Liễu Ánh Thu phát hiện ra tên mình biến mất vào đúng mười hai ngày trước khi xuất giá.
Chiều hôm đó, cái nóng oi ả trước mùa mưa đ/è nặng lên mái ngói xưởng làm ô giấy. Trong phòng kế toán, những chiếc ô giấy dầu mở dở, những bó khung ô chưa chuốt xong cùng hai cuốn sổ hồi môn cũ mới đang bày ra trước mắt. Mẹ nàng, Liễu Tam Nương, đẩy cuốn sổ mới sang, bảo nàng đối chiếu từng mục: hai chiếc rương gỗ long n/ão, bốn chiếc chăn vải mịn, một hộp trâm bạc, sáu xấp vải, và một trăm tám mươi bộ khung ô đã tồn kho trong kho suốt hai năm qua.
Ánh Thu xem đến cuối cùng, ngón tay khựng lại trên trang giấy.
“Còn hai phần mười cổ phần xưởng đâu ạ?”
Liễu Tam Nương đang cúi đầu đóng dấu, nghe vậy không ngẩng lên ngay. “Tạm thời thế chấp rồi.”
“Thế chấp cho ai?”
“Anh rể con.”
Ánh Thu ngỡ mình nghe nhầm. Ba năm trước, xưởng gặp hỏa hoạn th/iêu rụi một nửa phòng sấy ô, anh rể Bùi Văn Khiêm quả thực có bỏ tiền ra bù đắp gỗ và ngói, chuyện này cả nhà ai cũng biết. Nhưng mẹ cũng từng nói từ lâu, đợi Ánh Thu xuất giá, bà sẽ viết hai phần mười cổ phần xưởng vào hồi môn, để sau khi kết hôn nàng vẫn có thể dựa vào cổ tức mà sống, không cần việc gì cũng phải ngửa tay xin nhà chồng.
“Tạm thế chấp, tại sao trong sổ hồi môn chỉ còn lại khung ô?”
Liễu Tam Nương đóng hộp dấu lại, giọng điệu bình thản như thể đang nói về một khoản n/ợ nần tầm thường nhất. “Giá gỗ tăng, tháng trước lại thiếu tiền. Lấy hai phần mười của con ra bù vào trước, đợi xoay xở được sẽ trả lại. Khung ô cũng là hàng hóa, b/án đi cũng là tiền.”
Ánh Thu nhìn về phía góc tường. Lô khung ô đó vì gỗ quá cứng nên từ năm ngoái đã không b/án được, ngay cả học việc cũng biết đó là hàng tồn kho. Nàng chợt hiểu ra, mẹ không phải quên viết, mà là cố tình đổi phần cổ phần có thể sinh ra lợi tức thành một đống hàng ch*t chẳng ai muốn nhận.
“Thế chấp từ khi nào?” Nàng hỏi.
Liễu Tam Nương cuối cùng cũng nhìn nàng một cái. “Con đừng có làm lo/ạn trước khi xuất giá. Ngày cưới đã định, bên nhà họ Bùi cũng đang đợi hồi âm. Anh rể con không phải người ngoài.”
Ánh Thu không tranh cãi nữa, chỉ kéo cuốn sổ hồi môn về phía mình một chút. Nàng thay xưởng ghi chép tiền công từ năm mười bốn tuổi, ai lĩnh bao nhiêu tiền, lô dầu trẩu nào n/ợ bao lâu, thương nhân gỗ nào n/ợ bao nhiêu, nàng đều nắm rõ hơn bất kỳ ai. Thế nhưng cuốn sổ hồi môn viết về nơi chốn cả đời của nàng này, lại đúng ở chỗ quan trọng nhất mà không có tên nàng.
Chập tối, vị hôn phu Hà Thư Thành đến tặng bánh hỷ. Ánh Thu vốn định đợi lát nữa mới hỏi, không ngờ anh ta nhìn thấy danh sách khung ô trên bàn, liền cười nói: “Nhạc mẫu nói những thứ này sẽ theo nàng về nhà chồng. Xưởng ô đã có người trông coi, sau khi cưới nàng đừng quay lại đó mỗi ngày nữa.”
