Tôi làm nhân viên kiểm định chất lượng tại một nhà máy trang sức, thấm thoát đã được năm năm.
Sau khi hai đồng nghiệp khác nghỉ việc, quản lý hứa sẽ tăng lương cho tôi ba nghìn tệ mỗi tháng để tôi làm thay phần việc của ba người.
Vì ba nghìn tệ này, tôi ngày đêm tăng ca, làm việc không ngừng nghỉ và chưa bao giờ để xảy ra sai sót.
Thế nhưng khi phát thưởng cuối năm, bà chủ lại đưa cho tôi một phong bao rỗng, nói rằng phần của tôi đã được nhận dần qua các tháng rồi.
Một vài đồng nghiệp đứng bên cạnh lộ rõ vẻ hả hê.
Sau khi tôi nghỉ việc, đồng nghiệp thuận lợi tiếp quản vị trí của tôi, nhưng chỉ vài ngày sau họ đã hối h/ận và đi khắp nơi nghe ngóng tung tích của tôi.
01
Tôi làm nhân viên kiểm định tại một nhà máy trang sức lớn, đã được năm năm.
Vị trí này vốn có ba người, nhưng hai đồng nghiệp kia thấy hại mắt nên lần lượt xin nghỉ.
Nhà máy không tuyển thêm người, ban đầu bảo là không tìm được người phù hợp, sau lại nói nhà máy đang gặp khó khăn, bảo tôi hãy cố gắng khắc phục.
Tôi còn cha mẹ già, con thơ, không dám đá/nh mất công việc khó khăn lắm mới có được này, nên đành cắn răng tăng ca làm bù.
Mỗi ngày kiểm định hàng nghìn món trang sức, vậy mà chưa bao giờ xảy ra sai sót.
Quản lý thấy vậy liền chủ động nói chuyện với tôi, bảo sẽ tăng lương từ năm nghìn lên tám nghìn tệ, từ nay về sau sẽ không tuyển thêm người nữa.
Tuy làm một mình phần việc của ba người rất vất vả, nhưng nghĩ đến ba nghìn tệ dư ra có thể m/ua được vài hộp sữa bột cho con, tôi đã đồng ý.
Cứ như vậy làm thêm vài tháng, dựa vào kinh nghiệm tích lũy, tôi tối ưu hóa các bước làm việc, công việc ngày càng trôi chảy, thời gian tăng ca cũng ít dần.
Dần dần, có những đồng nghiệp đỏ mắt gh/en tị với tôi, lén lút nói quản lý thiên vị.
Tôi cũng chẳng để tâm, dù sao ba nghìn tệ này tôi nhận được một cách xứng đáng.
Trong buổi tổng kết cuối năm trước Tết, bà chủ – người vốn chỉ đứng từ xa điều hành – đã đích thân lên sân khấu phát thưởng cho mọi người.
Tiểu Lý và Tiểu Lưu, những người thân thiết với tôi, đều lần lượt nhận được những phong bao dày cộm.
Họ thì thầm với tôi: "Chị Tống, bà chủ hào phóng thật! Chị làm một mình phần việc của ba người, chắc phong bao còn dày hơn nữa nhỉ?"
Tôi cũng thầm nghĩ trong lòng, đời này cứ làm ở đây thôi.
Nhưng đến lượt mình, nhìn phong bao mỏng dính trên tay, tôi sững sờ.
Dưới sân khấu, hàng trăm người bàn tán xôn xao: "Đó chẳng phải là cao thủ kiểm định sao? Nghe nói làm một mình phần việc của ba người mà, sao phong bao lại mỏng thế?"
"Anh thấy cô ta làm phần việc của ba người thật à?" Ngay lập tức có người phản bác: "Với khối lượng công việc đó của cô ta, ai mà chẳng làm được?"
Người phản bác là Mã Hiểu Mai, cô ta cũng từng học kiểm định và là người gh/en tị nhất với việc tôi được nhận thêm ba nghìn tệ mỗi tháng.
