Tôi đã lừa gia đình, đôi giào cao su chẳng hề chắc chắn chút nào, gió lạnh luồn qua những khe hở len lỏi vào lòng bàn chân. Đế giày mỏng đến nỗi đi trên đường chẳng khác gì đi chân đất.
Nhưng tôi đã đủ biết ơn, nó che giấu được chút tự tôn mong manh cuối cùng, giúp tôi ngồi thẳng lưng trong lớp học.
Qua đông tới hè, tôi đi đôi giày ấy cho đến mùa hè, bàn chân nổi đầy rôm sẩy mới miễn cưỡng thay ra.
Không phải vì thích, mà vì điều này nghĩa là mẹ lại phải tốn tiền m/ua giày mới.
Chị cả và em trai trở nên hả hê nhất. Chị bảo thời tiết này đi đôi giày rá/ch ấy là vừa đẹp.
Chị hớn hở mang đôi giày ấy đi thi vào trường cấp ba, rồi về nhà c/ắt cỏ, cho gà ăn, thu hoạch lúa, đốc thúc tôi học bài.
Ngày chị cả nhận kết quả thi, đế giày cũng vừa rơi ra.
Lúc ấy chị buông thõng mép, ngồi thở dài trước cửa vá lại đôi giày rá/ch.
Còn tôi - người đã chạy đi hỏi thăm tin tức trước - suýt chút nữa đã chạy chân đất về nhà, lắc vai chị mà hét: 'Chị đỗ thứ 20 toàn thành phố, đứng đầu trường! Hiệu trưởng nói sẽ phát tiền thưởng!'
Sợi chỉ trong tay chị mãi không luồn qua được lỗ kim. Cuối cùng chị đặt rổ kim chỉ xuống, ôm tôi khóc nức nở, nước mắt thấm ướt cả vai.
'Học bổng... Chị có tiền rồi! Em ơi, chị sẽ m/ua cho mỗi đứa một đôi giày! Từ nay không ai dám chê cười các em nữa!'
Tôi sững người. Hóa ra chị luôn biết, biết chuyện em trai và tôi bị bạn học chế giễu suốt học kỳ.
Thực ra đâu chỉ vì đôi giày. Còn vì chiếc cặp sách vá chằng vá đụp, vì những mẩu bút chì ngắn cũn cỡn, vì lúc nào cũng là đứa cuối cùng nộp học phí.
Đôi giày chỉ là cái cớ tiện nhất để chúng chế nhạo tôi.
Nhưng ý nghĩ ấy đã bén rễ trong lòng cô bé lúc ấy.
Học.
Chỉ có học, tôi mới có giày mới, mới thoát khỏi những định kiến và tiếng cười chế nhạo đang bủa vây, chạy đến những phương trời xa hơn.
07
Sau hè, tôi càng học đi/ên cuồ/ng hơn. Chị cả học giỏi, đỗ đầu trường được học bổng, ít nhất không lo học phí.
Tôi không có năng khiếu học hành, 'đỗ đầu trường' với tôi xa vời như giấc mơ được ăn th!t mỗi bữa.
Nhưng ba tôi từng dạy: Thiên phú đâu phải ai cũng có. Nếu vậy, hãy lấy mồ hôi mà bù.
Ông - người chữ nghĩa không biết bao nhiêu - đã đọc nát cả sách kỹ thuật lái xe để trở thành tài xế tải giỏi nhất.
Tôi - để leo thêm chút trên bảng điểm - lúc cho gà ăn hay ra đồng đều lẩm nhẩm ôn bài.
Có lần mải suy nghĩ bài toán, lưỡi liềm suýt ch/ém đ/ứt nửa ngón chân.
Thứ hạng tôi ngày càng cao. Bạn học chuyển từ chê 'đồ thừa của mẹ góa' sang 'nhà nghèo, học giỏi cũng vô dụng'.
Tôi bỏ ngoài tai, dồn toàn lực vào học, gần như phát đi/ên.
Ngày công bố kết quả, trời hạn lâu ngày bỗng đổ mưa rào.
Tôi co ro dưới chiếc ô rá/ch trước cổng làng, cuối cùng cũng đợi được tin cô giáo.
Tôi đỗ thứ 18 toàn trường, trúng tuyển lớp chọn trường cấp ba số 1 thành phố.
Chưa về đến cổng đã hét vang tin mừng. Mẹ từ trong nhà lao ra ôm ch/ặt tôi, không biết nước trên mặt là mưa hay nước mắt.
Nhưng niềm vui chưa kịp bùng lên đã vụt tắt trước mức học phí c/ắt cổ.
Một nghìn sáu trăm đồng. Số tiền trong nhà chẳng đủ lẻ.
Tôi không nói gì, nhưng chắc mẹ đọc được nét mặt tôi tối sầm.
Bà vẫn cười, kéo tôi vào nhà nói sẽ ăn mừng.
Tối đó cả nhà uống cạn chai rư/ợu trắng duy nhất. Trừ em trai, ai nấy say khướt.
Mẹ đỏ mặt vỗ vai tôi, mắt long lanh: 'Tiểu Mẫn, con cứ yên tâm mà học. Mẹ này dù có b/án rẻ thể diện, cũng sẽ cho con được đến trường!'
Đầu óc quay cuồ/ng, tôi chẳng hiểu hết lời bà, đỡ mẹ lên giường rồi ngủ thiếp đi.
Sau hơn một năm rưỡi tủi nh/ục, đêm nay cuối cùng tôi cũng được ngủ ngon giấc đầu tiên kể từ ngày ba mất.
08
Sáng hôm sau, tôi bị tiếng ồn ngoài phòng đá/nh thức.
Bước ra thấy em trai ướt đẫm, đang bắt tôm chạy tán lo/ạn khắp xó nhà.
'Mày bắt cái này làm gì?' Tôi nhăn mặt nhìn bàn tay và chân em đầy vết xước.
'Góp tiền học phí cho chị... Mẹ đi v/ay từ sáng sớm rồi.
Chị cả đang ôn thi không giúp được, em không thể ngồi không.
Dân thành phố bây giờ thích ăn tôm lắm! Sáng nay em bắt được ba bốn cân, b/án được nhiều tiền lắm!'
'Mẹ đi v/ay rồi? Nhà mình còn họ hàng nào để vụng?' Tôi chộp lấy điểm then chốt.
Hoàng Tư Dũng gi/ật mình nhận ra lỡ lời, cúi gằm mặt thú nhận hết.
'Mẹ bảo giấu chị. Bà không muốn chị biết, cũng không cho em đi theo. Bà nói dù có chuyện gì, để mẹ gánh vác.'
Tôi tức đến phì cười: 'Cái dáng người nhỏ thó ấy mà gánh nổi sao?'
Bất chấp em trai níu kéo, tôi phóng như bay về phía nhà họ hàng.
Đằng xa, trước cổng nhà ông hai đang đông người xem. Tôi nghe rõ tiếng m/ắng nhiếc của bà hai.
'Hai năm trước đã biết mày không ra gì, giờ vì mấy đồng bạc lẻ cũng quỳ được.
Ai biết sau này mày còn làm trò gì nh/ục nh/ã nữa?'
