Đầu năm, Tổng giám đốc Mã vỗ vai tôi bảo: "Lợi nhuận 40 triệu, nhân viên cốt cán được chia 10% thưởng!"
Tôi về nhà khoe với vợ là có thể cầm được 800 nghìn, cô ấy mừng rơn, bảo cuối cùng cũng có thể trả trước n/ợ m/ua nhà.
Ngày 28 tháng Chạp, điện thoại rung: "Tài khoản đã nhận 28.000 tệ."
Tôi nhìn chằm chằm vào con số đó hồi lâu, tưởng mình nhìn nhầm.
Vợ hỏi tôi nhận được bao nhiêu, tôi bảo 28 nghìn, chiếc cán bột trong tay cô ấy rơi thẳng xuống đất.
Tôi đi tìm kế toán đòi xem báo cáo, chị Lý không buồn ngẩng đầu lên: "Báo cáo không phải thứ anh muốn xem là xem được, anh đâu phải cổ đông."
Đã vậy, ba tháng nữa chúng ta tính sổ lại khoản này.
1
Ngày 28 tháng Chạp, ba giờ mười phút chiều.
Tiền thưởng cuối năm của tôi đã được phát.
"Thẻ lương của quý khách đã nhận được 28.000 tệ."
Văn phòng rất yên tĩnh, mọi người đều cúi đầu nhìn điện thoại, không ai nói lời nào.
Tôi nắm ch/ặt điện thoại, khớp ngón tay trắng bệch.
Buổi chiều đầu năm đó vẫn còn hiện rõ mồn một, Tổng giám đốc Mã vỗ vỗ mặt bàn họp, giọng sang sảng.
"Mục tiêu lợi nhuận năm nay là 40 triệu, nhân viên cốt cán được chia 10% thưởng, mọi người cố gắng nhé!"
Lúc đó ai nấy đều vỗ tay, Trương Vũ ngồi cạnh tôi, hào hứng bảo có thể nhận được mấy trăm nghìn.
Giờ lợi nhuận công ty là 42 triệu, vượt chỉ tiêu nhiệm vụ.
Tiền thưởng của tôi là 28 nghìn.
Trương Vũ ghé lại gần, hạ thấp giọng: "Lão Trịnh, ông được bao nhiêu?"
"28 nghìn." Tôi nhìn cậu ta, "Còn ông?"
Biểu cảm của cậu ta có chút không tự nhiên, môi mấp máy: "Tôi cũng... tầm đó thôi."
Nói xong liền quay về vị trí làm việc, ngay cả ánh mắt cũng không dám chạm vào tôi.
Tôi đứng dậy, đi thẳng tới phòng kế toán.
Chị Vương ngồi trước máy tính, ngón tay gõ bàn phím thoăn thoắt.
"Chị Vương."
Chị ấy không ngẩng đầu: "Có việc gì?"
"Báo cáo chia thưởng, tôi muốn xem qua."
Tay chị Vương khựng lại, ngẩng đầu nhìn tôi, ánh mắt né tránh.
"Anh đi mà hỏi nhân sự."
Tôi quay người bước ra, tim đ/ập rất nhanh.
Phòng nhân sự ở cuối hành lang, chị Lý đang trang điểm, son mới tô được một nửa.
Thấy tôi bước vào, chị ấy mỉm cười đặt gương xuống.
"Lão Trịnh à, có việc gì thế?"
"Chuyện chia thưởng, 10% đã nói hồi đầu năm..."
Chị Lý ngắt lời tôi, giọng lạnh đi: "10% là tính theo lợi nhuận ròng."
"Lợi nhuận ròng?" Tôi nhìn chằm chằm chị ta, "Rõ ràng lợi nhuận kinh doanh là 42 triệu."
Chị Lý đặt thỏi son xuống: "Lão Trịnh, anh có phải dân chuyên ngành tài chính không đấy?"
Tôi không nói gì.
