Dưới sự giám sát của Lễ khoa, các quan chức Lễ bộ cùng Hàn Lâm viện đã tiến hành một cuộc kiểm tra chưa từng có về việc chấm thi.
Vị lão gia thanh quý của Hàn Lâm viện dành thời gian xem xét tỉ mỉ từng chữ, từng câu. Chỉ cần phát hiện lỗi chính tả hay câu văn lủng củng mà giám khảo không ghi chú rõ ràng, người đó sẽ bị xử ph/ạt nghiêm khặt. Dĩ nhiên, ít có giám khảo nào mắc phải những lỗi cơ bản như vậy, nên đối tượng chính của đợt kiểm tra này tập trung vào chất lượng văn chương và thứ hạng có xứng đáng hay không.
Tuy nhiên, đ/á/nh giá văn hay dở khá chủ quan, không có tiêu chuẩn tuyệt đối. Người bảo bài của Trương Tam sáo rỗng, kẻ lại khen ngợi văn phong trau chuốt, nhịp điệu hài hòa. Trước đây, chỉ cần không quá lộ liễu, chẳng ai bắt bẻ đồng liêu - đó là sự ngầm hiểu chung của mọi người.
"Thật quá đáng!" Tiếng hét vang lên trong hành lang Lễ bộ. Một vị cấp sự trung đang kiểm tra bài thi gi/ận dữ nói: "Gượng ép vô lý, chẳng ra làm sao cả!"
Một quan viên Lễ bộ tiến đến xem xét, càng đọc sắc mặt càng nghiêm trọng. Lát sau, vị cấp sự trung ném tập bài thi lên bàn cấp trên, tức gi/ận: "Khoa trưởng hãy xem, không hiểu sao người này lại đỗ được!"
Lập tức tất cả quan viên phụ trách khảo thí đều xúm lại. Nếu một người chê đã đành, nhưng mọi người đều thấy dở thì quả là vấn đề nghiêm trọng.
Đến chiều, một bài thi khác bị loại - nội dung trống rỗng, khó mà đọc nổi. Dù thứ hạng cũng thuộc loại thấp, nhưng rõ ràng cách biệt quá xa so với trình độ chung của các thí sinh đỗ đạt.
Vị cấp sự trung Lễ khoa gi/ận dữ: "Lễ bộ và Hàn Lâm viện chấm thi kiểu này sao? Đây là gian lận trắng trợn!"
Quan viên Lễ bộ vội vàng trấn an, viện cớ rằng vùng sâu vùng xa trình độ học thuật kém, có lẽ thực sự không tìm được bài tốt hơn nên mới chọn hai bài này. Chuyện này ở vùng thôn quê vốn chẳng hiếm, bằng chứng là bao nhà giàu sẵn sàng chấp nhận rủi ro để con em đi thi ở vùng xa.
Mười ngày kiểm tra, chín ngày tranh cãi, ồn ào đến tận ngự tiền.
Hoàng đế hỏi: "Bài thi ở Bắc Trực Lệ có vấn đề gì sao?"
Vị cấp sự trung Lễ khoa tâu: "Bắc Trực Lệ chấm công bằng, bài của Trần Bình An sát đề, mạch lạc rõ ràng. Hạng 16 cũng không có vấn đề gì. Chỉ riêng Chương Châu là đang gây tranh cãi."
"Chương Châu?" Hoàng đế nhíu mày.
Bên cạnh, Từ Các lão cũng chau mày - Chương Châu chính là quê hương ông.
Hoàng đế sai mở những bài thi gây tranh cãi, phát hiện hai thí sinh đều họ Từ: Từ Tích Nguyên và Từ Tích Xươ/ng, tên tựa như anh em.
Từ Các lão tim đ/ập thình thịch.
Hoàng đế thấy sắc mặt Từ Mô tái nhợt, cười nhạt hỏi: "Từ Các lão quen biết họ?"
Từ Mô mồ hôi lạnh chảy dài trên thái dương, run giọng: "Là họ hàng xa của thần... đã xuất ngũ phục! Thần thực không biết nội tình!"
Hoàng đế gật đầu: "Đừng căng thẳng, chưa có bằng chứng rõ ràng."
Từ Mô thở phào: "Bệ hạ thánh minh."
Trong lòng ông thầm cảm ơn vì chỉ là họ hàng xa, không dính đến Từ Tích Sáng.
Hoàng đế lệnh cho Tam Pháp ti điều tra, trong mười ngày phải có kết luận chính x/á/c.
Đúng lúc ấy, nội cung báo tin Thục phi lâm bồn. Hoàng đế dặn dò đôi câu rồi dẫn Thái tử đến hậu cung.
...
Hoàng đế ngồi trong điện Trường Xuân, nhìn Thái tử đi lại bồn chồn.
"Sao mãi chưa sinh?" Thái tử hỏi.
Đinh công công đáp: "Điện hạ đã hỏi đến mười bảy lần rồi. Phụ nữ sinh nở không thể vội, quá nhanh lại nguy hiểm."
"Gọi Thẩm Y quan đến! Không có nàng ở đây, lòng ta không yên." Thái tử ra lệnh: "Bảo Chúc Do Khoa cử thêm mấy y quan tới!"
