Ngày thiếp mời chọn đồ đệ của xưởng thêu gửi đến nhà họ Thẩm, bác gái họ Tạ cũng gửi đến một thứ khác--tấm thiếp đỏ chúng tôi đã trao đổi khi đính hôn.
Bà đặt tấm thiếp đỏ cạnh khung thêu của tôi, mỉm cười rất đỗi ôn hòa. "Chức Ninh, con với Vân Thâm sớm muộn gì cũng là người một nhà. Bức Xuân Thủy Đồ vốn là do hai đứa cùng làm, nay xưởng thêu lớn chỉ nhận một người, không thể để hai cái tên cùng ghi danh được. Con đưa mẫu tranh cho nó, đợi nó vào được xưởng, sau khi thành thân thì chẳng phải đó cũng là tiền đồ của con sao?"
Tay tôi đang se một cuộn chỉ xanh mới nhuộm, đầu ngón tay khựng lại.
Xuân Thủy Đồ đã làm suốt nửa năm. Vân nước là ba tầng màu xanh do Tạ Vân Thâm nhuộm, cành liễu và nhành hoa là đường kim mũi chỉ tôi đã sửa đi sửa lại, ngay cả vải nền cũng đã thay tới hai lần. Thế nhưng trong danh sách tham tuyển nhà họ Tạ gửi đến sáng nay, chỉ để lại ba chữ "Tạ Vân Thâm", bên cạnh còn kèm một dòng: Mẫu tranh do gia truyền nhà họ Tạ đúc kết.
Tôi hỏi: "Ai bảo chỉ được phép ghi một cái tên?"
Nụ cười của bác gái nhạt đi đôi chút. "Quy tắc là chọn đồ đệ, chứ không phải chọn vợ chồng. Hơn nữa, con là thân con gái, thật sự vào được xưởng thêu lớn thì hôn kỳ tính sao đây? Vân Thâm vào đó cũng là vì dự tính cho tương lai của hai đứa thôi."
Tôi cúi đầu nhìn tấm thiếp đỏ. Mồng tám tháng sau, vốn là ngày hôn kỳ đã định của chúng tôi.
Thấy tôi không đáp, bà dứt khoát nói thẳng: "Ba ngày nữa là đến kỳ tuyển chọn. Tối nay đưa mẫu tranh cho Vân Thâm mang về, nhà còn phải đóng khung. Nếu con làm ầm ĩ lúc này, hôn sự đành phải dời lại sau thôi."
Câu "dời lại sau" ấy như mũi kim đ/âm vào đầu ngón tay, không đ/au nhói, nhưng đủ để người ta tỉnh táo.
Tạ Vân Thâm đứng ngoài cửa. Từ vị trí này, tôi vừa vặn nhìn thấy cổ tay áo của chàng dính màu nhuộm xanh đen. Chàng là thợ nhuộm, quanh năm đầu ngón tay đều dính màu không rửa sạch được. Tôi đính hôn với chàng hai năm, quen thuộc nhất chính là đôi bàn tay này. Chàng không bước vào bênh vực mẹ, cũng không nói danh sách kia không phải ý của chàng, chỉ khi tôi nhìn qua, chàng mới thấp giọng nói: "Chức Ninh, cứ để ta tham tuyển trước. Đợi sau khi vào được rồi, ta sẽ nói rõ công lao của nàng với sư phụ."
"Nói thế nào?" Tôi hỏi.
Chàng dường như không ngờ tôi lại truy vấn đến cùng.
Tôi đẩy danh sách tham tuyển đến trước mặt chàng. "Nói rằng bức tranh này một nửa là do vị hôn thê làm? Hay nói rằng mẫu tranh tuy ghi là gia truyền nhà họ Tạ, nhưng thực ra không phải?"
Trong phòng bỗng chốc lặng ngắt.
Bác gái họ Tạ cau mày. "Người một nhà sao phải tính toán chi li như vậy?"