"Lợi nhuận ròng là sau khi kiểm toán, tiền thưởng ban lãnh đạo được tính vào chi phí vận hành, không có gì sai cả."
Chị Lý nâng tách trà lên nhấp một ngụm, thái độ thản nhiên.
"Quy chế công ty đã ghi rất rõ ràng."
Tôi hít sâu một hơi: "Vậy tôi muốn xem báo cáo."
Chị Lý cười, nụ cười đó khiến tôi thấy chói mắt.
"Báo cáo không phải thứ anh muốn xem là xem được, anh không phải kế toán, cũng chẳng phải cổ đông."
Tôi nhìn chằm chằm vào chị ta mười giây, một chữ cũng không thốt ra được.
Cuối cùng quay người rời đi, cánh cửa văn phòng đóng lại sau lưng, phát ra tiếng động nặng nề.
Lúc tan làm, tôi lái xe về nhà, dọc đường đều rất yên tĩnh.
Đèn giao thông thay đổi trước mắt, trong đầu tôi toàn là con số đó.
28 nghìn.
Thời điểm này năm ngoái, tôi nói với vợ rằng năm nay chúng ta có thể nhận được 800 nghìn tiền thưởng.
Lúc đó cô ấy cười rất tươi, bảo cuối cùng cũng có thể trả trước một phần n/ợ m/ua nhà.
Giờ chỉ còn 28 nghìn.
Đẩy cửa vào nhà, vợ đang gói sủi cảo trong bếp, nghe tiếng động liền quay đầu nhìn tôi.
"Tiền về chưa?"
Tôi gật đầu.
"Về rồi."
"Được bao nhiêu?"
Tôi cởi áo khoác, giọng hơi khô khốc: "28 nghìn."
Chiếc cán bột trong tay vợ rơi xuống thớt, phát ra tiếng "bộp".
"Anh nói cái gì?"
"28 nghìn." Tôi ngồi xuống ghế sofa, "Công ty bảo tính theo lợi nhuận ròng."
Sắc mặt vợ thay đổi tức thì, cô ấy lau bột mì trên tay, bước tới.
"Không phải anh bảo nhận được 800 nghìn sao? N/ợ m/ua nhà tính sao đây?"
"Anh sẽ nghĩ cách."
"Nghĩ cách gì?" Giọng vợ cao vút lên, "Anh đã nói với công ty chưa?"
"Nói rồi, họ bảo làm theo quy chế."
Vợ nhìn chằm chằm tôi, trong mắt đầy thất vọng và gi/ận dữ.
"Lão Trịnh, sao anh lại nhu nhược thế hả? Ba năm rồi, ngoài việc cắm đầu vào làm, anh còn biết làm gì nữa?"
"Người ta cư/ớp công của anh, anh không nói gì, công ty bớt xén tiền của anh, anh cũng không nói gì."
Giọng cô ấy nghẹn ngào: "Rốt cuộc anh có phải là đàn ông không?"
Tôi há miệng, muốn nói gì đó, nhưng cuối cùng chẳng thốt ra được lời nào.
Vợ quay người vào phòng ngủ, "rầm" một tiếng đóng sầm cửa lại.
Tôi ngồi một mình trong phòng khách, nhìn đĩa sủi cảo chưa gói xong trên bàn trà.
2
Điện thoại rung vài cái, tôi cầm lên xem.
Là tin nhắn của vài đồng nghiệp, toàn là những lời xã giao.
"Lão Trịnh, năm sau cố gắng tiếp nhé."
"Tuy năm nay tiền thưởng hơi ít, nhưng công ty chắc chắn sẽ ngày càng tốt hơn thôi."
Tôi không trả lời tin nào, úp điện thoại lên bàn trà.
Từ trong phòng ngủ vọng ra tiếng khóc nức nở của vợ, rất khẽ, nhưng lại đặc biệt rõ ràng trong đêm yên tĩnh.
