Mẹ tôi có hai cô con gái. Cô chị cả là thiên tài phiên dịch được bà dốc hết tiền b/án nhà để nuôi ăn học.
Cô em gái là tôi, đang b/án mít sấy ở vùng biên giới.
Đêm trước buổi đàm phán quốc tế, thiên tài bỗng nhiên mất giọng.
Mẹ bắt tôi bỏ sạp hàng về ngay, còn nhét tôi vào hàng ghế cuối cùng của hội trường.
“Ngồi cho yên, đừng có gây chuyện, đủ người là được.”
Sau khi đại diện nước ngoài cất lời, mười hai phiên dịch viên chuyên nghiệp đồng loạt im lặng.
Tôi đang bóc một miếng mít sấy, khẽ giơ tay lên.
“Ông ta bảo giá các người đưa ra như cư/ớp tiền ấy, có cần tôi mặc cả giúp không?”
Vị đại diện kia đột ngột nhìn về phía tôi, mắt trợn trừng:
“Cô bé mít sấy? Sao cô lại chạy đến đây?”
1.
Thành phố biên giới tháng Sáu, nóng đến mức người ta không thở nổi.
Tôi co cụm dưới mái che sạp hàng của bà nội, quạt nan kẹp trong nách, đang kỳ kèo giá cả với một khách quen.
“Bốn trăm, hàng mới hôm nay, không bớt một xu.”
Ông chú người Thái nắn nắn miếng mít sấy, nhăn mặt khổ sở: “Ba trăm hai, giá cũ.”
“Muốn giá cũ thì ra phố trước đi. Nhà đó đường nhiều đến mức dính cả răng, ông muốn ăn thì cứ việc, tôi không cản.”
Ông ấy nhìn đi nhìn lại hai thùng hàng mấy lượt, cuối cùng cũng chịu thua.
“…… Chốt.”
Tôi nhận tiền, đóng thùng, rồi lấy thêm hai túi nhỏ dùng thử từ trong sọt ra.
“Lần sau đến sớm chút, muộn là chỉ còn vụn thôi.”
“Thẩm Chi, cô làm ăn còn gắt hơn cả người bên chúng tôi nữa.”
Tôi xua tay với ông ấy, tiền đã vào tay thì không tranh cãi nữa.
Nóng thì nóng, bận thì bận, cuộc sống thế này tôi thấy thoải mái.
Chợ sáng ồn ào từ lúc trời sáng đến tận chiều tà, khách quen biết hàng, cũng biết cái mặt không chịu nhượng bộ này của tôi.
Bà nội phụ trách chọn quả và phơi sấy, tôi phụ trách ghi sổ, đóng thùng, rồi dùng vài thứ tiếng địa phương để dụ khách quay lại sạp.
Ở nơi này, có nói rõ ràng chuyện làm ăn hay không, quan trọng hơn bất cứ thứ gì khác.
Đúng lúc này, điện thoại trên quầy vang lên.
Trên màn hình chỉ có một chữ: Mẹ.
Tôi nhìn chằm chằm một hồi lâu, cảm thấy cuộc gọi này còn hiếm gặp hơn cả số lạ.
Lần cuối cùng bà chủ động tìm tôi là trước Tết.
Khi đó bà nói: “Chị con đưa cả đội về nhà, phòng không đủ, năm nay con đừng về nữa.”
Tôi nhấn nghe.
“Chi Chi, giọng của chị con hỏng rồi.”
Khách sáo và hỏi thăm đều lược bỏ hết, Lương Thu Thu vừa mở miệng đã đi thẳng vào vấn đề.
“Ngày mai có buổi đàm phán quốc tế, nó vốn phụ trách phiên dịch chính, giờ đến một câu hoàn chỉnh cũng không nói nổi.”
“Thì sao ạ?” Tôi hỏi.
“Con đến thay đi.”
Cái kẹp miệng túi trong tay tôi suýt nữa rơi vào thùng giấy.
“Mẹ, con là người b/án mít sấy, mẹ bắt con đi thay phiên dịch quốc tế?”
“Không cần con phiên dịch.”
“Ban tổ chức yêu cầu đội ngũ phải có ít nhất sáu người tại hiện trường, con cứ ngồi đó, bù đủ số người là được.”
Tôi. Bù số người.
Năm bảy tuổi tôi là đứa thừa thãi trong nhà, hai mươi bốn tuổi rồi, vẫn là đứa bị bắt đi lấp chỗ trống.
Tôi vừa định từ chối thì gáy đã ăn ngay một chiếc dép vải.
Bà nội không biết đã đứng sau lưng từ lúc nào, chống nạnh lườm tôi, gương mặt kia viết rõ mồn một: “Thử không đi xem.”
“Đi.”
“Bà ơi, con không muốn…”
“Đi để mẹ con tận mắt nhìn xem, người mà năm xưa bà ta tống khứ đi là hạng người thế nào.”
Tám tiếng sau, tôi ngồi xe đường dài đến tỉnh lỵ.
Đèn ở sảnh khách sạn treo từ độ cao ba tầng 🏢 xuống, trang trí quá mức phô trương.