Ánh Thu ngẩng đầu. “Ai nói em không quay lại?”
Nụ cười của Thư Thành hơi cứng lại. “Mẹ nàng hỏi ý tôi mấy hôm trước, tôi chỉ nói, sau khi thành thân phải coi trọng nhà chồng. Phòng kế toán suốt ngày giao tiếp với gỗ và tiền công, không phải việc của một tân nương nên làm.”
“Vậy là anh đồng ý?”
“Cũng không hẳn là đồng ý, chỉ là… mọi người đều thấy như vậy là tốt.”
Lại là “mọi người”.
Mẹ thay nàng quyết định cổ phần có thể thế chấp trước, vị hôn phu thay nàng quyết định sau khi cưới không được quay lại xưởng, còn anh rể thì trong những trang sổ nàng chưa từng thấy đã trở thành người hưởng lợi của hai phần mười cổ phần đó. Ai cũng nói là tạm thời, là vì tốt cho nàng, là người nhà không cần tính toán quá rạ/ch ròi, nhưng chỉ có tên của nàng là thực sự biến mất khỏi sổ sách.
Đêm xuống, Ánh Thu không về phòng may áo cưới, mà thắp lại đèn trong phòng kế toán. Nàng chuyển toàn bộ sổ tiền công, sổ n/ợ gỗ và sổ cổ tức của ba năm gần nhất ra bàn dài, rồi viết lên giấy bốn chữ: Hai phần, đi đâu.
Ngoài cửa sổ bắt đầu đổ trận mưa đầu mùa. Nàng nghe tiếng mưa rơi trên mặt ô, chợt đẩy chiếc áo cưới đã gấp gọn ra xa.
Còn mười hai ngày nữa là đến ngày cưới.
Nàng quyết định phải tìm lại tên mình trước đã.
Nàng lật lại tờ giấy ghi chú mà mẹ đã viết riêng cho hai chị em năm ngoái. Trên tờ giấy đó, dưới tên Ánh Xuân là quyền ở lâu dài hai gian nhà sau, còn dưới tên Ánh Thu ghi rõ ràng: “Hai phần mười xưởng, lập khế ước trước khi thành thân”. Đó không phải là khế ước cổ phần chính thức, nhưng đủ để chứng minh mẹ từng coi đây là một lời hứa, chứ không phải một câu an ủi cửa miệng. Nàng đ/è tờ giấy đó bên cạnh sổ hồi môn, hai tờ giấy chỉ cách nhau một ngón tay, nhưng ý nghĩa lại như cách nhau cả một dòng sông.
Đêm sâu hơn, Liễu Tam Nương vào châm thêm dầu đèn, thấy nàng vẫn ngồi đó, cau mày nói: “Ngày mai con còn phải thử áo cưới.” Ánh Thu không ngẩng đầu, chỉ hỏi: “Nếu mẹ thấy cổ phần sớm muộn gì cũng trả, mẹ có dám viết một thời hạn ngay bây giờ không?” Mẹ đứng ở cửa rất lâu, cuối cùng chỉ nói: “Chuyện trong nhà việc gì phải ép thành khế ước ch*t.” Câu nói này còn rõ ràng hơn cả lời từ chối. Ánh Thu cuối cùng đã hiểu, nếu nàng không truy c/ứu, chữ “tạm” này có thể kéo dài mãi cho đến khi nàng xuất giá, đến khi sinh con, thậm chí đến khi xưởng đổi chủ.
Nàng dứt khoát gạch thêm vài khoản chi tiêu cần thiết cho áo cưới vào một tờ giấy khác. Nếu không lấy lại được cổ phần, nàng muốn biết trước trong số của hồi môn thực sự còn lại bao nhiêu thứ có thể đổi thành tiền mặt. Đây là lần đầu tiên nàng không coi việc thành thân là một cánh cửa chắc chắn sẽ mở ra, mà là đưa cả những ngày tháng nàng có thể phải ở lại vào trong sổ sách.