Tôi đứng dậy, đi ra ban công, châm một điếu th/uốc.
Khói th/uốc tan nhanh trong gió lạnh, giống như sự cống hiến suốt ba năm qua của tôi.
Tháng Sáu năm ấy thức trắng đêm, một mình tôi viết 3.000 dòng code, giành được đơn hàng 12 triệu của tập đoàn Hải Xuyên.
Tháng Chín năm ấy hệ thống sập, 3 giờ sáng tôi bò dậy từ trên giường, một mình sửa suốt 4 tiếng đồng hồ.
Lần nào cũng là Trương Vũ lên họp nhận công, còn tôi ngồi góc phòng uống cà phê.
Lần nào cũng là "Lão Trịnh cũng giúp được chút ít".
Tôi dập tắt tàn th/uốc, quay vào phòng khách.
Cửa phòng ngủ vẫn đóng, tôi không gõ cửa mà nằm thẳng xuống ghế sofa.
Cả đêm không ngủ được, trong đầu toàn là những con số đó và những lời của vợ.
Ngày hôm sau là đêm Giao thừa, theo lệ thường phải về quê.
Vợ dậy sớm thu dọn đồ đạc, suốt dọc đường không nói với tôi một câu.
Trên đường lái xe về quê, trong xe yên tĩnh đến nghẹt thở.
Tôi mấy lần muốn mở lời nói gì đó, nhưng nhìn khuôn mặt lạnh băng của cô ấy, lại nuốt lời vào trong.
Về đến nhà đã là buổi chiều, mẹ làm một bàn đầy thức ăn, thấy chúng tôi về, mặt mày rạng rỡ.
"Về rồi à? Mệt không? Mau ngồi đi, ngồi đi."
Bố từ trong nhà đi ra, vỗ vai tôi: "Tiền thưởng cuối năm phát chưa?"
Tôi khựng lại, liếc nhìn vợ một cái.
"Phát rồi ạ."
"Được bao nhiêu?" Mẹ cũng ghé lại, đầy mong đợi.
Cổ họng tôi hơi nghẹn: "28 nghìn."
Tay bố dừng giữa không trung, nụ cười của mẹ cũng cứng đờ.
"Con nói bao nhiêu?" Bố nhíu mày.
"28 nghìn."
Phòng khách đột nhiên yên tĩnh lại, chỉ còn tiếng canh hầm lục bục trong bếp.
Vợ đặt túi xuống, cười lạnh một tiếng: "Anh ta bị công ty lừa rồi."
Sắc mặt mẹ có chút khó coi, nhưng vẫn miễn cưỡng cười gượng.
"Không sao không sao, năm sau sẽ tốt hơn thôi."
Bố thở dài, không nói gì, quay người đi vào bếp.
Bữa cơm tất niên ăn rất gò bó, trên tivi đang phát chương trình Xuân vãn, tiếng cười và tiếng vỗ tay nghe thật chói tai.
Vợ gần như không ăn gì, cứ cúi đầu nghịch điện thoại.
Tôi gắp vài miếng thức ăn, đều thấy chẳng có vị gì, cuối cùng đặt đũa xuống, bảo ăn no rồi.
Mẹ nhìn tôi, muốn nói lại thôi, cuối cùng chỉ dặn: "Ăn thêm chút đi, đừng để đói."
Đêm giao thừa, bố ngồi cạnh tôi, châm một điếu th/uốc.
"Tiểu Trịnh à, con cũng không còn nhỏ nữa, có vài việc nên học hỏi đi."
"Việc gì ạ?"
"Nhân tình thế thái." Bố nhả một hơi khói, "Chỉ biết cắm đầu vào làm là không được đâu."
"Con nhìn thằng bé Tiểu Trương kia xem, không phải nó biết cách đối nhân xử thế sao? Con phải học hỏi nhiều vào."
Tôi không nói gì, nhìn chằm chằm vào màn hình tivi đang phát ca nhạc.
