Tháng Chín, Hoa Liên vẫn còn vương lại cái nóng hầm hập của mùa hè. Dương Tú Lan đỗ xe trước trạm kiểm định cũ ở Cát An, tờ giấy đỏ dán trên cửa sắt ghi "Thu hồi giấy phép cuối tháng" đã bị gió thổi bong một góc. Cô năm mươi bốn tuổi, đã có gần ba mươi năm làm công tác kiểm định vật liệu địa chất và đ/á xây dựng. Lần này, cô được ủy thác quay lại để kiểm kê kho mẫu cũ, dự định ban đầu chỉ ở lại mười ngày.
Cô không ngờ ngay ngày đầu tiên đã nhìn thấy Dương Chí Vĩ.
Người em trai bốn mươi bảy tuổi đang mặc chiếc áo phản quang thường thấy của kỹ sư bảo tồn thủy lợi, đứng trước cửa kho mẫu, tay cầm bản sao hồ sơ thẩm định dự án phát triển do chính quyền huyện cung cấp. Đã hai năm nay chị em họ không nói chuyện riêng với nhau. Chí Vĩ luôn cho rằng mười năm trước, sau khi một dự án khai thác sườn dốc ở Thọ Phong xảy ra sạt lở, Tú Lan đã giúp chủ đầu tư giảm nhẹ mức độ rủi ro; còn Tú Lan thì cho rằng chỉ cần nhìn thấy chữ ký của cô, em trai liền mặc định xếp cô vào phe "nói đỡ cho nhà đầu tư".
"Chị cũng đến để kiểm tra vụ này à?" Chí Vĩ hỏi.
"Chị đến để làm danh mục thu hồi giấy phép."
"Thế thì vừa hay. Nhãn của mười ba mẫu lõi đ/á bị sai."
Trong kho mẫu, những hàng khay nhựa đã ngả vàng. Mười ba mẫu lõi hình trụ vốn thuộc các mũi khoan khác nhau của cùng một sườn dốc, trên nhãn ghi rõ số hiệu mũi khoan và độ sâu. Tú Lan cầm mẫu thứ ba lên, không nhìn chữ trước mà nhìn vết khoan. Trên bề mặt có hai đường chéo mảnh, đáng lẽ là do mũi khoan cũ bị lệch để lại; nhưng trong ảnh chụp cùng độ sâu ở báo cáo thẩm định, vết khoan lại gần như song song.
Mẫu thứ sáu còn rõ ràng hơn. Ảnh chụp cho thấy lõi đ/á chứa nhiều đới phong hóa dạng phiến, nhưng mẫu trước mắt lại đặc khít hơn nhiều, màu sắc cũng thiên về tông tối.
"Ai phát hiện ra trước?" Tú Lan hỏi.
"Tôi so sánh với ảnh chụp khi đang phúc tra vụ t/ai n/ạn," Chí Vĩ nói, "mười ba mẫu thì ít nhất năm mẫu không khớp."
Tú Lan đặt mẫu về lại khay cũ. "Đừng vội nói là bị tráo đổi. Nhãn, ảnh, độ sâu, tọa độ đều có thể xảy ra sai sót riêng biệt."
Chí Vĩ cười nhạt. "Chị lại muốn nói giảm nói tránh trước à?"
"Chị muốn nói cho chuẩn x/ác trước."
Giữa hai câu nói đó, cuộc tranh cãi của mười năm trước gần như quay lại y nguyên.
Tú Lan không tranh cãi thêm. Cô yêu cầu tại hiện trường phải chụp ảnh nguyên trạng trước, mười ba mẫu tạm đá/nh số từ A đến M, không dùng lại số hiệu mũi khoan cũ. Bất cứ ai lấy ra đều phải có hai người làm chứng, niêm phong cũ không được x/é, nhãn cũ không được che lấp. Chí Vĩ nhìn cô liệt kê quy trình, im lặng một lúc rồi mới đặt bản sao hồ sơ thẩm định mình mang theo lên một chiếc bàn khác.
