Năm mới này, nhà Vương Dược Đông đông người qua lại hơn hẳn. Những người họ hàng xa ít liên lạc cũng ghé thăm, mang theo chút hoa quả hay đồ lặt vặt, ngồi bên bếp lò sưởi ấm, hỏi thăm Vương Mộng Mai giờ làm ăn phát đạt ở đâu.
Vương Mộng Mai mở cửa hàng, người khác bông đùa qua chuyện. Cô lười nói dối nhưng cũng đủ khôn để biết giữ kẽ.
Đầu năm, Vương Dược Đông uống vài chén rư/ợu, say say nói với chị hai: "Chị ơi, năm nay em vui lắm."
Vương Mộng Mai định m/ắng em trai lớn tuổi rồi còn uống không biết điểm, nghe câu ấy bỗng gi/ật mình. Vương Dược Đông mắt lờ đờ: "Giờ nghĩ lại lúc cha mất... Em h/ận ch*t mấy kẻ đó!"
Vương Mộng Mai lặng lẽ ngồi xuống, lát sau cũng rót ly rư/ợu vàng uống cạn. Năm cha mất, Vương Mộng Lan mười tám, cô mười bốn, Vương Dược Đông chín tuổi, Vương Dược Tây bảy.
Triệu Xuân Lan khóc hết ngày này qua ngày khác, khuyên sao cũng không nguôi. Góa phụ bốn con, ngày tháng khó qua. Họ hàng bên ngoại khuyên bà gửi hai đứa đi, rồi dắt hai đứa tái giá.
Triệu Xuân Lan tính đi tính lại mãi không đành. Hai con trai không thể mang theo hết, con gái lớn rồi, gửi đi thì thiệt, mang theo lại khó xử. Anh em chồng thúc giục bà quyết sớm, trong lòng cũng mong chia nhà cửa.
Đêm đêm bà ra m/ộ khóc trách chồng bỏ lại gánh nặng. Cuối cùng Vương Mộng Lan lên tiếng: "Mẹ đừng tái giá, con sẽ gánh nhà."
Triệu Xuân Lan vốn cần chỗ dựa, thấy con gái lớn xung phong liền bám vào. Vương Mộng Lan g/ầy nhom làm đủ nghề: khiêng gạch công trường, đ/ập gạch nhà máy, làm thuê... Nhưng vẫn khổ cực.
Không chịu nổi, Triệu Xuân Lan đi v/ay mượn khắp xóm. V/ay nhiều thành n/ợ, mặt dày mày dạn. Người ta thấy bà đến liền đóng cửa, anh em chồng càng khó chịu.
Vương Mộng Lan nghỉ học, Vương Mộng Mai theo, Vương Dược Đông cũng nghỉ. Triệu Xuân Lan khoe Vương Dược Tây học giỏi, nhưng thực ra hồi đó cậu chỉ tầm trung.
Vương Dược Đông từng thấy mẹ kèm em học đêm. Vương Dược Tây vừa khóc vừa đọc, Triệu Xuân Lan cũng khóc: "Con ơi, không học thì nhà mình hết đường."
Cả nhà yếu thế, phải có người học hành để làng xóm thấy tương lai mà còn nể. Dần dà, Vương Dược Tây tin mình học giỏi thật.
Triệu Xuân Lan đi đâu cũng ưỡn ngựk: "Thằng út nhà tôi chắc chắn đậu đại học!" Hồi ấy muốn vào đại học phải có người tiến cử. Bà cần mẫn phụ việc cán bộ thôn suốt năm sáu năm.
Người làng chê bà "quả phụ bám đít". Vương Dược Đông ra đường bị trẻ con trêu: "Mẹ mày phải quả phụ bám đít không?" Anh em chồng cũng gh/ét bà, tết không cho dắt con đi tảo m/ộ.
Vương Dược Đông uống thêm chén rư/ợu, lòng đắng nghẹn. Sau này, hy vọng của Triệu Xuân Lan tan thành mây khói. Khi cải cách giáo dục năm 77, làng lại chê nhà họ: "Bám đít quả phụ" chẳng được tích sự.
