Tôi chưa từng nghĩ rằng, một nụ cười lịch sự lại có thể h/ủy ho/ại cả cuộc đời mình.
Mùa thu năm 2018, thông qua chương trình "Tam chi nhất phù" (Ba hỗ trợ, một giúp đỡ), tôi được phân công đến một trường tiểu học trung tâm tại thị trấn cách quê nhà hơn ba trăm cây số.
Ngày đến nhận công tác, hiệu trưởng nắm tay tôi và nói:
"Tiểu Lâm à, cậu là giáo viên có bằng đại học đầu tiên của trường chúng ta, lũ trẻ thật có phúc rồi."
Lúc đó, tôi thực sự tin lời ông ấy.
Tôi tin kiến thức có thể thay đổi vận mệnh, tin rằng lòng tốt sẽ được đền đáp, tin rằng thế giới này vận hành theo những nguyên tắc hợp tình hợp lý.
Nực cười làm sao.
01
Lần đầu tiên tôi gặp Tiểu Vũ là trong tiết Ngữ văn tuần đầu tiên của năm học.
Cậu bé ngồi ở dãy bàn cuối, cúi gằm mặt, sách giáo khoa mở sai trang, trông hoàn toàn lạc lõng giữa đám bạn xung quanh.
Tôi gọi em đứng dậy trả lời câu hỏi, em đứng đó hồi lâu, đôi môi r/un r/ẩy hai cái nhưng không thốt ra được chữ nào.
Đám nam sinh xung quanh cười ồ lên.
Khuôn mặt em đỏ bừng, hốc mắt lập tức dâng đầy nước mắt, nhưng em cố cắn ch/ặt môi để không cho chúng rơi xuống.
Lòng tôi mềm nhũn.
Tan học, tôi lật xem danh sách lớp.
Vương Vũ, nam, 9 tuổi, lớp bốn. Mẹ bỏ đi từ khi em ba tuổi, đến nay vẫn biệt tăm tích.
Cha em làm công nhân tại nhà máy may Thụy Phong trong thị trấn, quanh năm ở ký túc xá công nhân.
Người liên lạc là bà nội, 68 tuổi, làm nghề nông.
Trong cột ghi chú có một dòng chữ nhỏ: Học sinh này tính cách hướng nội, đề nghị quan tâm nhiều hơn.
Tôi gấp danh sách lại, tựa vào lưng ghế, cảm thấy nghẹn ứ trong lòng.
Tôi nhớ lại chính mình hồi nhỏ.
Cha mẹ đều là công nhân viên chức, làm việc theo ca, tôi lớn lên bên bà ngoại.
Hồi đó điều tôi sợ nhất chính là họp phụ huynh, cha mẹ các bạn khác đều đến, chỉ có chỗ ngồi của tôi là luôn bỏ trống.
Sau này bà ngoại già yếu không đi lại được nữa, chỗ ngồi của tôi cứ thế trống không mãi.
Cảm giác "mình là kẻ thừa thãi" ấy, tôi hiểu quá rõ.
Sáng hôm sau, tôi đến lớp sớm hơn hai mươi phút.
Tôi gói hai cái bánh bao bằng khăn giấy, đặt lên bàn Tiểu Vũ.
Khi em đến thấy bánh bao, liền ngẩn người ra, ngẩng đầu nhìn tôi.
Tôi mỉm cười với em, nói: "Hôm nay cô m/ua dư, em ăn giúp cô được không? Không thì lãng phí lắm."
Em không nói gì, cúi đầu nhìn cái bánh bao một hồi lâu, rồi cầm lên, từng miếng từng miếng ăn hết sạch.
Ăn xong, em lí nhí nói một câu: "Cảm ơn cô Lâm ạ."
Giọng nhỏ như tiếng muỗi kêu, nhưng tôi đã nghe thấy.
Kể từ đó, mỗi ngày tôi đều mang thêm một phần ăn sáng.
Có khi là bánh bao, có khi là trứng luộc, có khi là hộp sữa và vài cái bánh quy.
Tôi không nói chuyện này với bất kỳ ai.
Chăm sóc một đứa trẻ thiếu thốn tình thương, chẳng phải là việc một giáo viên nên làm sao?
Thành tích của Vương Vũ dần dần bò từ hạng bét lên hạng trung bình.
Em bắt đầu giơ tay phát biểu trong lớp.
Có lần em trả lời đúng câu hỏi, khi cả lớp vỗ tay, vành tai em đỏ ửng lên, nhưng đôi mắt lại sáng rực.
Ngay khoảnh khắc đó, tôi cảm thấy làm giáo viên thật tốt.
Tôi còn đăng lên trang cá nhân: "Giáo dục là một cái cây lay động một cái cây khác."
Bên dưới có rất nhiều lượt yêu thích.
Giờ nghĩ lại, tôi thực sự muốn quay về ngày hôm đó, xóa bỏ dòng trạng thái ấy, và xóa bỏ cả chính bản thân mình.
02
Vương Tú Lan là quản lý ký túc xá của trường chúng tôi.
Ngoài ba mươi tuổi, mặt tròn, uốn tóc xoăn, gặp ai cũng cười, nói năng oang oang, đúng chuẩn kiểu người chị nhiệt tình.
Chị ta quản lý tòa ký túc xá nữ, còn tôi ở phòng đơn trường cấp, nằm ở tầng một, đúng ngay phạm vi quản lý của chị ta.
Vì thế, ngay từ ngày đầu tiên chuyển đến, chúng tôi đã trở nên thân thiết.
"Cô giáo Lâm!" Lần đầu gặp tôi, chị ta đã rất vồn vã, "Cô là giáo viên tình nguyện mới đến đúng không? Trẻ thật đấy! Bao nhiêu tuổi rồi? Đã có đối tượng chưa?"
Lúc đó tôi chỉ nghĩ chị ta là người lắm lời, không để bụng.
Những ngày sau đó, thỉnh thoảng chị ta lại mang cho tôi chút đồ.
Có khi là món dưa muối nhà làm, đựng trong lọ thủy tinh, bảo rằng "trong thành phố không m/ua được vị này đâu".
Có khi là một nắm rau xanh, bảo rằng "rau vườn nhà không phun th/uốc".
Có khi là bắp luộc, vẫn còn nóng hổi.
Lần nào tôi cũng cảm ơn, chị ta cũng luôn miệng nói "Khách sáo làm gì, cô ở một mình nơi đất khách, chị chăm sóc cô là phải rồi".
Tôi đã thực sự cảm động.
Thật đấy.
Mẹ tôi không ở bên, có một người phụ nữ lớn tuổi quan tâm mình như vậy, tôi cảm thấy rất ấm áp.
Tôi thậm chí còn nghĩ, đợi đến khi hết hai năm hợp đồng, rời khỏi thị trấn này, nhất định phải mời chị Vương đi ăn một bữa tử tế.
Nhưng tôi không biết rằng, những món dưa muối, rau xanh, bắp luộc kia, món nào cũng đều có giá của nó.
Chị ta không phải đang chăm sóc tôi, mà là đang thăm dò tôi.
Chị ta đang xem tôi có dễ nói chuyện không, có dễ mềm lòng không, có phải là người ở nơi đất khách quê người không gốc rễ, không hậu thuẫn, khi xảy ra chuyện thì không có ai chống lưng hay không.
Còn tôi, hoàn toàn không hay biết gì.
