Hai tháng sau, quán mì vượt qua đợt nghiệm thu. Ngày treo biển điểm hỗ trợ bữa ăn cộng đồng, không có nghi thức, cũng chẳng có phóng viên. Chị Lưu mang đến một tấm biển nhỏ nền xanh chữ trắng, bà Tôn giúp tôi đóng đinh lên cửa.
Đêm đầu tiên có sáu đứa trẻ đến. Có đứa bố mẹ làm ca đêm, có đứa sống cùng ông bà, cũng có đứa gia đình đang gặp khó khăn tạm thời. Tôi không đá/nh dấu gì trên khay cơm của chúng. Suất ăn hỗ trợ và mì b/án bình thường đều dùng chung một loại bát.
Lương Xuyên phụ trách dạy lũ trẻ xếp hàng, Tiểu Tuyết giúp chia đũa. Tiểu Mãn đeo tai nghe chống ồn, ngồi trong góc yên tĩnh, xếp trứng theo kích cỡ. Một cậu bé lấy hai quả. Tiểu Mãn nhìn chằm chằm cậu bé rất lâu. Tôi cứ tưởng nó sẽ nổi cáu, nhưng nó lại lấy thêm một quả từ trong rổ, đặt trước mặt mình.
Đêm đó sau khi tổng kết, tôi ki/ếm được số tiền đầu tiên từ khi trở thành điểm hỗ trợ bữa ăn. Không nhiều, nhưng là số tiền chắc chắn sẽ nhận được vào tháng sau. Tôi lấy một phần trả phí sửa tủ đông, số còn lại lắp một chiếc điều hòa cho gác xép. Thợ lắp đặt hỏi tại sao không lắp cho phòng trước. Tôi nhìn lên lầu. Tiểu Tuyết sợ lạnh, Tiểu Mãn sợ nóng, Lương Xuyên khi ôn bài luôn mở cửa sổ. “Trẻ con ở trên đó.” Khi điều hòa khởi động, gác xép phát ra tiếng gió rất nhẹ. Tiểu Tuyết nằm trên giường, lần đầu tiên không tỉnh giấc giữa đêm vì ho.
Trong kỳ thi lại lần đó, Lương Xuyên đạt thành tích trong top 20 của khối. Thầy Tưởng mang bảng điểm đến, bảo tôi ký tên. Ô dành cho chữ ký phụ huynh rất hẹp. Tôi do dự một chút rồi viết: Người chăm sóc tạm thời, Diệp Hòa.
Lương Xuyên đứng bên cạnh nói:
“Tuần sau có cuộc thi cấp thành phố, thầy giáo bảo em tham gia.”
“Vậy thì tham gia.”
“Phải đóng phí tài liệu.”
Tôi ngẩng đầu nhìn cậu. Cậu lấy từ trong cặp ra một tờ đơn xin học bổng:
“Em tự xin.”
Tôi nhớ lại lúc cậu mới đến, ngay cả việc ăn một miếng th!t của mình cũng phải hỏi xem có thể nhường cho em gái không. Giờ đây, cậu đã bắt đầu tin rằng có những thứ có thể tranh thủ bằng chính sức mình.
09
Năm Lương Xuyên tham gia cuộc thi, Tiểu Mãn tám tuổi. Thằng bé vẫn không thích nhìn người, vẫn sẽ suy sụp vì những âm thanh lạ, cũng không hề biến thành một “đứa trẻ bình thường” như trong mấy câu chuyện kể. Nhưng nó đã học được cách dùng hình ảnh để nói với tôi là nó đói, học được cách chỉ vào tai nghe khi thấy khó chịu, cũng học được cách nói một câu khi tôi ra ngoài giao cơm:
“Mẹ, về.”
Lần đầu tiên nghe thấy hai từ đó, tôi đang xách một thùng sữa đậu nành. Tay lỏng ra, sữa đổ mất nửa thùng. Tiểu Mãn bị âm thanh làm gi/ật mình, lập tức bịt tai lại. Tôi không dám khóc, cũng không dám ôm nó, chỉ ngồi xổm tại chỗ, chớp mắt thật mạnh.
“Mẹ về.”
Nó lại nói thêm một lần nữa. Như thể đang x/ác nhận một chuyện rất bình thường. Ngày hôm đó, tôi lau sàn nhà ba lần.
Lương Xuyên đoạt giải Nhất cuộc thi, lại nhận được học bổng của trường. Cậu vẫn đến quán mì mỗi ngày nhưng không còn phải rửa ba sọt bát nữa. Cậu phụ trách kèm Tiểu Tuyết học bài, cũng phụ trách dạy lũ trẻ ở điểm hỗ trợ bữa ăn chơi bóng. Lúc tốt nghiệp cấp ba, cậu đăng ký chuyên ngành Giáo dục đặc biệt. Tôi nhìn bảng nguyện vọng, rất bất ngờ:
“Tự nhiên của em tốt như vậy, sao không học ngành khác?”