"Bố biết trong lòng con không phục, nhưng đây là thực tế."
Bố vỗ vỗ chân tôi, "Chấp nhận số phận đi, con người là thế đấy."
Tôi quay đầu nhìn ông, muốn nói rằng con không chấp nhận số phận.
Nhưng cuối cùng vẫn chẳng nói gì, chỉ gật đầu.
3
Mùng Hai về nhà ngoại, sắc mặt vợ càng lạnh hơn.
Cô ấy ngồi trên xe lướt điện thoại, thấy gì cũng thở dài, dọc đường thở dài đến hơn chục lần.
Trước cửa nhà bố vợ đỗ một chiếc Audi mới, thân xe màu bạc xám sáng bóng dưới ánh mặt trời.
Em vợ đứng trước cửa, thấy chúng tôi xuống xe, cười rất rạng rỡ.
"Anh rể đến rồi! Nghe bảo tiền thưởng cuối năm của anh được nhiều lắm hả?"
Tôi nhếch mép: "Cũng tạm."
"Năm nay em được 150 nghìn." Em vợ vỗ vỗ chiếc xe, "Vừa đủ m/ua con này."
Cậu ta bước tới, giọng điệu đầy vẻ khoe khoang: "Anh rể thì sao? Chắc phải hơn em chứ nhỉ?"
Vợ lạnh lùng đáp: "28 nghìn."
Nụ cười của em vợ cứng đờ, trong ánh mắt thoáng qua một tia ngạc nhiên, rồi nhanh chóng biến thành sự thương hại.
"Ồ... cũng tạm."
Giọng điệu cậu ta trở nên khách sáo, sự xa cách đột ngột đó khiến tôi thấy nực cười.
Vào nhà, mẹ vợ đang bận rộn trong bếp, thấy chúng tôi vào liền nhiệt tình chào hỏi.
"Tiểu Trịnh đến rồi à? Mau ngồi đi, đồ ăn sắp xong rồi."
Vợ của em vợ ngồi trên sofa, bế đứa bé mới đầy tháng, thấy chúng tôi liền cười chào.
"Chị, anh rể, năm mới vui vẻ."
Trên bàn ăn, bố vợ rót cho tôi chén rư/ợu, cười hì hì bảo: "Tiểu Trịnh năm nay vất vả rồi."
"Là việc nên làm ạ." Tôi nâng chén rư/ợu.
"Nghe bảo năm nay thành tích công ty các con tốt lắm hả?" Bố vợ dò hỏi.
"Cũng tạm, lợi nhuận 42 triệu."
Mắt mẹ vợ sáng lên: "Vậy tiền thưởng cuối năm chắc không ít đâu nhỉ?"
Trên bàn ăn mọi người đều nhìn tôi, em vợ đặt đũa xuống, vợ của em vợ ôm ch/ặt đứa bé.
Ngay cả mấy người họ hàng xa cũng ngừng động tác, chờ tôi lên tiếng.
Tôi đặt chén rư/ợu xuống: "28 nghìn."
Không khí đông cứng lại.
Nụ cười của mẹ vợ biến mất từng chút một, tay bố vợ dừng giữa không trung, cầm chén rư/ợu không biết nên đặt xuống hay uống tiếp.
Em vợ nhịn không được bật cười thành tiếng, nhưng nhanh chóng ho hai cái để che giấu.
Vợ của em vợ lẩm bẩm: "Em đã bảo mà, làm kỹ thuật thì chỉ có lương ch*t thôi."
"Vẫn là nên làm kinh doanh, làm quản lý." Em vợ đắc ý nói, "Chỉ biết cắm đầu làm thì có ích gì?"
Sắc mặt mẹ vợ rất khó coi, miễn cưỡng cười gượng: "Tiểu Trịnh à, con có nên cân nhắc đổi việc không?"
"Công ty lợi nhuận cao thế mà chỉ cho con từng đó, đây chẳng phải là lừa người sao?"
