Chương 5: Thứ nhà chồng n/ợ là tiền công
Sau khi hôn ước bị hủy, nhà chồng trút hết gi/ận dữ lên sổ sách của xưởng thêu.
Mẹ chồng nói Thanh Hành đã không gả đi, thì hai phần cổ phần càng không nên giữ.
Thẩm Hoài Lễ thì nói, hiện giờ học phí của Tri Viễn đã đến gần, nhà họ Hứa lại hủy hôn, nhà họ Thẩm phát sinh thêm một khoản phí trả lễ và phí tổn hôn thư, xưởng thêu càng không thể "khóa ch/ặt" tiền mặt vào cổ phần của con gái nuôi.
Cố Văn Thu không tranh cãi với họ về việc ai nên chịu phí hủy hôn.
Bà liệt kê toàn bộ những khoản tiền nhà chồng đã rút khỏi xưởng thêu trong nửa năm qua.
Thứ chướng mắt nhất không phải là phí tế lễ.
Mà là tiền công.
Khi xưởng thêu vào mùa cao điểm, nhà chính nhà họ Thẩm nhiều lần nói "tạm ứng giúp nhà một chút", lấy trực tiếp từ sổ sách của xưởng để chi trả cho tạp dịch, phu xe và tiền công sửa nhà vốn dĩ phải do công quỹ chi trả.
Mỗi lần số tiền không lớn.
Nhưng cộng lại lại đủ để bù vào tiền lương của thợ nữ trong một tháng.
La tẩu nhìn thấy danh sách, sắc mặt thay đổi hẳn.
"Chủ nhà, bảo sao tháng trước tiền công lại bị chậm mất năm ngày."
Văn Thu cảm thấy lòng chùng xuống.
Bà vẫn luôn tưởng rằng chỉ do khách hàng lớn chậm thanh toán.
Hóa ra một phần trong đó, là nhà chồng coi xưởng thêu như cái két tiền sẵn có.
Bà hỏi kế toán: "Ai cho phép rút tiền?"
"Lão gia mang giấy tờ đến, nói phu nhân đã biết."
"Tôi biết sao?"
Kế toán cúi đầu.
"Lão gia nói, phu nhân xưa nay không so đo những khoản nhỏ."
Văn Thu nhắm mắt lại.
Câu nói này cũng không hoàn toàn là giả.
Trước đây nhà họ Thẩm có chi tiêu tạm thời, Hoài Lễ lấy đi một ít, bà đa phần không truy c/ứu.
Bà luôn cảm thấy một nhà không cần thiết phải tính toán từng xu.
Nhưng giờ nhìn lại, "không so đo" bị dùng lâu ngày, cũng sẽ biến thành "đã đồng ý".
Ngày hôm đó bà tuyên bố: Từ nay xưởng thêu không thay nhà chính ứng tiền công nữa.
Nếu nhà chính muốn tạm ứng, phải lập giấy mượn n/ợ, ghi rõ ngày hoàn trả.
Mẹ chồng tức gi/ận đến mức sai người đến m/ắng.
"Cô bây giờ có chút tiền, liền coi nhà chồng là người ngoài sao?"
Văn Thu để người đáp lại một câu: "Thợ nữ không phải chủ n/ợ của nhà họ Thẩm."
Ngày hôm sau, xưởng thực sự gặp phải nan đề đầu tiên.
Thợ sửa ngói cho nhà chính đến đòi tiền công còn thiếu, Thẩm Hoài Lễ không có tiền mặt trong tay, vẫn như cũ bảo quản sự đến xưởng thêu rút tiền.
Kế toán từ chối.
Người thợ liền chặn ngay cửa nhà họ Thẩm.
Hoài Lễ tối đến tìm Văn Thu.
"Bà nhất định phải để người ta xem trò cười sao?"
"Thợ làm công, vốn dĩ phải được nhận tiền."
"Vậy bà cho tôi mượn."
"Mượn thì được."
Bà đưa ra giấy mượn n/ợ.
"Viết ngày tháng vào."
Sắc mặt Hoài Lễ khó coi.
"Vợ chồng cũng phải viết sao?"
"Khoản này là nhà chính mượn xưởng thêu."
"Không phải giữa ông và tôi."
