Trong gia đình tôi, luôn tôn sùng cái gọi là "giáo dục trì hoãn".
Khi tôi mới chào đời, khóc đến mức đ/ứt hơi, mẹ tôi cũng không chịu cho bú ngay: "Để nó đói nửa tiếng, có sữa đến tận miệng, nó mới biết thứ gì đó có được không hề dễ dàng."
Nhà trẻ yêu cầu đón con lúc năm giờ, lần nào bà cũng phải kéo đến năm giờ mười lăm mới chịu ló mặt.
Từ khi học tiểu học, hễ lớp thu tiền, tên tôi luôn bị để lại cuối danh sách.
Đến khi tôi học đại học, tiền sinh hoạt phí hàng tháng vẫn cứ là hôm nay đẩy sang ngày mai, ngày mai đẩy sang tháng sau.
Giờ đây, họ đã già.
Thế là tôi cũng đặt ra cho họ một quy tắc "dưỡng già trì hoãn".
1.
Đúng ngày tròn bốn mươi tuổi, hai ông bà kéo hành lý đến tận cửa, khóc lóc đòi tôi tiếp quản quãng đời xế chiều của họ.
Tôi không mở cửa.
Chẳng phải nhà chúng tôi là coi trọng nhất việc gì cũng phải trì hoãn hay sao?
Nửa tiếng trôi qua, hai ông bà với mái đầu bạc trắng cuối cùng cũng đứng trước mặt tôi, tôi chợt nhớ đến mùa hè năm mình đỗ đại học.
2.
"Hứa Lam, chuyện học phí, bố và mẹ đã tính toán lại một lần nữa, cuối cùng vẫn là con tự tìm cách đi."
Tôi đang xếp quần áo đi học vào vali thì câu nói của mẹ nện xuống, làm tôi ngẩn người hồi lâu không hoàn h/ồn.
Cách làm đó của họ, tôi đã nếm trải từ nhỏ đến lớn, sớm đã quen thuộc đến không thể quen hơn.
Vì vậy, ngay ngày đầu tiên nhận được giấy báo nhập học, tôi đã hỏi rõ: "Bố, mẹ, học phí đại học một năm bảy nghìn tám, hai người có thể đóng giúp con không?"
Cả hai vỗ ngựk, trả lời không một chút do dự: "Lam Lam, con nói lời ngốc nghếch gì vậy? Học phí của con chúng ta không lo, chẳng lẽ để người khác lo sao?"
Số tiền mừng tuổi mà họ hàng gửi trong bữa tiệc mừng đỗ đạt cộng lại được hai vạn.
Bố mẹ lấy đi số tiền đó, còn an ủi tôi: "Cứ yên tâm để đó, tiền đều giữ cả cho con rồi."
Có câu nói này, tôi mới thực sự nhẹ nhõm.
Họ không hề biết, tôi đã lén họ chuẩn bị đầy đủ hồ sơ v/ay vốn sinh viên.
Chỉ cần lúc đó họ từ chối, tôi sẽ đi làm đơn, v/ay tiền đi học cũng chẳng có gì là không thể nói ra.
Đáng tiếc là họ lại đồng ý quá nhanh, tôi lại tin họ một lần nữa.
Chiều hôm qua, vừa đúng năm giờ, nhà trường đóng cổng tiếp nhận đơn v/ay vốn sinh viên.
Còn bốn ngày nữa là đến ngày nhập học.
Tôi buông bộ quần áo đang gấp dở: "Mẹ, đơn v/ay vốn sinh viên mới hết hạn hôm qua, sao mẹ lại đổi ý đúng vào hôm nay! Vài ngày nữa là phải đóng bảy nghìn tám trăm tệ, con biết tìm đâu ra nhiều tiền như vậy cùng một lúc đây?"
Mẹ tôi ngồi ngay ngắn trên ghế sofa, khoanh tay trước ngựk, trước tiên là dạy bảo tôi: "V/ay vốn? Tốt nghiệp cấp ba xong đã lo v/ay tiền, lên đại học có phải còn muốn đụng vào v/ay nặng lãi trên mạng không? Đây gọi là tiêu dùng trước, không phải đường chính đạo, con tuyệt đối không được dính vào!"
Sau đó bà quay đầu hét vào bếp: "Lão Hứa, ông xem này, tôi đã bảo cách giáo dục này của chúng ta vẫn còn thiếu chút lửa. Nó bây giờ đã dám cãi lại rồi, đâu còn chút vẻ biết ơn nào nữa?"
Người trong bếp cầm cái xẻng nấu ăn, chỉ thò nửa thân trên ra ngoài.
"Chẳng phải sao?" Ông cười lộ cả hàm răng, "Vậy thì trì hoãn thêm bốn năm nữa, đợi nó tốt nghiệp đại học rồi hãy dừng, hiệu quả chắc chắn còn tốt hơn."
Họ người nói một câu, kẻ tiếp một lời, phối hợp cực kỳ nhuần nhuyễn.
