“Nếu chỉ vì gia đình ta, ta có thể đổi sang đi đường bộ, ki/ếm ít đi một chút cũng không sao.” Ta nhìn họ, “Nhưng các người hôm nay nhẫn nhịn một lần, ngày mai hắn sẽ lại lấn tới một lần. Hắn dùng đồ giả để dọa người, dám thu tiền, là vì chúng ta đều cảm thấy mình đơn đ/ộc, thế yếu.”
Chị Trần nắm ch/ặt chiếc khăn trong tay: “Mạnh nương tử, cô nói xem phải làm sao?”
“Mỗi người hãy viết ra số tiền đã bị thu, số hàng hóa đã bị khấu trừ. Không có sổ sách thì ghi lại ngày tháng và những người có mặt. Các người không cần phải xông đến trước mặt Phàn quản sự, ta sẽ đi nộp đơn kiện. Huyện lệnh nếu hỏi, các người cứ nói thật. Ai sợ thì bây giờ có thể rời đi, không ai trách cả.”
Trong phòng im lặng rất lâu.
Người ở lại đầu tiên là chị Liễu. Chị rút từ trong ngựk ra một mẩu giấy ghi n/ợ đã bị vò nát, nói đó là thứ Phàn quản sự để lại khi “bảo quản” tiền hàng giúp chị. Chị Trần cũng về nhà lấy ra một cuốn sổ cũ. Đến khi trời tối, trên bàn chất đầy những mảnh giấy vụn vặt, có chữ viết xiêu vẹo, có chỗ dính vết dầu, nhưng gom lại lại đủ để người ta nhìn rõ những th/ủ đo/ạn mà Phàn quản sự đã làm trong suốt những năm qua.
Ngày hôm sau, ta mang đồ đến huyện nha. Tạ Vân Quy không nhận đơn ngay, chỉ bảo ta kể rõ nguồn gốc của từng phần, rồi hỏi: “Cô muốn kết quả như thế nào?”
“Con dấu giả, tống tiền, nên ph/ạt thế nào thì ph/ạt thế đó.” Ta nói, “Bến tàu không thể lo/ạn. Chủ tàu nhờ đó mà ki/ếm cơm, người b/án hàng cũng phải nhờ đó mà nhập hàng. Tiền Phàn quản sự lấy đi, nên trả lại cho ai thì trả cho người đó.”
Ông nhìn ta một lúc, gọi Chu Kiêu đến: “Tra sổ sách của đội tàu, đừng làm kinh động đến nhà họ Phàn. Trước mắt cứ để bến tàu hoạt động như thường.”
Ba ngày sau, Phàn quản sự bị bắt tại nhà kho của chính mình. Huyện nha tìm thấy một con dấu khắc lậu và vài cuốn sổ sách sau bức tường giả giấu gạo. Chủ đội tàu không hề hay biết, nhưng vì quản lý người không nghiêm nên đã đền bù tiền cho những người b/án hàng bị thiệt hại, còn dán thông báo các loại phí tạp dịch tại bến Bình Mã, ai cần nộp phí gì đều viết rõ ràng từng khoản.
Chiều hôm đó, ta vẫn mang bánh đến bến tàu như thường lệ. Ông lão nhận lấy một hộp bánh bột hạt dẻ, cười đến nhăn cả mặt: “Mạnh nương tử, lần này không ai dám làm khó cô nữa rồi.”
Ta nhìn con tàu cập bến, lắc đầu: “Không phải vì một mình ta.”
Tạ Vân Quy đang kiểm tra văn thư cách đó không xa, nghe vậy liền ngước mắt lên. Ông không bước tới khen ngợi ta, cũng không thay ta nhận lời cảm ơn của người khác, chỉ bảo Chu Kiêu đóng một tấm biển gỗ mới ngay cửa bến tàu.
Trên biển gỗ viết rằng, phàm là thu phí tạp dịch tại bến Bình Mã, bắt buộc phải xuất trình quan phiếu; nếu có thu chui, hãy đến huyện nha đá/nh trống kêu oan.
Chữ là do chính tay ông viết, nét bút rất cứng cỏi. Gió sông thổi qua, tấm biển gỗ khẽ đung đưa, người gánh hàng, người bốc vác, người đợi tàu trên bến đều ngước lên nhìn một cái.
