh: Bọn hắn cũng cảm thấy bất an khôn ng/uôi.
Ngoài số lượng nhiều, thời gian tai họa còn kéo dài cực kỳ lâu. Từ năm 110 trước Công Nguyên, nhà Hán liên tục gặp hạn hán suốt mười năm. Dưới áp lực thiên tai, triều Hán buộc phải tự lực cánh sinh, lo cơm no áo ấm. Chuẩn bị đủ ngựa chiến, khởi công xây dựng các công trình thủy lợi.
Triều đại Hán Vũ Đế nhờ vậy trở thành thời kỳ cao trào đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa về xây dựng thủy lợi. Các công trình khởi công từ thời Hán Vũ Đế chiếm gần một nửa số công trình thủy lợi của Tây Hán.
Nhưng thời gian trị vì của ngài quá dài, chiếm tới một phần tư thời gian Tây Hán.
Các hoàng đế nhà Hán đồng thanh: Màn trời này không cần nhắc lại thời gian tại vị dài của Hán Vũ Đế nữa!
Chữ "hâm m/ộ" giờ đã mòn cả vỏ.
Lưu Triệt: ......
Vị hoàng đế có gương mặt khổ h/ận nghe đến "mười năm hạn hán liên tiếp" đã thấy tê cả da đầu. Hay là bắt các thần tử kia nhanh chóng nghĩ cách, sớm lo phòng bị?
Mười năm hạn hán, nông nghiệp tổn thất biết bao nhiêu mà kể.
Triều Hán Vũ Đế là triều đại mở mang bờ cõi, không chỉ thể hiện ở việc bành trướng và thám hiểm bên ngoài. Ngay cả trong xây dựng thủy lợi cũng có phần đáng nể. Chính thời Hán Vũ Đế đã khai phá "phương pháp giếng mương", tương tự giếng ngầm ở Tân Cương ngày nay.
Đồng thời khơi đào kênh đào, thông thương thủy lộ giữa Quan Trung và vùng Quan Đông, khiến lương thực Quan Đông có thể liên tục vận chuyển ra tiền tuyến và biên cương.
Ngoài vận lương, Hán Vũ Đế còn chú trọng vấn đề dùng nước của thành thị. Lại gặp người bạn cũ - một hồ đa dụng: vừa huấn luyện thủy quân, vừa nuôi cá trong Côn Minh Trì.
Thường thấy người chê Hán Vũ Đế xây công trình hình thức: "Đánh Tây Nam sao phải xây Côn Minh Trì tận Thiểm Tây? Chỉ để thỏa mãn hư vinh?"
Liệu có khả năng nào việc xây Côn Minh Trì này vừa giám sát huấn luyện quân đội, vừa tiện điều tiết lượng nước kênh đào, lại giải quyết được vấn đề dùng nước cho dân Trường An?
Khi Hán Vũ Đế băng hà, diện tích thủy lợi ở Quan Trung đã đạt con số kinh người: năm trăm vạn mẫu. Đừng xem thường con số này, đây là hai ngàn năm trước dưới thời nhà Hán.
Công trình thủy lợi thời Hán Vũ Đế còn để lại ân trạch lâu dài. Mãi đến hơn ngàn năm sau, sang cả thời Đường Tống, hệ thống thủy lợi Quan Trung vẫn dựa trên nền tảng cũ từ thời Hán Vũ. Chỉ cần tu bổ nhỏ và cải tạo đôi chút là dùng được.
Lưu Triệt thực sự hoang mang trước cách nghĩ của hậu thế. Hắn xây dựng công trình, cần gì phải giấu giếm? Tu Côn Minh Trì đương nhiên là để làm vườn ngự uyển phục vụ hưởng lạc. Hắn chưa từng giả bộ m/ù quá/ng, cũng chẳng cần ngụy trang hành vi của bậc đế vương.
Hắn muốn xây vườn ngự uyển thì cứ xây. Đã quyết định tạo Côn Minh Trì, ắt có lý do riêng, không thể chỉ vì "thể diện" mà hao tổn sức dân.
Các hoàng đế nhà Hán đời sau thuận nhiên ngả lưng hưởng thụ. Tổ tiên đã sửa sang đâu vào đấy, họ còn phí sức làm gì nữa?
Thủy lợi đương nhiên lợi cho muôn đời, nhưng vấn đề là - xây thủy lợi cần tiền! Rất nhiều tiền! Thêm nữa, Hán Vũ Đế tin theo thuyết: "Nếu chỉ tầng lớp thượng lưu bất mãn, quốc gia có thể giải quyết được, như lo/ạn Thất Quốc thời Hán Cảnh Đế. Nhưng nếu bách tính cùng đường phẫn nộ, quốc gia sẽ sụp đổ như cuối nhà Tần, không thể c/ứu vãn."
Vì thế Hán Vũ Đế luôn hào phóng c/ứu trợ dân lưu tán, có thể nói là "tiêu xài hàng ức quan". Đây vốn là quyết định sáng suốt, bởi dân mất nhà cửa, mất đất đai, chính là lúc triều đình phải ra tay.
Giờ vấn đề là: Tiền đâu?
Đúng vậy... Tiền đâu?
Vấn đề chẳng phải là ki/ếm tiền quá khó sao?
Các hoàng đế nhà Hán qua mọi thời đại đồng loạt thở dài.
Khoan đã...
Những người nh.ạy cả.m đã ngửi thấy mùi bất ổn. Câu "chỉ cần tầng lớp thượng lưu bất mãn thì có thể giải quyết được" nghe sao mà đầy đe dọa. Nhất là dưới thời những vị hoàng đế họ Lưu không màng thể diện này.
Rất dễ khiến họ liên tưởng đến việc... vung đ/ao ki/ếm tiền!
Nhưng vào thời Tây Hán, vẫn còn nhiều kẻ ngây thơ tự trấn an: "Chắc ta nghĩ nhiều rồi, bần hèn như ta, hoàng đế sao thèm cư/ớp chứ?"
Nếu Trương Thường ở đây, hẳn đã vỗ vai họ mà than: "Non trẻ quá!"
————————
1. Cuối cùng cũng viết đến 108 chiêu vơ vét của cải, gào lên đầy phấn khích, xoa tay hí hửng.
2. Một số tư liệu tham khảo từ "Tư Mã Thiên Ký Ức Chi Dã" của Lưu Bột và video "Hán Vũ Đế và Thời Đại Của Ngài" trên Bilibili. Video này phân tích rất hay, giúp hiểu nhanh về triều Hán Vũ Đế.
Cảm ơn các đ/ộc giả đã ủng hộ vé Bá Vương và dinh dưỡng dịch từ 23:49 ngày 05/09/2023 đến 23:51 ngày 06/09/2023.
Đặc biệt cảm ơn: 62598371 (12 bình), Cây Thơm Tôm Cầu QWLX, A Pha (10 bình), An Thấm Vũ, Ngọn Bút Hoàn H/ồn, BelphegorKD, 29526063, Gối Thủy (1 bình).
Rất cảm ơn sự ủng hộ của mọi người, tôi sẽ tiếp tục cố gắng!