Nhưng tôi biết rõ mình đã nỗ lực bao nhiêu, tôi cứ ngỡ lãnh đạo cũng hiểu điều đó.
Thế nhưng, Tổng giám đốc Tiêu lại nhếch mép cười đầy mỉa mai.
"Mọi người ạ, tiền thưởng cuối năm của Tống Nguyệt Minh đã được nhận dần theo từng tháng rồi."
"Nhưng để lấy may, vẫn cứ làm thủ tục tượng trưng chút thôi."
Lời vừa dứt, không chỉ tôi mà cả hội trường đều sững sờ.
Bởi vì nhà máy chúng tôi chưa từng có tiền lệ chia nhỏ tiền thưởng cuối năm ra trả theo tháng.
Một lát sau, hiện trường bắt đầu xì xào bàn tán.
"Chuyện gì thế nhỉ? Chẳng phải nói vì làm nhiều nên mới được hơn người khác ba nghìn sao? Chẳng lẽ cô ta còn nhận được khoản khác nữa à?"
"Đúng đấy, rốt cuộc một tháng cô ta nhận bao nhiêu tiền?"
"Phải đó, còn công bằng ở đâu nữa? Lãnh đạo thiên vị quá rồi!" Có người phàn nàn.
Tiêu Kính Mai nhìn đám đông đồng nghiệp đang sôi sục, mỉm cười hài lòng.
"Mọi người hiểu lầm rồi, Tống Nguyệt Minh chỉ nhận lương tám nghìn thôi. Nhưng ba nghìn đó không phải là tăng lương."
"Mà là nhà máy thương tình nên ứng trước cho cô ấy thôi."
Hội trường yên lặng trở lại, bà ta nói tiếp: "Có lẽ mọi người chưa biết, hoàn cảnh gia đình Tống Nguyệt Minh rất khó khăn."
"Chồng cô ta là shipper," bà ta dường như cười khẩy một tiếng, "Mẹ chồng thì bị t/âm th/ần, lại còn có đứa con gái bốn năm tuổi bị bại n/ão nữa."
Hội trường đang yên tĩnh bỗng chốc bùng n/ổ, mọi người bàn tán xôn xao, thậm chí có người còn phát ra những tiếng cười nhạo không kiềm chế được.
"Cái gì? Chồng cô ta là shipper á?!"
"Mẹ chồng còn bị đi/ên ư?"
"Con gái bị bại n/ão? Chẳng lẽ chính cô ta cũng có vấn đề về đầu óc sao?"
...
Sắc mặt tôi tái nhợt, đầu óc trống rỗng.
Hoàn cảnh gia đình mà tôi luôn giấu kín, chưa từng kể với đồng nghiệp, nay lại bị phơi bày một cách trần trụi, thậm chí còn bị thêu dệt thêm trước mặt tất cả mọi người.
Mẹ chồng tôi không bị t/âm th/ần, bà bị mất trí nhớ tuổi già.
Con gái tôi cũng không bị bại n/ão, chỉ là phát triển khả năng nuốt chậm nên bốn năm tuổi vẫn chỉ biết uống sữa bột.
Tôi cũng chưa bao giờ cảm thấy việc chồng mình dùng đôi tay để lao động ki/ếm sống là điều gì đáng x/ấu hổ.
Nhưng mọi chuyện về gia đình tôi, nói ra sẽ chẳng có ai đồng cảm, mà còn như bây giờ, chuốc lấy những suy đoán vô căn cứ.
Vì vậy tôi luôn giấu rất kỹ.
Tôi không biết tại sao Tổng giám đốc Tiêu lại biết, và tại sao bà ta lại s/ỉ nh/ục tôi công khai trước mặt mọi người như vậy.
Nhưng có một điều bà ta nói đúng, tôi rất cần tiền.