Tôi không lập tức phản bác. Trước kia tôi cũng thấy không cần tính toán. Nhà họ Tạ nhuộm chỉ, nhà họ Thẩm thêu thùa, sau khi tôi và Vân Thâm thành thân sẽ mở một tiệm nhỏ, tay nghề của ai cũng sẽ trở thành tay nghề của gia đình. Chính vì vậy, tôi mới hết lần này đến lần khác để bản thảo lại nhà họ Tạ, cũng để chàng mang đi cho khách xem.
Thế nhưng hiện tại, suất vào xưởng thêu lớn chỉ nhận một người, thiếp đỏ lại bị dùng để ép tôi giao ra toàn bộ bức tranh.
Tôi vươn tay cuộn bản thảo Xuân Thủy Đồ lại, không giao cho Tạ Vân Thâm.
Tiếng khóa đồng khép lại rất khẽ, nhưng tôi lại nhớ đến nửa năm trước, lần đầu tiên chúng tôi ghép Xuân Thủy và Chiết Chi (nhành hoa) lại với nhau. Đêm đó Vân Thâm nhuộm hỏng hai cuộn chỉ, tôi tháo cả hàng mũi thêu sai, chúng tôi còn cười bảo sau này thành thân mở tiệm, làm hỏng thứ gì cũng phải cùng nhau gánh vác. Giờ đây khi thực sự cần "cùng nhau gánh vác", tôi mới nhận ra nếu cái tên chỉ còn lại một, trách nhiệm và công lao căn bản sẽ không tự nhiên phân chia công bằng.
"Tối nay không được." Tôi nói.
Sắc mặt bác gái họ Tạ hoàn toàn trầm xuống. "Con còn muốn nghĩ cái gì nữa?"
"Nghĩ xem bức tranh này rốt cuộc là của ai."
Bà cười lạnh một tiếng. "Không phải của con, lẽ nào là của người ngoài?"
Lời này vốn là lời nói lúc nóng gi/ận, nhưng lại khiến tôi đột nhiên nhớ đến một chuyện nhỏ.
Họa tiết nhành hoa nổi bật nhất trên Xuân Thủy Đồ, ban đầu không phải do tôi vẽ. Lần đầu tiên tôi nhìn thấy nó trên khung thêu cũ nhà họ Tạ, chỉ còn lại một nửa vết chỉ, như thể có người làm dở dang rồi dừng lại. Tôi từng hỏi Vân Thâm, chàng nói đó là mẫu cũ trong nhà, tôi liền theo đó mà bổ sung, lại sửa thành hướng phù hợp với Xuân Thủy Đồ.
Lúc đó không ai nói cho tôi biết, cái "mẫu cũ trong nhà" đó rốt cuộc xuất phát từ tay ai.
Tôi cất bản thảo vào hộp gỗ, khóa lại cùng với vài cuộn chỉ nhuộm khác đợt. Tạ Vân Thâm bước lên một bước, dường như muốn nói gì đó, tôi lên tiếng trước.
"Ba ngày sau, tôi sẽ đi tham tuyển."
Bác gái họ Tạ đột ngột ngẩng đầu.
Tôi nhìn tấm thiếp đỏ, rồi nhìn sang Tạ Vân Thâm. "Nhưng trước đó, tôi phải làm rõ nguồn gốc từng đoạn của Xuân Thủy Đồ. Nếu thật sự có một đoạn không phải của tôi, tôi cũng sẽ không lấy nó làm của riêng mình."
Tạ Vân Thâm im lặng rất lâu, cuối cùng chỉ hỏi: "Vậy còn hôn kỳ thì sao?"
Tôi nắm ch/ặt khóa đồng trên hộp, giọng rất vững vàng. "Nếu hôn kỳ nhất định phải dựa vào việc tôi giao ra mẫu tranh mới giữ được, vậy thì cứ dời lại trước đi."
Đó là lần đầu tiên tôi phát hiện ra, hóa ra việc đặt hôn sự sau tay nghề, không đồng nghĩa với việc tôi không muốn gả. Chỉ là tôi không muốn vứt bỏ tên mình trước, mới đổi lấy được một tấm thiếp đỏ dán trên cửa như thường lệ.
Tôi cất chìa khóa đồng vào tay áo, không để bất kỳ ai chạm vào chiếc hộp gỗ đó nữa.
