Trong khoảng thời gian quán mì làm ăn bết bát nhất, trường học từng hợp tác với một tổ chức từ thiện để kêu gọi xây dựng các điểm cung cấp bữa ăn ấm áp cho cộng đồng. Lương Xuyên đã dùng quán mì của chúng tôi để viết một bản đề án.
Cậu không viết tôi thiện lương thế nào, cũng không viết bản thân mình đáng thương ra sao. Cậu ghi chép lại trên con phố này có bao nhiêu người già sống neo đơn, bao nhiêu đứa trẻ tan học không có người trông nom, ghi lại lượng thực phẩm dư thừa mỗi ngày trong quán, đồng thời tính toán xem việc cung cấp suất ăn tập trung có thể tiết kiệm được bao nhiêu chi phí.
Cuối bản đề án có viết:
[Sự giúp đỡ không thể chỉ dựa vào lòng tốt của một cá nhân. Lòng tốt rồi sẽ mệt mỏi, chỉ có thể chế mới đi được đường dài.]
Chính bản đề án đó đã khiến trạm bảo vệ nơi chị Lưu làm việc chú ý đến quán mì của tôi. Tôi cứ ngỡ mình gặp may mắn, vừa vặn bắt kịp đợt tuyển chọn của cộng đồng. Mãi đến ngày đó tôi mới biết, có một đứa trẻ đã lẳng lặng thay tôi gõ một cánh cửa khác vào lúc tôi kiệt quệ nhất.
Giáo viên phụ trách nói:
“Cậu ấy không cho chúng tôi nói cho chị biết. Cậu ấy sợ chị cảm thấy đây là trả n/ợ ân tình.”
Tôi chậm rãi đặt tập tài liệu trở lại túi hồ sơ. Bên cạnh còn có một phong bì. Trong đó chứa cuống phiếu của khoản tiền thưởng đầu tiên mà Lương Xuyên nhận được sau cuộc thi. Số tiền đó không đưa cho tôi, cũng không đưa cho Tiểu Tuyết. Cậu đã dùng tên mình để nạp trước hàng chục suất ăn tối cho trẻ em tại điểm hỗ trợ của cộng đồng.
Khi tôi bước ra khỏi trường, trời đang mưa. Thầy Tưởng che ô cho tôi. Đến dưới bậc thềm, thầy ngập ngừng muốn nói lại thôi.
“Còn một cuốn sổ, vốn dĩ không nên đưa cho chị.”
Thầy lấy từ trong túi ra cuốn nhật ký giao tiếp mà tôi từng thấy. Bìa ngoài đã được thay mới, bên trong kẹp rất nhiều tờ giấy mới.
“Lương Xuyên để lại chỗ tôi trước khi lên đại học, bảo rằng sau này nếu Tiểu Mãn đổi giáo viên, những ghi chép này có thể sẽ dùng được.”
Tôi đón lấy. Cuốn sổ rất dày, các mép đã bị lật đến sờn cũ. Thầy Tưởng nhấn vào vài trang cuối.
“Nội dung trong này, tôi nghĩ chị nên xem qua.”
11
Trang đầu tiên của nhật ký vẫn là câu nói đó:
[Thứ Hai, chủ động nhìn người khác hai giây.]
Nhưng những trang sau không còn chỉ là sự thay đổi của Tiểu Mãn. Lương Xuyên cũng viết về chính mình:
[Lần đầu tiên ăn tr/ộm bánh bao, tôi đã từng nghĩ đến việc bỏ học. Chỉ cần không đi học, tôi có thể đi làm ban ngày, tối về trông Tiểu Tuyết. Còn về tương lai, tôi không nghĩ tới. Cũng không dám nghĩ tới.]
[Tiểu Mãn đưa quả trứng cho tôi. Thằng bé không biết tôi là kẻ tr/ộm, cũng không biết có nên tha thứ cho tôi hay không. Nó chỉ nghĩ rằng, Tiểu Tuyết đang bị sốt, quả trứng nên để cho em gái ăn.]
[Ngày hôm đó thằng bé gọi tôi là anh trai. Tôi bỗng nhiên không dám x/ấu xa thêm nữa.]
Tôi ngồi trên chiếc ghế dài trước cổng trường, lật từng trang về phía sau. Mưa rơi trên mái che, âm thanh đều đặn và nhỏ mịn.
[Tiểu Mãn hôm nay đã học được cách đẩy bóng trả lại. Chị Diệp đứng trong bếp sau nhìn rất lâu. Chị ấy cứ tưởng tôi không phát hiện ra.]
[Chị Diệp luôn nói, tiền ăn phải ghi chép rõ ràng. Nhưng chị ấy chưa bao giờ ghi chép việc mình dậy từ tờ mờ sáng để giao bữa sáng, cũng không ghi việc chị m/ua th/uốc cho Tiểu Tuyết, đóng phí tài liệu cho tôi. Chị ấy chỉ nhớ chúng tôi đã rửa bao nhiêu cái bát.]
[Sau này tôi mới hiểu, không phải chị ấy không muốn cho không. Chị ấy sợ chúng tôi cảm thấy bản thân chỉ có thể dựa vào sự thương hại của người khác.]