Mẹ chồng đ/au ốm, con gái cần sữa bột, còn phải trả tiền thuê nhà, điện nước... mọi thứ đều cần tiền.
Chúng tôi từ nông thôn lên, dốc hết sức lực cũng chỉ đủ ăn đủ mặc ở thành phố này.
Sắp đến Tết rồi, cả nhà tôi đều trông chờ vào khoản tiền thưởng cuối năm này để đón năm mới.
Tôi không biết sai sót nằm ở đâu, nhưng chuyện tăng lương ba nghìn tệ là chính miệng chồng bà ta – Lý Minh Thụy – nói với tôi.
Thường ngày, nhà máy này chủ yếu cũng do Lý Minh Thụy quản lý.
Tôi cố gắng nén nước mắt và sự nghẹn ngào, cố gắng không để tâm đến những lời bàn tán dưới sân khấu, mỉm cười giải thích.
"Tổng giám đốc Tiêu, tôi không có..."
"Tống Nguyệt Minh, người ta phải biết đủ," Tiêu Kính Mai lạnh lùng ngắt lời tôi, "Tuy nhà máy thương cảm cho cô, nhưng cô cũng đừng được đằng chân lân đằng đầu, dù sao chúng tôi cũng không phải tổ chức từ thiện."
"Mọi người đều biết, nhà máy chúng ta những năm gần đây công nghệ đã tiến bộ, chất lượng sản phẩm tốt, kiểm định chẳng qua chỉ là làm cho có lệ thôi mà?"
"Công việc nhàn hạ lương cao thế này, cô không muốn làm thì còn khối người muốn làm đấy!"
"Nếu cô còn muốn làm, thì phải nghe theo sự sắp xếp của lãnh đạo."
Tiêu Kính Mai nói xong câu đó đầy ẩn ý, liền tuyên bố chương trình tiếp theo rồi trở về chỗ ngồi.
Tiếng bàn tán dưới sân khấu càng lớn hơn, ai nấy đều thảo luận về sự "không biết đủ" của tôi.
"Tổng giám đốc Tiêu nói có lý, trước kia thường thấy cô ta tăng ca, bây giờ thì càng ngày càng ít!"
"Chẳng phải là phải tăng ca sao?" Có người kh/inh khỉnh, "Nói là làm một mình phần việc của ba người, làm màu thôi!"
Tôi ngẩng đầu nhìn quản lý Lý ở hàng ghế đầu, ông ta lại cúi đầu không nhìn tôi.
Tiếp theo là các tiết mục biểu diễn.
Trong tiếng hát múa tưng bừng trên sân khấu, tôi cầm phong bao trống rỗng, nước mắt lưng tròng bước xuống sân khấu.
Ngay cả những đồng nghiệp thân thiết cũng im lặng, nhìn tôi với ánh mắt dò xét.
Như thể đang nói: "Hóa ra cô ta là loại người như vậy."
"Kẻ đáng thương tất có chỗ đáng h/ận."
Tôi cắn môi, cố không để mình bật khóc.
Điện thoại hiện tin nhắn của chồng.
"Vợ à, sắp Tết rồi ít đơn quá, tối nay anh không ăn cơm đâu."
"Anh định chạy đến 12 giờ đêm, phí ship tối đắt hơn, xem có ki/ếm đủ hai trăm tệ m/ua sữa cho con gái tuần này không."
Tôi nhìn ra ngoài cửa sổ, nước mắt cuối cùng vẫn không kìm được mà rơi xuống.
Trong mùa đông tuyết rơi, người chưa từng trải qua sẽ không bao giờ biết cảm giác đi xe máy vào giờ này là như thế nào.
Tôi cũng muốn anh ấy về nhà sớm.
Nhưng như vậy thì con có thể sẽ phải chịu đói.
Vốn trông chờ vào chút tiền thưởng cuối năm để đón một cái Tết tươm tất, ngờ đâu chẳng nhận được gì, lại còn bị s/ỉ nh/ục một trận.
