Chương 1: Hai phần cổ phần trong sổ phân gia
Một ngày trước khi sổ phân gia được đưa đến từ đường, Cố Văn Thu nhìn thấy tên con gái nuôi của mình bị gạch đi trong phòng kế toán.
Đó là trang bản thảo do chính tay bà đưa cho chồng là Thẩm Hoài Lễ. Hai phần cổ phần xưởng thêu để lại cho con gái nuôi Thẩm Thanh Hành; tiểu viện ở phố Đông thuộc về con đích tôn Thẩm Tri Viễn; đất tổ vẫn liệt vào tài sản chung của nhà họ Thẩm. Bà phân chia rất rõ ràng, vì xưởng thêu không phải là gia nghiệp tổ tiên nhà họ Thẩm, mà là thứ bà từng bước xây dựng nên sau khi gả vào nhà họ Thẩm bằng những mẫu thêu mẹ để lại cùng số tiền mười mấy năm bà quản lý xưởng.
Thế nhưng trong cuốn sổ mới chuẩn bị đưa đến từ đường, hai phần cổ phần kia đã biến mất.
Bên cạnh có thêm một dòng chữ: "Đổi thành học phí và phí nội trú ba năm tại học quán ngoài tỉnh cho Tri Viễn."
Văn Thu đọc đi đọc lại ba lần.
Khi Thẩm Hoài Lễ bước vào phòng kế toán, trong tay vẫn còn cầm chiếc túi gấm đỏ để đựng sổ ngày mai đưa đi.
"Ông sửa à?" Bà hỏi.
Chồng bà nhìn thấy trang đó, không hề giả vờ không biết.
"Học quán của Tri Viễn đã định rồi. Nếu kéo dài thêm, sẽ mất suất."
"Tôi đang hỏi về phần cổ phần của Thanh Hành."
"Thanh Hành sau mùa thu là xuất giá. Cửa hàng vải nhà họ Hứa có ruộng có tiệm, sau này tự có người nuôi nó."
Văn Thu ngước mắt lên.
"Vậy nên nó xuất giá, đồ của nó có thể đem cho em trai đi học?"
Hoài Lễ nhíu mày: "Nó là con gái nuôi, những năm qua ăn mặc, học thêu, sắm đồ cưới, thứ nào chẳng phải nhà họ Thẩm bỏ ra? Tri Viễn là con đích tôn, nếu học hành thành tài, sau này cả gia đình đều có thể dựa vào nó."
Câu nói này Văn Thu không phải lần đầu nghe thấy.
Chỉ là trước đây nó chưa từng đặt lên một cuốn sổ phân gia sắp đưa vào từ đường.
"Hai phần cổ phần đó là tôi cho Thanh Hành." Bà nói.
"Bà chỉ là nói để lại cho nó thôi."
"Trên bản thảo viết rất rõ ràng."
Hoài Lễ khép sổ lại: "Bản thảo không phải sổ tộc. Ngày mai qua từ đường mới coi là định."
Tay Văn Thu dừng lại trên mặt sổ.
"Vậy nên ông vội vàng sửa đổi trước ngày mai?"
Sắc mặt Hoài Lễ cũng trầm xuống: "Văn Thu, xưởng thêu gần đây thiếu tiền mặt, bà không phải không biết. Tháng trước Tri Viễn thay xưởng đòi lại lô tơ bị giữ ở bến đò, nếu không phải nó chạy đi lý luận với kho hàng, đơn hàng thêu mùa xuân đã đ/ứt đoạn từ lâu rồi. Cho nó học phí, cũng không phải lấy không."
Văn Thu nhớ lô tơ đó.
Tri Viễn quả thực đã làm việc.
Kho hàng vì hiểu lầm về tiền đặt cọc mà giữ hai xe tơ, xưởng phải dừng việc hai ngày. Tri Viễn cầm tờ phiếu hàng chạy hai chuyến, cuối cùng mang được hàng về. Bà vốn đã định thưởng cho nó một khoản tiền.
Nhưng tiền thưởng không phải là hai phần cổ phần vĩnh viễn.
"Đòi được hàng, nên thưởng." Bà nói, "Lấy cổ phần của Thanh Hành đi thưởng, thì không được."