Tôi tức đến mức muốn cười, không cho tôi v/ay tiền, tôi còn có thể lấy đâu ra học phí?
Cuối cùng tôi không tranh cãi nữa.
Quay người lại, tiếp tục gấp nốt chỗ quần áo còn lại.
Phía sau im lặng mất hai giây.
Có lẽ họ đang đợi tôi khóc lóc, đ/ập cửa, tốt nhất là lại hysterically (đi/ên cuồ/ng) c/ầu x/in họ một lần nữa.
Tôi không làm gì cả.
Hai người nhìn nhau, rồi cùng gật đầu hài lòng.
Họ đinh ninh rằng, chỉ khi tôi nhẫn nhịn không làm lo/ạn, mới xứng đáng với cái gọi là biết ơn và báo đáp trong miệng họ.
3.
Kỳ thi đại học vừa kết thúc, Khương Tịnh đã lao đến trước mặt tôi: "Hứa Lam, đến lớp dạy thêm của cậu tớ làm gia sư đi! Điểm của cậu cao như vậy, một mùa hè chịu khó làm việc, ki/ếm một vạn tệ chắc chắn không thành vấn đề."
Tôi tất nhiên là động lòng.
Một vạn tệ đóng học phí, còn có thể dư ra một ít tiền sinh hoạt.
Nhưng tôi còn chưa kịp đồng ý, mặt mẹ tôi đã biến sắc: "Nhà tự mở xưởng, mỗi mùa hè đều có mấy chục người làm việc trên dây chuyền, vậy mà con lại muốn chạy ra ngoài b/án mạng cho người dưng à?"
Bố tôi đặt mạnh chén trà lên bàn: "Mùa hè này con không được đi đâu cả, làm việc ngay tại xưởng nhà mình! Không làm thì cũng đừng học đại học nữa."
Tôi cắn ch/ặt răng, chỉ có thể gật đầu.
Thấy tôi xuống nước, họ lập tức trở nên ôn hòa: "Chịu làm việc nghiêm túc là được! Tiền lương lấy đi đóng học phí, làm tiền ăn, mỗi một xu đều là của con."
Tôi ngước mắt nhìn họ, không tiếp lời.
Xưởng của họ mỗi mùa hè quả thực có tuyển mấy chục công nhân thời vụ.
Cơ quan lao động kiểm tra rất nghiêm, chưa đủ mười tám tuổi không được làm, những năm trước không có phần của tôi.
Nhưng tôi vẫn phải đến xưởng chầu chực, vừa viết bài tập, vừa chạy vặt cho họ.
Vì thế tôi không dám thực sự tin, số tiền lương đó cuối cùng sẽ rơi vào túi mình.
Mẹ tôi vỗ vỗ lên vai tôi: "Con mười tám tuổi rồi, lại đỗ vào trường đại học trọng điểm, chúng ta làm cha mẹ cũng nên đổi cách đối xử với con."
Tôi chỉ đưa ra một điều kiện: "Con có thể đi, nhưng tiền lương phải thanh toán theo ngày."
Mặt bàn bị bố tôi đ/ập một cái: "Được, tiền công phát cho con hàng ngày!"
Đồng ý nhanh quá, tôi lại thấy sững sờ, trong lòng chợt hẫng một nhịp.
Chỉ cần tiền trong ngày vào thẻ trong ngày, tôi nghĩ, họ chắc không có cơ hội lật lọng nữa.
Tiền lương một ngày hai trăm tệ.
Suốt hai tháng ròng, tôi không xin nghỉ một ngày nào.
Người khác nghỉ luân phiên, tôi chủ động làm thay.
Người khác ăn cơm trưa xong còn muốn ngủ, lướt điện thoại, tôi chỉ ăn vội vài miếng rồi chạy về vị trí của mình.
Mười đầu ngón tay phồng rộp cũng không dám nghỉ, ngày nào tôi cũng chỉ tính trong đầu: hai trăm nhân sáu mươi ngày, vừa đúng một vạn hai.
Công nhân cũ trong xưởng khen bố mẹ tôi trước mặt: "Con gái các người thật biết chịu khổ, rốt cuộc dạy dỗ thế nào vậy?"
Bố tôi cười toe toét khoe khoang: "Giáo dục trì hoãn, chưa nghe bao giờ à?"
"Nó mới sinh ra, khóc chúng tôi cũng không bế, biết rõ là đói rồi cũng phải nhịn nửa tiếng mới cho bú. Con người là vậy, thứ gì quá dễ dàng có được thì làm sao biết trân trọng."
"Cố đợi nửa tiếng rồi mới đưa bình sữa, kết quả đoán xem thế nào? Đứa trẻ mới lọt lòng uống hết một trăm mililit, đáy bình sạch trơn!"
Mẹ tôi ở bên cạnh cười bồi thêm một câu: "Con cái lớn hơn chút nữa, chỉ trì hoãn thôi chưa đủ, ông phải treo cho nó một niềm hy vọng trước đã."