Sau buổi tổng kết cuối năm, tôi tìm gặp Lý Minh Thụy.
"Tổng giám đốc Lý, tiền thưởng cuối năm là sao vậy ạ? Chính ông nói lương tôi tăng lên tám nghìn mà! Tôi đâu có nhận tiền thưởng chia nhỏ theo tháng đâu!"
Tổng giám đốc Lý ngẩng đầu nhìn tôi, lộ vẻ khó xử.
Nhưng ông ta còn chưa kịp mở miệng, cánh cửa phòng trong đã mở ra.
Tiêu Kính Mai bước ra với vẻ mặt đầy mỉa mai.
"Ồ, đến tố cáo nhanh thế nhỉ? Cô tưởng cô xinh đẹp thì tổng giám đốc Lý của các người sẽ thương xót cho cô à?"
Lý Minh Thụy thì lấy tay che trán, che đi khuôn mặt mình, không nói một lời.
Trước kia từng nghe nói Tổng giám đốc Tiêu sợ vợ, không ngờ lại sợ đến mức này.
Tôi muốn giải thích: "Tổng giám đốc Tiêu, tôi không có..."
Bà ta lại hung hăng ngắt lời tôi.
"Mã Hiểu Mai ở bộ phận sản xuất biết chứ? Từ hôm nay cô ấy sẽ cùng cô làm kiểm định."
"Trong vòng năm ngày, dạy hết những gì cô biết cho cô ấy, tôi sẽ cân nhắc tính lại tiền thưởng cuối năm cho cô."
Trong lòng tôi dấy lên một tia hy vọng.
Tuy không hiểu tại sao phải dạy gấp như vậy, cũng không chắc Mã Hiểu Mai có thể học được trong năm ngày hay không.
Nhưng vì cần tiền, tôi buộc phải nắm lấy cơ hội này.
Sau đó, Mã Hiểu Mai chuyển đến vị trí của tôi.
Cô ta tỏ vẻ hả hê, còn có một loại cảm giác bề trên khó hiểu.
Mỗi lần tôi dạy điểm trọng tâm của công việc, cô ta đều không để tâm.
Tôi kiên nhẫn giảng từng chút một, cô ta lại "tai này qua tai kia".
Cuối cùng cũng đến ngày thứ năm, khi tôi lại phát hiện ra vài sản phẩm lỗi trong đống hàng loại tốt mà cô ta đã chọn, tôi không kìm được mà nói vài câu.
Cô ta lập tức nổi đóa.
"Tống Nguyệt Minh, cho cô dạy mà cô tưởng mình là cái gì đấy à? Tôi tốt nghiệp đại học chính quy về ngành này đấy."
"Còn cô? Một đứa tốt nghiệp cao đẳng nửa vời, cư/ớp bát cơm của tôi thì thôi, còn muốn chỉ đạo tôi à?"
"Cô còn chưa biết à? Cô sắp bị đuổi việc rồi! Giữ cô lại năm ngày chỉ là để tôi có thời gian làm quen thôi!"
"Bây giờ tôi đã thạo việc rồi, cô đừng hòng bám trụ ở đây nữa!"
Mã Hiểu Mai ném găng tay xuống bàn, quay người đi vào phòng quản lý.
Tôi sững sờ, nghĩ đến khả năng cô ta nói, nhất thời không thể chấp nhận được.
Nếu thực sự thất nghiệp thì tôi phải làm sao?
Vài phút sau, Tổng giám đốc Tiêu bước ra, theo sau là Mã Hiểu Mai đang đắc ý.
Họ khoanh tay nhìn tôi.
"Tống Nguyệt Minh, bảo cô dạy dỗ Hiểu Mai cho tử tế, cô dạy như thế đấy à?"