Anh bực Vương Dược Tây không phải vì gì khác, mà vì em đã từng có lựa chọn tốt hơn. Hồi tốt nghiệp trung cấp, có đơn vị tuyển người đi làm việc bí mật, bạn học đi hết giờ đều thành lãnh đạo. Vương Dược Tây sợ khổ, bỏ về quê.
Triệu Xuân Lan khoe con cả đời, cuối cùng vẫn bị chê cười. Cả nhà Vương Dược Đông bị xem thường, một phần do tiếng mẹ, phần do dồn lực nuôi Vương Dược Tây không thành.
Vương Dược Đông rót rư/ợu cho chị hai: "Chị ơi, mấy chục năm em chỉ vui hai lần. Một là Bình Bình đậu đại học, hai là tết năm nay."
Vương Dược Tây không chống nổi cửa, cuối cùng nhờ Tiền Bình chống đỡ nửa phần. Năm nay Vương Mộng Mai về quê xe hơi, người đến chơi đông hơn, cả mấy anh em họ hàng.
Vương Dược Đông: "Chị ơi, mình khá rồi, sau này phải để bọn họ thấy nhà mình hưởng phúc."
Bao năm nghẹn ấm ức, giờ mới thốt được. Vương Mộng Mai uống cạn ly: "Khá rồi, em cũng phải sống tốt."
Chuyện cũ qua rồi, đời sau giỏi giang, ngày tháng sẽ dễ thở. Vương Dược Đông mắt ấm: "Đúng, con cháu giỏi, đời mình sướng rồi!"
*****
Vương Mộng Mai ở lại làng năm ngày. Dân làng đến hỏi thăm, có kẻ vô duyên mở miệng xin v/ay tiền. Cô cười xòa: "Được thôi, lãi suất cao hơn ngân hàng nông thôn chút xíu nhé!"
Ngỡ đùa ai ngờ có người thật sự muốn v/ay. Vương Mộng Mai giả ngạc nhiên: "Hả? Tưởng bác đùa chứ! Thân thiết thế này, bác nỡ lòng nào?"
Vài lần như thế, chẳng ai dám hỏi nữa. Tiếng "khó tính" của cô vang xa, cô lại thấy vui. Ở quê, cứng rắn tốt hơn mềm yếu.
Ngoài v/ay tiền, có người đến xin việc. Ai hỏi đường chân thành, cô sẵn lòng chỉ: con gái nên học nghề - làm tóc, kế toán, lái xe đều ki/ếm được việc. Con trai học sửa chữa điện lạnh cũng sống được phố.
Nhưng kẻ nào sỗ sàng xin vào cửa hàng cô, cô lờ đi. Mấy đứa cháu nhà còn chưa xếp chỗ, lấy đâu chỗ cho người ngoài? Hơn nữa, nhiều người chỉ muốn ăn sẵn.
Đáng gi/ận nhất là kẻ dò hỏi Giản Phong: "Vợ chồng không có con trai, gia nghiệp lớn thế này ai nối?"
Khỏi cần Vương Mộng Mai lên tiếng, Giản Phong đã lạnh gáy: "Con gái tôi giỏi giang, không phải người nối nghiệp à?"
Anh biết sau tất cả là Giản Lê. Có kẻ đến chọc Triệu Xuân Lan: "Hai cô con gái gì mà toàn đẻ gái!"
Bà cụ đầu óc không tỉnh táo nhưng hiếm hoi minh mẫn: "Trai gái như nhau mà." Bị con gái m/ắng một trận, bà nhớ ra. Có quan tâm mấy thì cháu ngoại cũng không họ Vương.
Thấy thái độ ấy, làng không dám bàn tán nữa. Nhà họ Vương giờ khấm khá, con cháu học hành tử tế. Dân làng đành thừa nhận: "Con gái có tài cũng là phúc."
Vương Mộng Mai tặng mẹ vòng bạc, bông tai vàng. Bà cụ chống gậy ra đường khoe khắp xóm. Trước khi đi, Triệu Xuân Lan bám cửa xe: "Mai ơi, nhớ về thăm mẹ!"
Con gái làm nở mặt, bà muốn cả làng biết mình hưởng phúc. Vương Mộng Mai vẫy tay: "Đi đây."
Năm tháng qua, con đường về quê trong mắt cô chưa bao giờ bằng phẳng rộng rãi thế này.