Người phục vụ ở cửa nhìn chiếc áo ba lỗ cũ kỹ, đôi dép lê và túi mít sấy trong tay tôi.
“Xin hỏi… cô là người giao hàng ạ?”
“Không, tôi đến để bù số lượng người thôi.”
Mẹ tôi, Lương Thu Thu, đang đợi tôi ở khu vực nghỉ ngơi.
Tóc tai chải chuốt gọn gàng, bộ vest xám đậm không một nếp nhăn.
Bà nhìn đôi dép lê của tôi, khóe mắt gi/ật gi/ật, đưa cho tôi một chiếc áo khoác vest rộng thùng thình.
Đó là đồ dự phòng của Thẩm Nghiên.
“Mặc vào, vào hội trường thì ngồi hàng cuối, đừng lên tiếng, cũng đừng ăn uống linh tinh.”
Bà lại nhìn chằm chằm vào túi đồ trong tay tôi.
“Đặc biệt là cái này, cất đi.”
Tôi nhét mít sấy vào túi áo, theo bà bước vào hội trường.
Bàn dài, tai nghe, tập tài liệu hội nghị và bảng tên được sắp xếp ngăn nắp.
Ở góc hàng cuối cùng, có thêm một tờ giấy in tạm.
“Thẩm Chi, trợ lý phiên dịch.”
Trợ lý phiên dịch.
Tôi sờ vào miếng mít sấy bị ép bẹp trong túi áo, nhớ lại trước bảy tuổi, bản thân cũng từng ngồi trong phòng làm việc của Lương Thu Thu.
Năm đó bà cầm bảng đá/ nh giá của tôi và Thẩm Nghiên, rất nhanh đã chọn xong người cần bồi dưỡng sau này.
“Nghiên Nghiên có năng lực ngôn ngữ mạnh, tài nguyên đều dành cho con bé. Còn Chi Chi… cứ đến chỗ bà nội ở một thời gian đi.”
Thời gian này, thấm thoắt đã mười bảy năm.
Tôi dựa vào lưng ghế, tự nhủ mình chỉ ở lại một ngày.
Ngày mai việc xong, tôi lại về biên giới trông sạp.
Tiền ở đây một đêm đủ để tôi đặt cả mấy sọt mít tươi rồi.
2.
Chín giờ sáng hôm sau, hai bên hội trường ngồi kín chỗ.
Phía Trung Quốc một hàng, đội ngũ nước ngoài một hàng, ở giữa là khu vực phiên dịch.
Thẩm Nghiên quàng khăn lụa ngồi ở vị trí nổi bật nhất, bên tay đặt nước nhuận họng.
G/ầy hơn trong trí nhớ của tôi, nhưng trang điểm thì không hề xê xích chút nào.
Sự huấn luyện mà chị ta nhận từ nhỏ, hầu như đều dành cho những dịp cao cấp như thế này.
Lương Thu Thu ngồi ở hàng ghế khán giả, ánh mắt chưa từng rời khỏi chiếc micro bên tay chị ta.
Chỉ có tôi giống như kẻ nhàn rỗi đi lạc vào, đến tập tài liệu hội nghị cũng chẳng buồn mở ra.
Tôi co cụm ở phía cuối, chẳng khác nào mấy chậu cây cảnh bên tường.
Hội nghị bắt đầu đúng giờ.
Đại diện phía Trung Quốc trình bày xong phương án hợp tác, người chủ trì giao quyền phát biểu cho nhóm phiên dịch.
Thẩm Nghiên nắm lấy micro, há miệng mấy lần.
Chỉ có tiếng khàn đặc phát ra, âm cuối còn bị vỡ giọng.
Hội trường im lặng một thoáng.
Sắc mặt Lương Thu Thu thay đổi ngay lập tức.
Phiên dịch phụ nhận lấy micro, cuối cùng cũng chống đỡ được nửa đầu buổi.
Đến lượt phía nước ngoài, người đàn ông trung niên ngồi chính giữa mỉm cười cất lời.
Da ông ta rám nắng, nói chuyện không nhanh, nhưng mỗi âm cuối đều luyến láy rất lạ, đây không phải ngoại ngữ tiêu chuẩn, mà là một loại phương ngữ hỗn hợp vùng biên giới.
Những người ở khu vực phiên dịch ban đầu cúi đầu lắng nghe, sau đó từng người một ngẩng mặt lên.
Mười hai người, không một ai chạm vào micro.
Người chủ trì đợi mấy giây, đành nhắc nhở: “Xin nhóm phiên dịch tiếp tục.”
Trưởng nhóm lau mồ hôi trên trán, liên tục hỏi mấy người bên cạnh.
Kết quả nhận được đều là cái lắc đầu.
Họ không phải không nghe hiểu ngoại ngữ.
Điều đối phương nói là loại tiếng địa phương hỗn hợp thường thấy gần biên giới, giọng Bắc Thái trộn lẫn với biến âm tiếng Shan và tiếng Miến.
Cách nói này không thể đưa vào giáo trình, trong lớp học căn bản sẽ không dạy loại ngôn ngữ này.