"Tuân lệnh, xin điện hạ đừng quá lo lắng."
"Con ngồi xuống đi, trẫm thấy hoa mắt." Hoàng đế nói.
Thái tử ngồi được ba nhịp thở lại đứng dậy đi quanh. Mãi đến khi thẩm Thanh Nhi vào điện thỉnh an, rửa tay sát trùng rồi vào hậu điện hộ sinh, các y quan Chúc Do Khoa ngoài sân bắt đầu vẽ bùa niệm chú, đ/ốt hương cầu nguyện, Thái tử mới đỡ sốt ruột.
Hoàng đế nói với Ngô công công: "Xem ra Chúc Do Khoa vẫn có hiệu quả, Thái tử đã bình tĩnh hơn."
Ngô Dụng đáp: "Tâu bệ hạ, họ đang tụng chú thúc sinh."
...
Thục phi không kêu la thảm thiết, lúc đ/au đớn vẫn dặn dò dùng bữa trưa. Hoàng đế và Thái tử cũng ăn đôi miếng cho qua bữa. Có việc triều chính cần giải quyết, hoàng đế thông cảm cho nỗi lo của Thái tử nên để con ở lại, tự mình rời điện Trường Xuân.
Bà đỡ nói th/ai nhi nằm đúng vị trí, quá trình sinh khá thuận lợi. Từ lúc chuyển dạ buổi trưa đến hoàng hôn, Thục phi đã hạ sinh hoàng tử. Nhờ duy trì thói quen vận động và ăn uống điều độ khi mang th/ai, hài tử không quá to, tiếng khóc lại vang dội như muốn thổi bay nóc điện.
Thái tử nghe tin mẹ con bình an, chân mềm nhũn ngồi phịch xuống giường, sai người chạy ngay đến Càn Thanh cung báo tin.
Hoàng đế trở về hậu cung lúc đêm khuya. Thục phi đã ngủ, Thái tử đang bế tiểu đệ ngoài điện dạo chơi ngắm hoa, ngắm đèn, hoàn toàn không để ý đứa bé mới sinh hầu như không mở mắt.
"Phụ hoàng xem, đứa này chưa đầy một ngày đã trố mắt không ngủ. Xin phụ hoàng mau tìm việc gì cho nó làm." Thái tử nói.
Hoàng đế nhìn hài nhi trong tay tựa cụ già nhỏ, không được bụ bẫm trắng trẻo như Ôn Dương lúc mới sinh. Đôi mắt bé xíu đảo qua đảo lại đầy tò mò, như đang cố nghe ngóng điều gì.
Thái tử nói thêm: "Phụ hoàng bị thương một tay, cũng chẳng bế được nó."
Hoàng đế tiếc nuối "Ừ" một tiếng. Thực ra ông đâu dám bế hài tử, cổ bé mềm mại tựa chỉ cần sơ ý là đầu lăn mất.
Buổi triều hôm sau là lần đầu tiên hoàng đế ngự triều sau thời gian dưỡng bệ/nh. Văn võ bá quan chúc mừng thánh thể bệ hạ khang an, mừng hỉ hoàng tử mới. Các mệnh phụ trong ngoài cũng chuẩn bị vào cung bái kiến Trung cung.
Sau ba ngày tắm gội theo lễ nghi, hoàng đế phái Thái tử đến thái miếu làm lễ, tuyên bố hoàng tử chào đời, đồng thời ghi tên hoàng tử vào giấy quý. Nhưng ngài chỉ đặt tên thời nhỏ là "Hưng ca", đợi trăm ngày hoặc đầy tuổi mới ban tên chính thức.
......
Thái tử từ thái miếu trở về liền nghe tin từ Đô Sát viện.
Bài thi ở Chương Châu xét lại thấy trình độ hạn chế, không sai chữ cũng không lủng củng. Nhưng khi tra kỹ, phát hiện trong bài văn, từ đầu đến cuối có bảy đoạn dùng hư tự giống hệt nhau: "A, a, hồ, quá thay, quá thay, rồi, quá thay".
Đề thi Ngũ Kinh đầu tiên cũng tương tự.
Hai bài văn dùng bảy hư tự y hệt nhau, khó có thể nói là trùng hợp ngẫu nhiên.
Sau đó, điều tra một trăm bài thi ở Chương Châu để đối chiếu dần dần, lại phát hiện thêm một thí sinh khác dùng trình tự hư tự tương tự. Người này tên là Từ Tích.
Không cần tra hỏi nhiều, lập tức cách chức tạm thời sáu người gồm học quan Chương Châu, chủ khảo và giám khảo, giải về Đô Sát viện chờ xét xử.
Việc vỡ lở quá rõ ràng, Chu Đề Học đành thú nhận. Hắn vì nịnh bợ Từ các lão, trước kỳ thi Hương đã đưa mấy chữ "quan tiết" cho Từ Tích, nhờ chủ khảo và giám khảo tạo điều kiện.