Sổ tọa độ gốc được lưu giữ ở ngăn dưới cùng của tủ sắt. Lật đến năm xảy ra vụ việc, Tú Lan phát hiện bên cạnh tọa độ của ba lỗ khoan B, E, H đều có vết bút chì sửa lại, trong khi vết hằn trên giấy vẫn lưu lại giá trị cũ. Chí Vĩ dùng đèn chiếu ngang soi, vị trí gốc lệch về phía Đông Bắc khoảng hai mươi mét so với báo cáo chính thức, vừa vặn tránh được một đới sườn dốc mà sau này được gắn nhãn là "ổn định".
"Đây không phải sai số nhỏ," Chí Vĩ nói.
"Vẫn chưa biết là ai sửa."
"Nhưng báo cáo là chị đã ký."
Ngón tay Tú Lan dừng lại ở mép giấy.
Báo cáo tổng hợp kiểm định mười năm trước, cuối cùng quả thực có tên cô. Cô nhớ mình chỉ chịu trách nhiệm một phần kiểm định bột đ/á và cường độ, không phải tọa độ khoan; nhưng cô cũng nhớ, khi đó lượng mẫu không đủ, chủ đầu tư hối thúc gửi thẩm định, cuối cùng cô vẫn ký vào mục "Mẫu lấy đại diện cho lô gửi kiểm định".
Chí Vĩ thấy cô không phủ nhận, giọng điệu càng trở nên cứng rắn. "Vậy ra chị đã sớm biết có vấn đề."
"Chị biết lấy mẫu không đủ, không có nghĩa là chị biết mẫu bị tráo."
"Lần nào chị cũng phân định rạ/ch ròi như thế."
"Trách nhiệm vốn dĩ cần phải phân định rõ ràng."
Bên ngoài kho mẫu có xe tải chạy qua, khung cửa sổ rung lên. Tú Lan cho sổ tọa độ gốc vào túi bảo vệ trong suốt, nói: "Thông tin chủ đất đừng tiết lộ ra ngoài vội. Người ta chỉ đồng ý cho thẩm định thủy lợi, không có nghĩa là đồng ý cho chúng ta công khai địa chỉ, tranh chấp đất đai gia tộc."
Chí Vĩ nhíu mày. "Đây là phòng chống thiên tai."
"Phòng chống thiên tai cũng không phải là tấm thẻ thông hành."
Anh không đáp.
Buổi chiều, hai người chụp ảnh từng mẫu lõi trong số mười ba mẫu. Phía trong lớp niêm phong của mẫu thứ mười một thế mà lại kẹp nửa tờ nhãn cũ, lộ ra một số hiệu lỗ khoan khác với nhãn hiện tại. Tú Lan không rút ra, chỉ dùng đèn chiếu ngang để ghi lại.
Trước khi rời đi, cô đưa một chìa khóa kho mẫu cho Chí Vĩ, còn mình giữ chiếc kia.
"Bất cứ ai vào kho một mình đều không được coi là lấy chứng cứ hoàn chỉnh," cô nói.
Chí Vĩ nhận lấy chìa khóa, bất chợt hỏi: "Kể cả chị cũng không được?"
"Kể cả chị cũng không được."
Khoảnh khắc đó, lần đầu tiên anh không lập tức phản bác.
Mười ba mẫu lõi đ/á vẫn nằm trong khay, không một mẫu nào bị đổi tên.
Tú Lan biết, thứ khó kiểm tra nhất không phải là đ/á bị đặt sai ở đâu.
Mà là suốt nhiều năm qua, mỗi người đều quá quen với việc quyết định thay cho người kế tiếp rằng, đoạn sự thật nào có thể lược bỏ.
Trước khi đi, Tú Lan lại vẽ sơ đồ hướng nứt g/ãy trên bề mặt của mười ba mẫu. Cô phát hiện góc nghiêng lớp đ/á của hai mẫu trong đó gần như ngược nhau, nếu thực sự thuộc cùng một độ sâu của một lỗ khoan thì điều này không hợp lý. Chí Vĩ muốn viết thẳng điểm này là "tráo đổi", cô chỉ để anh ghi là "chờ x/ác minh". Cả hai đều hiểu, ngày đầu tiên quan trọng nhất không phải là bắt được ai, mà là để các mẫu không còn bị bất kỳ ai sắp xếp lại nữa.
