Phu quân đậu trạng nguyên hôm ấy.
Quỳ trong nhà thờ thề cả đời không nạp thiếp.
Thiếp tin.
B/án hết của hồi môn lo cho chàng m/ua quan b/án chức.
Ba năm sau chàng làm quan tứ phẩm, dẫn về một ả thiếp thất đang mang th/ai.
Nàng kia tựa vào lòng chàng cười khẽ: "Chị cả quán xuyến việc nhà vất vả, từ nay em thay chị chia gánh."
Thiếp gật đầu nhận lời, quay về thu xếp hành lý rời kinh thành.
Năm năm sau Bắc Cảnh đại hạn, khi thiếp mở kho phát chẩn, thấy hắn mặc áo tù rá/ch rưới xếp hàng giữa dân lưu lạc.
Trông thấy thiếp trên cao đài phục phẩm phục, hắn loạng choạng chồm tới trước đài:
"Nguyệt Thư, ta sai rồi, thật sự sai rồi... Nàng tha thứ cho ta được không..."
Thiếp nhìn xuống từ trên cao.
Năm năm.
Cuối cùng cũng có thể bình thản thốt lên lời này:
"Đại nhân Bùi, ngài đang che lối người sau đến nhận cháo."
1.
Thiếp gả cho Bùi Cảnh Minh lúc chàng vừa đậu cử nhân.
Nhà họ Bùi thanh bần, ba gian ngói mưa xuân một trận đã thấm ướt nửa vách.
Của hồi môn thiếp vá mái, thay song cửa.
Còn lại sắm sửa hành trang cho chàng lên kinh ứng thí.
Đêm trước lên đường, chàng nắm tay thiếp áp vào ngựk: "Nguyệt Thư, Bùi Cảnh Minh thề trọn đời không phụ nàng."
Đèn hồng tách một tiếng.
Thiếp tin.
2.
Ở quê nhà hầu hạ mẫu thân, cày cấy ruộng tổ.
Tay chai, mặt sạm.
Đêm khuya soi gương, nhớ lại thuở khuê các cũng từng là tiểu thư được cưng chiều, giờ móng tay kẽ tay đầy bùn đất.
Nhưng nghĩ chàng đang khổ học nơi kinh thành, lại thấy đáng.
Bùi Cảnh Minh mỗi tháng gửi một phong thư.
Chàng nói kinh thành gạo đắt, nói bạn học yến ẩm, nói ân sư hậu đãi.
Thiếp cũng tin.
B/án đôi ngọc trản mẹ để lại, thiếp may tờ ngân phiếu vào áo bông gửi đi.
3.
Tin vui truyền đến hôm ấy, thiếp đang giặt áo bên khe.
Tiếng chiêng của nha dịch vang khắp xóm:
"Bùi Cảnh Minh, nhất giáp đệ nhất danh, trạng nguyên cập đệ!"
Búa giặt rơi xuống nước, trôi theo dòng.
Mẫu thân ôm thiếp khóc, cả làng đến chúc mừng.
Thiếp sờ lên miếng vá trên ống tay áo vải thô.
Lần đầu cảm thấy miếng vá này cũng đường hoàng.
4.
Hai ngày sau, Bùi Cảnh Minh sai người đón chúng thiếp lên kinh.
Lúc này chàng đã nhậm chức Tu soạn Hàn Lâm Viện tòng lục phẩm.
Kiệu vải xanh lắc lư vào kinh thành, thiếp nhìn qua khe hèm, mắt ngập phồn hoa.
Chàng đứng trước cổng sân thuê mới, mặc quan phục màu xanh, dáng hơi g/ầy.
"Nguyệt Thư, khổ nhọc rồi."
Chỉ một câu ấy, bao năm khổ cực của thiếp hóa thành ngọt ngào.
Chàng dẫn thiếp vào cung tạ ơn, quý phi thấy thiếp đẹp lòng, ban cho đôi trâm vàng.
Đêm ấy chàng cài lên mái tóc thiếp, gương đồng soi bóng đôi ta.
Chàng cúi người thì thầm: "Mai đi sắm chút quần áo trang sức, giờ nàng đã là phu nhân quan gia rồi."
Thiếp sờ lên trâm vàng trên đầu: "Cái này đã đẹp lắm."
"Chưa đủ." Chàng nắm tay thiếp.
"Ta muốn nàng rạng rỡ hơn mọi phu nhân kinh thành."
5.
Chàng bắt đầu bận rộn, dự yến, giao tế, khuya mới về.
Đôi khi nồng nặc rư/ợu, nằm xuống đã ngủ.
Thiếp lau mặt cởi hia, nghe chàng trong mơ vẫn đọc văn thư.
Mẫu thân khẽ nói với thiếp: "Nên sinh con thôi."
Thiếp đỏ mặt, nhìn dung nhan yên tĩnh của người bên gối, khẽ ừ một tiếng.
Năm sau, chàng thăng chính lục phẩm.
Đồng liêu tặng hai tỳ nữ, một tên Thúy Nồng, một tên Liễu Chi.
Dung mạo đều xinh xắn, nhất là Thúy Nồng, ánh mắt lưu luyến luôn liếc về phía chàng.
Thiếp xếp họ ra hậu viện làm việc nặng.
Chàng biết được, thản nhiên nói: "Nàng thật lòng tốt."
Thiếp cười: "Đều là người khổ mệnh."
Trung thu cung yến, chàng bảo thiếp cùng đi.
Thiếp mặc bách điệp xuyên hoa kim lũ quần mới, cài trâm vàng quý phi ban.
Trong gương, bản thân thấp thoáng dáng vẻ năm xưa.
Trên yến tiệc, các mệnh phụ đàm tiếu phong sinh, nói những thứ thiếp không hiểu: vải vóc, hương phương, thi hội.
Thiếp ngồi yên, thỉnh thoảng gật đầu.
Có vị thị lang phu nhân mỉm cười hỏi thiếp: "Phu nhân họ Bùi thường đọc sách gì?"
Thiếp véo khăn tay nói nhẹ: "Đọc qua 'Nữ giới', 'Liệt nữ truyện'."
Mấy vị phu nhân đổi ánh mắt, che miệng cười khẽ.
