Điều tôi sợ nhất trong đời chính là nhận được thư từ.
Thời đại internet hiện nay, thư từ qua lại giữa người với người đã ít đi, tôi tự nhiên cũng có thể tránh được khúc mắc này, an tâm sống cuộc đời của mình.
Nhưng trong lòng tôi rõ hơn ai hết, nỗi k/inh h/oàng và tuyệt vọng mà tôi từng trải qua, mãi mãi không bao giờ có thể xóa nhòa.
Nay xin tóm lược đầu đuôi sự việc như sau.
01
Năm 1991, sau khi tốt nghiệp đại học, tôi trở thành một biên tập viên văn học, làm việc tại tòa soạn báo ở quê nhà, cuộc sống an ổn, vững vàng.
Nhưng tôi không biết đủ.
Khi đó còn trẻ, lòng đầy nhiệt huyết. Tôi khao khát thay đổi, khao khát mạo hiểm. Chỉ là khao khát thì cứ khao khát, chứ mấy ai thực sự bắt tay vào hành động?
May thay, thế giới văn học vô cùng rộng lớn, khao khát của tôi phần nhiều vẫn được trút vào ngòi bút. Trong khi làm tốt công việc chuyên môn, tôi cũng viết lách đôi chút, dẫu sao cũng là làm việc với con chữ.
Là một biên tập viên văn học, một công việc tôi phải làm hàng ngày chính là xử lý thư từ. Thời đó, tác giả gửi bài đều gửi bản thảo qua đường bưu điện đến tòa soạn, chúng tôi giao tiếp với tác giả cũng đều thông qua thư từ. Có thể nói, thư là một trong những công cụ quan trọng nhất trong công việc của chúng tôi.
Đương nhiên, thư gửi đến không phải toàn là việc công, cũng có những lá thư riêng tư gửi cho cá nhân tôi.
Mùa đông năm 1992, tôi nhận được một lá thư của cậu bạn học cấp ba.
Người bạn đó tên là Chung Kỳ Miễn, là bạn thân của tôi thời cấp ba. Sau khi tốt nghiệp, chúng tôi đến những thành phố khác nhau để học đại học. Sau đó cậu ấy định cư ở thành phố nơi mình học, còn tôi quay về quê làm việc. Hai người mỗi người một phương trời, liên lạc cũng thưa dần.
Nhận được lá thư này, tôi không lấy làm lạ. Bởi vì chỉ nửa tháng trước, Chung Kỳ Miễn có về quê một chuyến, chúng tôi đã gặp nhau trong buổi họp lớp. Sau vài tuần rư/ợu, cậu ấy đã nhắc đến chuyện này với tôi.
Thế rồi nửa tháng sau, thư của cậu ấy đã đến, bên trong là một tấm thiệp mời đám cưới, trên đó ghi ngay ngắn tên tôi, Hạ Tuần.
Cậu ấy mời tôi đến dự đám cưới của mình.
Tôi tranh thủ lúc nghỉ giữa giờ làm việc, viết một lá thư hồi đáp đơn giản, đại ý là "chúc mừng tân hôn, tiếc là thời gian không khéo, tôi có việc bận không dứt ra được", khéo léo từ chối lời mời, đồng thời gửi kèm một phần tiền mừng.
Hai ngày sau, Chung Kỳ Miễn hồi âm, trong lời lẽ tỏ vẻ rất không vui--
"Hạ Tuần, cậu biết tính cách tôi trầm lặng, nh.ạy cả.m đa nghi, không dễ dàng mở lòng với ai, nhưng tôi thực sự coi cậu là bạn. Dù những năm này cách xa, liên lạc ít đi, tôi vẫn luôn nhớ đến cậu. Tôi tin rằng sau bao ngày xa cách gặp lại, chúng ta vẫn sẽ thân thiết trở lại, giống như những năm cùng học dưới một mái trường vậy.
"Nhưng tôi không ngờ, tình nghĩa của chúng ta lại nhạt nhòa đến mức này.
"Chuyện tôi kết hôn, lần họp lớp trước tôi đã nói trực tiếp với cậu rồi. Tôi nói tôi sẽ gửi thiệp mời chính thức cho cậu, lộ phí đi lại tôi lo, ăn ở cũng do tôi sắp xếp, cậu chỉ cần đích thân đến là được, đó là thành ý của tôi; vậy mà cậu ấp a ấp úng, chỉ nói 'cố gắng đến'. Lúc đó tôi uống nhiều, không nghĩ ngợi gì, về nhà mới thấy có gì đó không đúng-- hình như cậu không muốn đến.