Cậu đang làm thẻ hình ảnh mới cho Tiểu Mãn. Trên thẻ vẽ cảnh ăn cơm, ngủ, đi vệ sinh và về nhà.
“Ngành này cũng không tệ.”
“Lương bổng chưa chắc đã cao.”
“Chị mở quán mì lương cũng đâu có cao.”
Tôi gõ vào đầu cậu:
“Có biết nói chuyện không hả?”
Cậu cười né tránh. Đó là lần đầu tiên tôi thấy cậu cười thực sự, đôi mắt cong lại, cuối cùng cũng giống một thiếu niên chưa bị cuộc sống đ/è nặng trước tuổi.
Ngày Lương Xuyên nhận giấy báo trúng tuyển, quán mì lại có thêm một cô bé. Nó tên Trần Đình, mười lăm tuổi. Nó không tr/ộm bánh bao, chỉ đứng ở cửa rất lâu, hỏi có thể lau sàn để đổi lấy một bát mì không. Tôi không đồng ý ngay. Tôi cho nó ăn cơm trước, rồi liên lạc với trường học và cộng đồng. Bố Trần Đình nghiện rư/ợu, mẹ dẫn em trai về nhà ngoại, nó không muốn sống cùng bố, đã tá túc ở nhà bạn mấy ngày. Nó sợ bị gửi trả về nên cứ c/ầu x/in tôi đừng gọi điện.
Tôi nói với nó:
“Chị có thể cùng em nghĩ cách, nhưng không thể giấu em đi được.”
Nó đỏ hoe mắt hỏi:
“Nếu không có cách thì sao?”
Tôi đẩy tờ đơn của trạm bảo vệ về phía nó:
“Vậy thì tờ đơn này đến tờ đơn khác mà điền, cánh cửa này đến cánh cửa khác mà gõ.”
“Vẫn hơn là trốn một mình.”
Sau đó, Trần Đình vào một gia đình tạm cư chính quy, cuối tuần sẽ đến quán mì giúp việc. Nó không cần lau sàn đổi cơm nữa, nhưng tôi để nó ghi sổ, nhập hàng, trả lương theo giờ cho nó. Lúc nhận được số tiền đầu tiên, nó m/ua một đôi giày mới. Nó nói: “Chị Diệp, trước đây em thấy mở miệng c/ầu x/in người khác rất x/ấu hổ.”
“Còn bây giờ?”
“Bây giờ thấy đói mới là x/ấu hổ hơn.”
Tôi cười:
“Cả hai đều không x/ấu hổ.”
Ngày Lương Xuyên đi học ở nơi khác, Tiểu Tuyết khóc suốt cả chặng đường. Tiểu Mãn không khóc. Nó bỏ một quả trứng vào cặp sách của Lương Xuyên, rồi nhét tấm thẻ hình ảnh ghi chữ “Về nhà” vào trong. Lương Xuyên ngồi xổm xuống:
“Nghỉ lễ anh sẽ về.”
Tiểu Mãn nhìn chằm chằm vào cậu, chậm rãi và rõ ràng nói:
“Anh trai, về nhà.”
Sau khi tàu rời đi, thầy Tưởng đứng bên cạnh hỏi tôi:
“Chị có biết tại sao từ năm lớp 11, Lương Xuyên lại nhất quyết muốn học Giáo dục đặc biệt không?”
Tôi lắc đầu. Thầy im lặng một lát:
“Có vài chuyện, có lẽ cậu ấy sẽ không bao giờ chủ động nói với chị đâu.”
10
Thầy Tưởng đưa tôi đến trường cũ của Lương Xuyên. Trong phòng lưu trữ có lưu giữ hồ sơ hoạt động tình nguyện của cậu. Từ học kỳ hai lớp 11, mỗi tuần cậu đều tham gia các hoạt động đồng hành hợp tác giữa trường và các trung tâm giáo dục đặc biệt. Không phải vì để cộng điểm, vì hoạt động đó vốn không tính vào danh hiệu thi đua. Giáo viên phụ trách nói, khi Lương Xuyên đăng ký lần đầu, cậu chỉ đưa ra một yêu cầu: “Dạy tôi cách chung sống với một đứa trẻ không thích nói chuyện được không?”
Cậu đã học cách trao đổi bằng hình ảnh, học cách nhận diện cảm xúc, học cách không được cưỡng ép ôm ấp, không được liên tục truy hỏi khi trẻ suy sụp. Tôi cứ tưởng cậu cùng Tiểu Mãn đ/ập bóng chỉ vì cảm kích tôi cưu mang cậu. Hóa ra ở những nơi tôi không nhìn thấy, cậu cũng đang học đi học lại cách đón lấy bàn tay mà Tiểu Mãn vươn ra. Trong túi hồ sơ còn có một bản đề xuất dự án.