Ai ngờ khi chấm thi, có ba bài văn giống nhau được đưa tới. Bài thi đều che tên sao chép, hắn không phân biệt được bài nào của Từ Tích. Thấy cả ba đều không sai sót rõ ràng, liền xáo trộn thứ tự mà chọn.
Theo lệ cũ năm trước, Lễ bộ khi khảo hạch chỉ kiểm tra lỗi chính tả, ngắt câu, nên việc này dễ dàng qua mặt. Chu Đề Học không phải lần đầu thao túng kiểu này.
Nhưng không hiểu sao, Từ Tích lại đem chữ "quan tiết" quan trọng chia cho hai người anh họ khác phòng thi. Đúng lúc triều đình ra lệnh cho quan ngôn đô tham gia khảo hạch. Những vị quan mắt sáng như chuông đồng này xem xét tỉ mỉ, suýt đ/ốt luôn bài thi để tìm sai sót.
Trăm năm khó gặp chuyện ng/u ngốc thế này lại đụng phải đợt thanh tra nghiêm ngặt chưa từng có, quả là trời muốn diệt người.
......
Từ Tích sau khi trúng tuyển, vui mừng lên đường về kinh. Quả thật đúng là phong lưu đắc ý, hắn vừa đi vừa ngắm cảnh, hơn nghìn dặm đường đi gần hết một tháng.
Khi về tới kinh thành mới hay tin chủ khảo phòng thi của mình đã bị tống giam vào ngục Đô Sát viện. Tổ phụ hắn cũng bị các quan đàn hặc, tạm thời cách chức.
......
Trong thời gian đó, Từ Mô đã phái người đến Chương Châu điều tra kỹ càng, nhưng không thu thập thêm được chứng cớ gì.
Giờ nghe tin đứa cháu hư hỏng cuối cùng đã về, liền sai Phong Nhị đ/á/nh cho nó một trận tơi bời. Sau khi thay quần áo chỉnh tề, trói hắn vào triều diện kiến hoàng đế.
Thực ra như lời quan Lễ bộ nói, trình độ giáo dục Chương Châu thấp kém. Từ Tích từ nhỏ được danh sư dạy dỗ, dù học hành bình thường nhưng về quê thi vẫn có lợi thế. Dù không có "quan tiết tự" cũng có thể đỗ.
Nhưng khi về quê, hai người anh họ trong tộc ngày ngày nâng đỡ hắn, dẫn đi dự các hội văn thơ. Hắn được tán dương thỏa thích, các văn nhân còn phong cho biệt hiệu "Thơ hùng".
Từ Tích ngày ngày chìm đắm trong lời tán tụng, cho rằng người quê mộc mạc đáng yêu hơn người kinh thành.
Trưởng bối trong nhà thừa cơ giáo huấn: "Một người làm quan, cả họ được nhờ", mong Từ công tử tài hoa sau này dìu dắt anh em. Từ công tử khoác tay: "Cần gì đợi sau này, ta dìu dắt luôn bây giờ!"
Thế rồi hắn tiết lộ bí quyết "quan tiết tự" của Chu Đề Học cho hai anh họ. Quả nhiên khi thi Hương xong, ba anh em cùng lên bảng vàng!
......
Hoàng đế cho triệu đôi ông cháu xui xẻo vào đông noãn các. Thái tử cũng có mặt.
Hoàng đế nhìn Từ Tích bị đ/á/nh bầm dập, lạnh giọng: "Việc đèn sách khoa cử khổ cực thế nào, khanh hiểu rõ hơn trẫm gấp trăm lần. Mười bốn chữ hư tự ngắn ngủi đã giúp bảng vàng đề danh, vượt qua nửa đời khổ học của kẻ thường. Khanh có biết thiên hạ đang đồn gì? Con nhà quyền quý thắng cả mười năm đèn sách!"
Từ các lão khóc lóc tạ tội.
Hoàng đế quát: "Người ta nói 'trị nhà như trị nước'. Khanh làm thủ phụ mà để cháu gian lận. Nếu không nghiêm trị, sĩ tử thiên hạ bắt chước, khoa cử triều đình thành trò hề!"
Từ Mô vội biện bạch: "Từ Tích không hối lộ, do Chu Đề Học tự ý cho chữ 'quan tiết'. Văn chương nó vẫn đủ đỗ nếu không có chữ ấy."
Thái tử liếc nhìn, lạnh lùng nói: "Khi Trần Bình An bị tố cáo, Từ các lão đâu có nói thế?" Rồi rút từ tay áo bức thư Từ Mô viết cho Chu Đề Học nhờ chiếu cố cháu trai, ném xuống đất.
Từ Mô tái mặt nhắm nghiền mắt, không thể chối cãi.
Hoàng đế quát: "Hình ph/ạt không thể bỏ qua với quốc gia, roj vọt không thể thiếu trong nhà. Khanh không quản nổi gia đình thì để quốc pháp quản thay!"
"Tước học tịch Từ Tích ở Chương Châu! Tất cả quan viên, thí sinh liên quan giao Tam Pháp Ti xét xử!"
Hai thị vệ xông vào, kéo Từ Tích ra khỏi điện. Hắn gào thét: "Tổ phụ c/ứu cháu!" trong khi giãy giụa tuyệt vọng.