Sự tủi thân dâng trào trong lòng, tôi không nhịn được mà tự bào chữa: "Tôi đã cố gắng dạy cô ấy rồi, nhưng mà..."
"Không có nhưng nhị gì cả," Tổng giám đốc Tiêu ngắt lời tôi, "Hiểu Mai là sinh viên đại học mới tốt nghiệp, thông minh lại năng động, người trẻ như vậy mà cô còn không dạy nổi, thì cô còn dạy được gì nữa?"
"Thái độ này mà còn muốn tôi phát thưởng cuối năm sao? Công việc chuyên môn cơ bản cô còn làm không xong, lương tháng năm nghìn đã là quá nhiều rồi. Không làm được thì đừng làm nữa!"
Thực sự muốn sa thải tôi sao?
Vậy con tôi phải làm sao?
Tiền thưởng cuối năm có thể không có, nhưng nếu thực sự thất nghiệp, tôi không biết gia đình này sẽ chống chọi thế nào.
Tôi hối h/ận vì sự bào chữa vừa rồi, liên tục lắc đầu: "Không, Tổng giám đốc Tiêu, tôi không cần tiền thưởng cuối năm nữa! Tôi có thể làm tốt, bây giờ tôi sẽ dạy lại cô ấy!"
Tiêu Kính Mai cười nhạt: "Tiền thưởng cuối năm cô thực sự không cần nữa à? Lương tháng năm nghìn tệ đấy nhé? Vậy chúng ta tính toán lại nhé?"
Trước kia tôi làm một mình, lương là tám nghìn.
Bây giờ thêm một người, lương thành năm nghìn, cũng tạm chấp nhận được.
Quan trọng nhất là không được thất nghiệp.
Nếu không tôi không biết liệu mình có tìm được công việc năm nghìn tệ nữa hay không.
Năm nghìn thì năm nghìn vậy.
Tôi cắn môi gật đầu: "Vâng."
Tổng giám đốc Tiêu lại cười, cười rất mỉa mai.
"Vì một miếng ăn mà mặt dày mày dạn, thật là rẻ mạt!"
Câu này giọng rất thấp, cứ như ảo giác của tôi vậy.
Tôi ngẩng đầu muốn x/ác nhận, lại thấy bà ta đưa tay về phía tôi.
"Năm ngoái mỗi tháng cô nhận tám nghìn, cả năm nhận dư ra ba mươi sáu nghìn tệ!"
"Tiền thưởng cuối năm của bộ phận các người là 5000, ba mươi mốt nghìn thừa ra đó, trả lại cho tôi đi!"
Hóa ra cách bà ta nói tính lại là tính theo kiểu này.
Tôi bị sự vô liêm sỉ của bà ta làm cho kinh ngạc.
Chỉ có thể cố tranh luận, giải thích rằng mức lương năm ngoái Tổng giám đốc Lý hứa với tôi đúng là tám nghìn tệ.
Bà chủ nghe xong chỉ cười lạnh một tiếng, gọi điện thoại cho Lý Minh Thụy.
"Lý Minh Thụy, chi bằng ông tự nói xem, ba nghìn tệ thừa ra là thế nào?"
Lý Minh Thụy cuối cùng cũng không trốn tránh nữa, như thể đã quyết tâm nói: "Tống Nguyệt Minh, tôi nghĩ cô thực sự hiểu lầm rồi."
"Tôi biết hoàn cảnh gia đình cô khó khăn, ba nghìn tệ thừa ra đúng là tiền thưởng cuối năm ứng trước cho cô."
Tôi sững sờ, bị hành động lật lọng của Lý Minh Thụy làm cho kinh ngạc đến mức ngây người.
"Đúng đấy," Tiêu Kính Mai nở nụ cười hài lòng, "Nói tăng lương ba nghìn, có ai làm chứng không? Trên hợp đồng lao động của cô ghi gì? Chẳng phải cũng là năm nghìn tệ sao?!"
Đương nhiên là không ai làm chứng.
