Hai ngày trước buổi bàn giao, Duy Đình và Di Quân dọn sạch chiếc tủ sắt cuối cùng mà ông ngoại để lại. Dưới đáy tủ có một hộp đựng hướng dẫn sử dụng lò ủ cũ, ngoài sơ đồ mạch điện còn kẹp vài tờ giấy ghi chú đã ố vàng vì vết dầu. Di Quân ban đầu chỉ muốn x/ác nhận đó có phải là tài liệu thiết bị hay không, nhưng khi lật đến tờ thứ hai thì cô khựng lại.
Đó là nét chữ của ông ngoại.
Tờ giấy ghi rằng bản thảo chim bồ câu do Bội Văn hoàn thành, vì gia đình cô phản đối việc học nghề nên giai đoạn này không công khai tên; đợi khi cô trưởng thành, tình hình ổn định sẽ hỏi lại xem đương sự có muốn bổ sung tên hay không. Ở cuối tờ giấy còn đặc biệt viết thêm dòng chữ: "Không được tự ý công khai".
Duy Đình và Di Quân không ai nói lời nào.
Tờ giấy này chứng minh La Thế Xươ/ng không nhớ nhầm. Việc ẩn danh ban đầu quả thực không phải để tranh công, mà là sự bảo vệ tạm thời của ông ngoại khi một cô gái chưa thành niên đối mặt với áp lực gia đình.
Thế nhưng trong cùng một chiếc hộp, lại có một xấp mẫu định dạng xuất hàng của vài năm sau đó. Trên đó không có Bội Văn, không có Trần Mỹ Tuyết, cũng không có người chế tác nào khác, chỉ để lại một cột mục cố định: "Thiết kế và chế tác: Xưởng thủy tinh Chu Thanh Hà". Những đơn hàng sau đó thậm chí còn trực tiếp điền tên ông ngoại vào tất cả tác phẩm cá nhân.
Ngoại lệ đã trở thành quy chế.
"Gia đình sẽ bám lấy tờ giấy đầu tiên này để nói rằng ông ngoại không sai," Di Quân hạ giọng nói.
Duy Đình nhìn những mẫu định dạng phía sau. "Tờ đầu tiên có thể giải thích lý do ẩn danh lúc bấy giờ, nhưng không thể thay mặt để lấy sự đồng ý cho cách làm suốt mười mấy năm sau đó."
"Em biết."
"Nhưng tờ giấy này nhắc đến hoàn cảnh gia đình của Bội Văn, phải hỏi cô ấy trước xem có được dùng không."
Di Quân không do dự. "Chụp ảnh lại rồi niêm phong, khoan đưa vào bài thuyết trình."
Họ thông báo nội dung cho Lâm Bội Văn. Cô mất vài giờ mới gọi lại, giọng chậm rãi hơn thường lệ.
"Tôi không ngờ thầy Chu có viết là sẽ hỏi lại tôi," cô nói.
"Cô muốn xử lý tờ giấy này thế nào tại buổi bàn giao?" Di Quân hỏi.
"Đừng trình chiếu bản gốc, cũng đừng nhắc đến việc bố tôi từng làm gì. Có thể giải thích rằng: 'Hồ sơ gốc cho thấy năm đó do yếu tố an toàn cá nhân và gia đình của tác giả vị thành niên nên đã tạm thời ẩn danh, ý định ban đầu là hỏi lại đương sự sau này'. Chỉ vậy thôi."
"Được."
Bội Văn khựng lại một chút. "Như vậy cũng công bằng hơn với thầy Chu. Tôi không muốn biến ông thành người ngay từ đầu đã ăn cắp tranh của tôi, nhưng sự thật là sau đó cũng chẳng có ai đến hỏi tôi cả."
Sau khi gác máy, Di Quân ngồi trước chiếc tủ sắt, mắt hơi đỏ.
"Hồi nhỏ em luôn cảm thấy ông ngoại cái gì cũng biết," cô nói. "Sau này phát hiện ông cũng làm sai, em rất gi/ận. Giờ lại biết ban đầu ông không có á/c ý, em lại càng không biết phải nói về ông thế nào."
Duy Đình dựa vào bàn làm việc. "Có thể không cần phải định nghĩa ông là người tốt hay người x/ấu."
"Gia đình không thích đáp án kiểu đó."
"Tác phẩm cũng sẽ không vì gia đình có thích hay không mà trở nên đơn giản hơn."
Di Quân lau khóe mắt, không né tránh anh. "Trước đây anh rất sợ em khóc."
"Giờ vẫn sợ."
"Vậy sao anh không bảo em đừng khóc?"
"Vì làm vậy giống như lại đang quyết định thay cho em."
Cô ngẩn người một giây rồi bật cười. "Anh thực sự học được cách nói chuyện rất có ý đồ đấy."
"Còn hơn là không học được gì."
Tối hôm đó, họ thực hiện lần đối soát từng tấm cuối cùng. Trong mười ba tấm, tám tấm đã hoàn thành việc đính chính tên tác giả hoặc thông tin tham gia; ba tấm giữ nguyên ẩn danh một phần theo nguyện vọng đương sự; hai tấm duy trì trạng thái tác giả chưa x/ác nhận, nhưng bổ sung thêm vật liệu có thể kiểm chứng và quá trình phục chế. Mọi mã cũ đều được giữ lại trong tệp hình ảnh, mã mới chỉ dùng để quản lý chỉ mục, không còn giả vờ như có thể thay thế quá khứ.
Duy Đình cũng đã chuẩn bị xong phần giải trình trách nhiệm của mình: Báo cáo phục chế tấm K năm 2004 đã sử dụng tên ông ngoại mà không qua x/ác minh, anh sẵn sàng đính chính, phát hành lại báo cáo mới và tự chịu chi phí hành chính cùng việc làm lại tệp tin.
Di Quân thì sắp xếp những ghi chép đã phát hiện bất thường từ năm 2016, 2018 nhưng bị đ/è xuống thành hai điểm. Cô không định viết mình là "người bị gia đình ép buộc", mà chỉ giải thích rằng lúc đó quả thực chịu áp lực về vận hành và người thân, nhưng người cuối cùng chọn không truy c/ứu chính là cô.
"Như vậy có quá nặng nề không?" Duy Đình hỏi.
"Cái gì quá nặng nề?"
"Cách em viết về chính mình."
Di Quân nhìn anh. "Anh đang hỏi em, hay là đang thay em sửa bản thảo?"
Duy Đình lập tức thu tay khỏi bản thảo của cô. "Hỏi em."
Cô đọc lại một lần. "Cứ như vậy đi."
"Được."
Trước khi tắt đèn, hai người đứng trước mười ba tấm kính màu. Xưởng đêm khuya không còn lửa lò, chỉ có ánh đèn đường xuyên qua cửa sắt, khiến mỗi tấm kính hiện lên những sắc độ khác nhau.
Duy Đình chợt hiểu ra, những việc họ làm những ngày qua không phải là để minh oan hay kết tội gia đình.
Mà là để những khác biệt từng bị che lấp bởi cùng một cái tên được nhìn thấy trở lại, cũng là để mỗi người còn sống đều có quyền quyết định mình muốn được nhìn thấy theo cách nào.
Ngày mai, những khác biệt này sẽ lần đầu tiên được mang đến trước mặt mọi người.