Hoài Lễ hạ giọng: "Bà luôn phân biệt nó với Tri Viễn quá rạ/ch ròi."
"Không phải tôi phân biệt."
Văn Thu mở lại cuốn sổ.
"Là ông gạch tên nó đi trước."
Ngoài cửa truyền đến tiếng xê dịch khung thêu.
Thanh Hành đang ở xưởng trước kiểm tra một lô mẫu thêu mới, không biết chuyện gì đã xảy ra trong phòng kế toán. Nó lớn lên trong xưởng từ nhỏ, mười hai tuổi đã biết nhận biết màu chỉ, mười bốn tuổi có thể tự tách mẫu, hai năm nay có ba bộ mẫu thêu đều là nó dẫn theo thợ nữ làm ra.
Hai phần cổ phần đó không phải Văn Thu nhất thời mềm lòng mà cho.
Mà là Thanh Hành thực sự có căn cứ để chia lợi nhuận.
Văn Thu đứng dậy, rút cuốn sổ phân gia mới ra khỏi túi gấm đỏ.
Hoài Lễ ấn mạnh tay xuống góc bàn.
"Bà làm gì vậy?"
"Cuốn sổ này hôm nay không đưa đến từ đường."
"Các tộc lão ngày mai khai đường, không thể trì hoãn."
"Vậy thì cứ để họ đợi."
"Cố Văn Thu!"
Lần đầu tiên bà nghe chồng gọi cả tên lẫn họ mình, nhưng không hề dừng lại.
Bà lấy sáp niêm phong của phòng kế toán, cất cuốn sổ gốc vào hộp.
"Trước khi mở từ đường, sổ phân gia niêm phong. Ai muốn sửa, đợi tôi xem xong bản thảo, văn bản nhận con nuôi, hôn thư và sổ sách xưởng thêu rồi tính sau."
Sắc mặt Hoài Lễ trở nên rất khó coi.
"Bà vì một đứa con gái nuôi mà muốn bắt Tri Viễn hoãn việc học?"
Văn Thu nhìn ông.
"Tôi muốn biết trước, tại sao công lao của một đứa trẻ lại có thể biến đồ của đứa trẻ khác thành của nó."
Bà ấn sáp niêm phong xuống.
Ngoài cửa, Thanh Hành vừa lúc đi vào đưa mẫu thêu.
Nhìn thấy cha mẹ đứng đối diện nhau, nó dừng lại ở cửa.
Văn Thu không giấu giếm.
"Thanh Hành, hai phần cổ phần của con đã bị sửa thành học phí của Tri Viễn rồi."
M/áu trên mặt Thanh Hành lập tức rút sạch.
Nó không hỏi giá trị bao nhiêu.
Chỉ hỏi: "Có phải con xuất giá rồi là không còn nữa không?"
Hoài Lễ nói: "Không phải không còn, là trong nhà tạm thời điều phối--"
Văn Thu ngắt lời ông.
"Đừng thay nó giải thích nữa."
Bà đặt cuốn sổ phân gia đã niêm phong vào giữa bàn.
"Chuyện này, bắt đầu điều tra từ người đã sửa bản thảo."
Đêm đó Văn Thu lại lật bản thảo sổ phân gia ra, phát hiện ở góc bản gốc vẫn còn dòng chú thích nhỏ bên cạnh hai phần cổ phần của Thanh Hành: "Sau khi trưởng thành tự mình lĩnh phần, không nhập vào tài khoản chung nhà chồng." Đó là dòng bà tự tay bổ sung năm ngoái.
Bà cho Hoài Lễ xem dòng này.
Chồng bà im lặng một lúc, vẫn nói: "Lúc đó bà không nói là vĩnh viễn không được thay đổi."
"Tôi cũng không nói là ông có thể tự mình thay đổi."
Văn Thu niêm phong cả bản thảo vào trong hộp, đồng thời nhờ Tang tẩu viết ngày tháng niêm phong vào nhật ký phòng kế toán. Đây không phải là sợ chồng nửa đêm lén lút sửa đổi, mà là bà cuối cùng đã hiểu ra, nếu không để lại thời gian và nhân chứng, ngày hôm sau tất cả mọi người đều sẽ chỉ nhớ đến phiên bản mà họ cho là hợp lý.