Phần cuối cùng là những lời Lương Xuyên viết cho bản thân trong tương lai. Cậu nói, nếu có một ngày cậu thực sự trở thành giáo viên, cậu hy vọng có thể ghi nhớ một đứa trẻ không biết cách an ủi người khác, đã đặt quả trứng vào tay một kẻ tr/ộm như thế nào. Cũng ghi nhớ một người bản thân sống cũng chẳng dễ dàng gì, đã không chấp nhận cái quỳ của cậu.
Bàn tay tôi nắm cuốn sổ ch/ặt dần. Thầy Tưởng ngồi bên cạnh, khẽ nói:
“Lương Xuyên khi học lớp 11 từng có ý định bỏ học rất nghiêm trọng.”
“Nhà trường khuyên không được. Cậu ấy cảm thấy đi học là một sự xa xỉ, cảm thấy cả đời mình chỉ có thể quẩn quanh với việc sinh tồn.”
“Sau đó tôi hỏi cậu ấy, vì sao lại quay lại thi cử.”
Thầy dừng lại một chút:
“Cậu ấy bảo, có người đang đợi cậu ấy tan học.”
Tôi cúi đầu. Những dòng chữ trên trang giấy dần trở nên nhòe đi. Tôi không lau, chỉ nhẹ nhàng áp cuốn nhật ký vào ngựk mình.
Tôi từng nghĩ, chính tôi đã đưa Lương Xuyên và Tiểu Tuyết từ dưới gầm cầu trở về. Nhưng hóa ra, thứ thực sự gắn kết chúng tôi suốt những năm tháng đó không phải là ân huệ. Mà là Lương Xuyên đã để Tiểu Mãn lần đầu tiên có một người anh trai, dạy thằng bé cách đ/ập bóng, cách chờ đợi và cách nói “về nhà”. Tiểu Mãn cũng để Lương Xuyên lần đầu tiên tin rằng, mình không phải là kẻ tr/ộm, không phải là gánh nặng, mà là một người xứng đáng được gọi là anh trai.
Còn tôi, tôi cho họ một chiếc giường, một bát mì, một nơi tạm dừng chân. Nhưng họ lại cho tôi hiểu rằng, cầu c/ứu không phải là yếu đuối, và đón lấy người khác cũng không phải là cố tỏ ra mạnh mẽ. Bàn tay của con người với con người, vốn dĩ có thể mượn lực của nhau.
Khi quay lại quán mì, Tiểu Mãn đang đợi tôi ở cửa. Thằng bé đã lâu không cần phải xếp đũa để gi*t thời gian suốt cả buổi chiều nữa, nhưng vẫn giữ thói quen xếp bát đĩa ngăn nắp. Nó nhìn thấy cuốn sổ trong lòng tôi, vươn tay sờ sờ:
“Của anh trai.”
“Ừ, của anh trai.”
Nó ngẩng đầu nhìn tôi. Mắt tôi có lẽ hơi đỏ. Tiểu Mãn không thích phán đoán cảm xúc của người khác. Thằng bé thường sẽ né tránh, cũng không hỏi mẹ có phải đang khóc không giống như những đứa trẻ bình thường. Nhưng hôm đó, nó khẽ chạm vào mu bàn tay tôi:
“Mẹ.”
Tôi không lên tiếng. Nó lại nói:
“Anh trai, về nhà.”
Tôi ngồi xổm xuống, nhìn thẳng vào mắt nó:
“Được.”
Tôi ôm ch/ặt cuốn nhật ký dày cộm vào lòng:
“Chúng ta cùng đợi anh trai về nhà.”
12
Triệu Khánh Phong xuất hiện sau khi quán mì được báo chí địa phương đưa tin. Bản tin viết về điểm hỗ trợ bữa ăn cộng đồng, không cố tình tô vẽ về Tiểu Mãn, cũng không nhắc đến việc Lương Xuyên từng ăn tr/ộm bánh bao. Phóng viên chỉ chụp tấm biển trước cửa và bóng lưng của những đứa trẻ đang ăn cơm. Vậy mà Triệu Khánh Phong lại mang đến một bộ xếp hình đắt tiền.
Tiểu Mãn không nhận ra anh ta. Nó đứng ở cửa, nhìn Triệu Khánh Phong hồi lâu rồi quay người đi vào góc yên tĩnh. Triệu Khánh Phong hơi mất mặt:
“Nó đến bố cũng không nhớ sao?”
Tôi đặt bộ xếp hình lại vào tay anh ta:
“Nó không phải không nhớ. Chỉ là nó không thân với anh thôi.”
“Tôi là bố đẻ của nó.”
“Huyết thống không phải là tấm thẻ thông hành của tình thân.”
Triệu Khánh Phong im lặng một lúc. Đã vài năm không gặp, anh ta b/éo lên một chút, tóc mai cũng đã điểm bạc. Anh ta nói sau khi đứa con thứ hai chào đời, anh ta mới dần hiểu được làm cha mẹ không hề dễ dàng.
“Hiểu Văn xem báo xong cũng khuyên tôi đến xem thử.”
“Anh muốn xem cái gì?”
“Tôi muốn bù đắp.”
Anh ta nói, ông bà nội cũng nhớ Tiểu Mãn, muốn đón nó về ở vài ngày.