Ông nhìn chằm chằm vào tờ giấy mượn n/ợ rất lâu, cuối cùng không ký.
Ngày hôm sau, ông b/án đi một bức tranh cũ mà mình sưu tầm nhiều năm để trả cho người thợ.
Văn Thu biết chuyện không hề thấy vui.
Bức tranh đó là do cha của Hoài Lễ để lại.
Ông vẫn luôn trân trọng.
Nhưng cũng chính vì thế, chuyện này cuối cùng khiến chồng bà cảm nhận được: Khi xưởng thêu không còn âm thầm ứng tiền cho nhà chồng nữa, mỗi một khoản chi tiêu của nhà họ Thẩm đều phải trả giá thực sự từ một nơi nào đó.
Tri Viễn vì vậy cũng x/ác định không thể nhập học đúng hạn.
Học quán chỉ chịu giữ suất đến kỳ sau.
Cậu cầm tờ học phí đến tìm mẹ.
"Con vào xưởng làm việc."
Văn Thu hỏi: "Làm gì?"
"Sổ sách hàng hóa, chạy đơn hàng, đi bến đò."
"Tiền công tính từ mức học việc trở lên, dưới mức quản sự."
Tri Viễn cười khổ.
"Mẹ, con là con trai mẹ mà."
"Cho nên càng phải viết rõ ràng."
Cậu không tranh cãi thêm.
"Vậy tiền thưởng đòi lại lô tơ thì sao?"
Văn Thu đưa số tiền đã tính toán trước đó cho cậu.
"Tính riêng."
Tri Viễn nhận lấy.
Lần đầu tiên thực sự hiểu ra, công lao có thể được thanh toán một lần.
Không cần phải biến thành quyền lợi vĩnh viễn lấy đi của người khác.
Sau khi Văn Thu tuyên bố ngừng ứng tiền công, nhóm người đầu tiên thực sự cảm nhận được sự thay đổi không phải là bậc trưởng bối nhà họ Thẩm, mà là các thợ nữ.
Trước đây tiền công chậm trễ, La tẩu luôn bảo mọi người nhẫn nhịn vài ngày, nói nhà chính và xưởng thêu là một nhà.
Lần này Tang tẩu viết ngày thanh toán lên bảng sổ sách, đến hạn là phát.
Một thợ nữ mới đến khi nhận được tiền liền nói nhỏ: "Hóa ra không phải chúng ta xếp cuối cùng."
Văn Thu nghe thấy, trong lòng rất khó chịu.
Bà quản lý xưởng thêu nhiều năm, vậy mà đến tận cơn sóng gió sổ phân gia này mới nhìn thấy: Khi bà cứ ngỡ mình đang duy trì hòa khí gia đình, thì người thực sự gánh vác cho hòa khí này, thường lại là những người không dám mở miệng đòi tiền nhất.
Vì thế bà thêm một điều khoản: Tiền công của thợ nữ không được dùng bất kỳ khoản chi khẩn cấp nào của nhà chính để trì hoãn.
Lần đầu tiên nhà chính cầm giấy mượn n/ợ đến mượn tiền, là để m/ua th/uốc mùa đông cho mẹ chồng.
Văn Thu không vì là th/uốc men mà từ chối.
Bà chỉ bảo kế toán ghi rõ 30 ngày sau sẽ hoàn trả từ tiền thuê ruộng.
Mẹ chồng biết chuyện m/ắng bà lạnh lùng.
Nhưng 30 ngày sau, tiền thuê ruộng thực sự vào sổ, khoản v/ay cũng thực sự quay về xưởng thêu.
Đó là lần đầu tiên nhà họ Thẩm phát hiện ra, viết giấy mượn n/ợ không hề khiến người nhà trở thành người ngoài.
Ngược lại, nó khiến một sự giúp đỡ có thể thực sự kết thúc sau khi xong việc, không cần phải để lại thành món n/ợ ân tình mà ai đó n/ợ ai cả đời.
Văn Thu lại viết điều này vào quy định của xưởng: Nếu ngày đến hạn tiền công gặp phải việc nhà chính mượn tiền, thì tiền công luôn được ưu tiên. La tẩu sau khi đọc xong, chỉ nói một câu: "Lần này viết trên giấy, cuối cùng không cần phải dựa vào trí nhớ của ai nữa."