Có một phú thương từ nơi khác đến thấy ta mang theo con nhỏ làm ăn, cố tình cười nói: “Mạnh nương tử tháo vát thế này, sao không tìm một người đàn ông làm chỗ dựa? Phụ nữ ra mặt lộ diện, chung quy vẫn không đúng lễ thống.”
Ta đặt chén trà xuống trước mặt ông ta: “Ta làm bằng tay nghề để ki/ếm cơm, không tr/ộm không cư/ớp, chỗ nào không đúng lễ thống? Ngược lại là khách vào cửa đã bình phẩm người khác, nếu thực sự chê bai, xin mời đổi quán khác.”
Phú thương đó nổi gi/ận, đang định làm lo/ạn thì Tạ Vân Quy từ ngoài bước vào. Hôm nay ông không mặc quan phục, chỉ mặc một bộ y phục màu mực thường ngày, nhưng lại đặt lệnh bài của huyện nha lên quầy.
“Lâm Thủy gần đây đang chỉnh đốn những kẻ gây rối thị phi.” Ông nhìn người đó, “Cần ta mời ông đến nha môn giảng giải thế nào là lễ thống không?”
Phú thương nhận ra ông, lủi thủi bỏ đi.
Ta lườm ông: “Tạ đại nhân dùng uy quyền của quan để đuổi khách giúp ta sao?”
Tạ Vân Quy cầm một miếng bánh lên, vẻ mặt vô tội: “Ta chỉ tình cờ đi ngang qua.”
Thím Tần ở phía sau cười đến đ/ập đùi, Oản Oản cũng cười khúc khích theo.
Tạ Vân Quy đưa cho ta một lá thư: “Từ kinh thành gửi đến. Bà của Cố Thừa Chu b/ệnh nặng, hắn muốn để Oản Oản về gặp một lần.”
Ta mở thư ra, bên trong chỉ có vài dòng ngắn ngủi. Nét chữ của Cố lão phu nhân r/un r/ẩy, nói rằng bà trước đây hồ đồ, nguyện đem một nửa tài sản riêng mà nhà họ Cố dành cho Oản Oản chuyển thành khế ước, chỉ cầu được gặp đứa trẻ một lần.
Ta đặt lá thư xuống: “Để Oản Oản tự chọn.”
Oản Oản đang chấm đôi mắt đỏ cho bánh thỏ nướng, nghe xong nghiêng đầu hỏi: “Bà nội đó trước kia không thích con ạ?”
“Đúng.”
“Bà ấy bây giờ thích con, là vì con biết làm bánh rồi ạ?”
Ta nói thẳng: “Bà ấy bây giờ sợ mất con.”
Oản Oản cắn môi, hồi lâu sau lắc đầu: “Con không muốn đi. Lúc bà ấy không thích con, con cũng đã từng khóc. Bây giờ con không muốn để bà ấy bế.”
Ta gật đầu, cất thư đi: “Được, vậy thì không đi.”
Tạ Vân Quy lặng lẽ đứng bên cạnh, đợi Oản Oản chạy ra sân sau mới nói: “Nàng dạy con bé rất tốt.”
“Dạy con bé cái gì?”
“Dạy con bé rằng nó có quyền từ chối.”
Ta ngước nhìn ông. Ông không nhân cơ hội nói bất cứ lời lấy lòng nào, chỉ có sự đồng tình chân thực trong đáy mắt.
Khoảnh khắc đó, ta chợt hiểu ra, cái gọi là yêu thương không phải là lúc nào cũng bắt người ta phải cúi đầu, bắt người ta phải chứng minh. Điều Tạ Vân Quy cho ta, là một cánh cửa đang mở, vào hay không đều do ta quyết định.
9.
Sau khi vào đông, trấn Lâm Thủy xuất hiện một người đàn ông tự xưng là quản sự nhà họ Cố.
Ông ta mang theo vài tên gia nhân khỏe mạnh, khiêng theo những chiếc rương, dừng lại trước tiệm bánh Nam Chi, vừa mở miệng đã nói: “Mạnh nương tử, lão phu nhân nhớ tiểu tiểu thư, đặc mệnh tiểu nhân đón tiểu tiểu thư về kinh. Xe ngựa đã chuẩn bị sẵn, nếu cô chịu cùng về, nhà họ Cố vẫn sẽ cho cô một danh phận.”