"Giờ xem ra, quả nhiên là vậy. Cậu tìm đủ lý do đường hoàng, tưởng tôi không nhận ra đó là lý do thoái thác sao? Nói thật, ai cũng bận, tôi mời trước cũng là để mọi người tiện sắp xếp công việc, dành thời gian ra. Tại sao người khác đều có thời gian, mà chỉ mình cậu không có? Trong lòng cậu còn coi tôi là bạn không?
"Nghĩ lại lần trước gặp mặt, cậu thấy tôi cũng chẳng tỏ vẻ vui mừng gì, từ đầu đến cuối gượng cười. Xem ra thời gian thực sự đã thay đổi rất nhiều, chỉ có mình tôi là vẫn dừng lại ở chỗ cũ..."
Nét chữ của Chung Kỳ Miễn hằn sâu trên giấy, đủ thấy cảm xúc đang rất kích động, kèm theo thư còn có cả số tiền mừng tôi đã gửi.
Cậu ấy viết ở cuối: "Kết hôn là việc trọng đại của đời tôi, tôi không muốn để lại nuối tiếc. Xin cậu hãy đặt mình vào hoàn cảnh của tôi mà nghĩ cho cảm nhận của tôi. Tiền mừng đã được trả lại đủ, tôi hy vọng cậu đích thân đưa cho tôi. Nếu cậu vẫn quyết định không đến, vậy thì không cần hồi âm nữa, tình bạn của chúng ta đến đây là kết thúc."
Đọc xong, tôi gấp lá thư lại, m/áu nóng dồn lên n/ão.
Từ đó, toàn bộ sự việc chính thức mở màn.
Đêm hôm đó, tôi bật một chiếc đèn bàn thức đến tận nửa đêm, trăm mối tơ vò không biết đặt bút thế nào, cuối cùng vẫn quyết định viết một lá thư trả lời thẳng thắn, như sau.
02
Thư của Hạ Tuần--
Chung Kỳ Miễn:
Đã nhận được thư của cậu. Tôi suy đi tính lại, vẫn quyết định hồi âm.
Có những chuyện tôi nghĩ không cần phải nói toạc ra. Đều là người trưởng thành cả rồi, trong lòng mỗi người tự hiểu là được, nhìn thấu mà không nói thấu, mọi người đều giữ thể diện cho nhau. Đã cậu nói toạc ra rồi, thì tôi cũng không cần phải giả tạo mà quan tâm đến cảm xúc của cậu nữa, tôi cũng nói với cậu đôi lời tâm sự.
Tôi rất hoài niệm thời cấp ba, cũng rất hoài niệm tình bạn chúng ta từng có. Tôi nhớ năm 1984, ngày đầu tiên nhập học lớp mười, chúng ta đã trở thành bạn bè; những năm tháng đó, chúng ta cùng xuống sông bắt cá, trèo cây bắt chim, chép bài của nhau... những chuyện thú vị này, tôi vẫn còn nhớ như in.
Tuy tính cách chúng ta khác nhau-- tôi hướng ngoại, cậu hướng nội; tôi xuề xòa, cậu nh.ạy cả.m tinh tế-- nhưng chúng ta quả thực hợp nhau, nên nói tính cách của chúng ta là bổ trợ cho nhau. Cậu không thích chủ động, nên tình bạn này phần lớn là do tôi chủ động duy trì.
Trước đây tôi thực sự coi cậu là bạn, nhưng cũng chỉ là "trước đây" mà thôi.
Nh.ạy cả.m như cậu chắc hẳn đã sớm nhận ra, thực ra từ năm lớp mười hai, tôi đã có ý thức giảm bớt qua lại với cậu. Lúc đó cậu cũng từng hỏi tôi, tôi giải thích là năm cuối cấp học hành bận rộn, phải dồn trọng tâm vào việc học, cậu cũng không nói gì.
Sau khi lên đại học, tần suất tôi viết thư cho cậu ngày càng thấp, mối qu/an h/ệ của chúng ta cũng vì thế mà nhạt dần-- chỉ cần tôi không chủ động, mối qu/an h/ệ của chúng ta sẽ cứ thế mà nhạt đi.
Tóm lại, vì chúng ta đến những thành phố khác nhau, học những chuyên ngành khác nhau, giờ đây cậu định cư nơi đất khách, tôi quay về quê, chúng ta đều đã có cuộc sống mới, dần nhạt đi cũng là chuyện hết sức bình thường. Chẳng phải rất nhiều tình bạn ngày xưa đều có kết cục như vậy sao?
Lần trước gặp mặt, tôi thực sự bất ngờ.
Tôi không ngờ cậu lại lặn lội về dự họp lớp, thấy tôi lại vui vẻ đến vậy; nhưng rất tiếc, nhìn thấy cậu, tôi chẳng thấy vui chút nào.