"Đúng đấy." Bố vợ gật đầu, "Đàn ông vẫn phải có chí khí, không thể để người ta b/ắt n/ạt mãi được."
Vợ đặt đũa xuống, giọng lạnh băng: "Con ăn no rồi."
Cô ấy đứng dậy, quay người vào phòng trong.
Tôi tiếp tục ăn, từng miếng một, rất chậm.
Mỗi miếng đều như nhai sáp, nhưng tôi vẫn nhai nuốt một cách máy móc.
Em vợ nhìn tôi, trong ánh mắt đầy sự thương hại và cảm giác ưu việt.
"Anh rể, có cần em giới thiệu việc cho không? Công ty em đang thiếu người làm kỹ thuật."
"Nhưng lương có thể không cao bằng chỗ anh bây giờ, dù sao anh cũng biết đấy, tình hình kinh tế hiện giờ không tốt."
Tôi ngẩng đầu, nhìn cậu ta, mỉm cười.
"Cảm ơn, không cần đâu."
"Vậy anh định tính thế nào?" Vợ của em vợ hỏi, "Chẳng lẽ cứ mãi thế này sao?"
Tôi đặt đũa xuống, lau miệng.
"Anh đang cân nhắc rồi."
Mẹ vợ thở phào nhẹ nhõm: "Thế thì tốt, con cũng nên tính toán cho bản thân mình đi."
4
Sau bữa cơm, tôi vào phòng trong tìm vợ.
Cô ấy ngồi trên giường, mắt đỏ hoe, thấy tôi vào liền quay mặt đi.
"Anh xin lỗi." Tôi nói.
"Anh xin lỗi ai?" Cô ấy nhìn ra ngoài cửa sổ, "Anh có lỗi với chính bản thân mình đấy."
"Ba năm rồi, lão Trịnh, ngoài việc biết làm việc, anh còn biết làm gì nữa?"
Giọng cô ấy run run: "Người ta cư/ớp công của anh, anh không nói gì."
"Công ty bớt xén tiền của anh, anh cũng không nói gì."
"Giờ đến bố mẹ em, em trai em cũng coi thường anh."
"Anh có biết em thấy mất mặt đến mức nào không?"
Tôi đứng phía sau cô ấy, há miệng, muốn giải thích điều gì đó.
Nhưng cuối cùng vẫn chẳng nói được lời nào.
Vợ đứng dậy: "Em muốn yên tĩnh một chút, anh ra ngoài đi."
Tôi quay người rời đi.
Ngoài hành lang rất lạnh, tôi dựa vào tường, châm một điếu th/uốc.
Ngoài cửa sổ vọng lại tiếng pháo, nhà nhà đều đang cười nói, chỉ có mình tôi đứng đây, giống như một trò cười.
Khói th/uốc làm nhòe tầm mắt, tôi nhớ lại ngày ký "Thỏa thuận đá/nh cược" đầu năm.
Tổng giám đốc Mã vỗ vai tôi bảo: "Lão Trịnh, cố gắng làm việc, công ty sẽ không bạc đãi anh đâu."
Giờ nhìn lại, định nghĩa về việc "không bạc đãi" của họ, không giống với cách tôi hiểu lắm.
Tôi dập tắt tàn th/uốc, quay trở lại phòng khách.
Em vợ vẫn đang khoe với bố vợ về chiếc xe mới của cậu ta, nói nào là lãi suất v/ay, nào là chi phí bảo dưỡng.
Mẹ vợ đang rửa bát trong bếp, thấy tôi đi ra, muốn nói lại thôi.
Tôi ngồi vào góc sofa, lấy điện thoại ra, lướt một cách vô định.
Ngón tay lướt qua màn hình, mắt nhìn chằm chằm vào những lời chúc năm mới, mà chẳng đọc lọt vào đầu lấy một chữ.
Trong đầu chỉ toàn là những âm thanh đó.
