Ngày cuốn "Triều Lộ" bản mới thực sự được gửi đến nhà xuất bản, trời đã mưa suốt cả đêm.
Sau khi tháo thùng giấy, tôi ngửi thấy mùi mực in và mùi giấy mới trước tiên. Người thiết kế đưa cho tôi cuốn đầu tiên, tôi không nhìn bìa trước mà lật thẳng đến trang ba trăm mười bảy.
Câu tiếng địa phương khiến tôi dừng lại lần đầu tiên vẫn còn đó.
Chính văn là bản dịch chính do tôi chọn, bên cạnh có một ký hiệu nhỏ. Chân trang không có những lời giải thích dài dòng, chỉ liệt kê hai loại dị bản và mã nguồn. Lật tiếp ra sau, ở bảng cuối sách, có thể tìm thấy cách đọc mà Mạc A Trù, bác Thạch và hai người cung cấp lời kể khác đồng ý bảo lưu; cách đứng tên của mỗi người cũng giống như đã x/ác nhận cuối cùng.
Tôi khép sách lại rồi mới nhìn đến trang bản quyền.
"Phục chế và dịch thuật phương ngữ: Tống Tri Sầm."
Bên dưới liệt kê riêng phần hoạch định, người hỗ trợ tư liệu quyền lợi, người cộng tác cung cấp lời kể, thiết kế, hiệu đính. Tên của Hà Kính Xuyên vẫn còn đó, nhưng không có bất kỳ ai bị in thành "Người tái khám phá" hay "Uy quyền duy nhất".
Buổi họp báo bản mới vào buổi chiều được tổ chức rất nhỏ, không có sân khấu ra mắt, cũng không có chân dung tác giả khổng lồ. Nhà xuất bản chỉ mượn một phòng đọc đủ chỗ cho sáu mươi người.
Liễu Thanh Hòa đã đến. Mạc A Trù không đến, bà bảo ngồi xe lâu quá, cứ mở thiết bị ghi âm lên là được. Bác Thạch cũng không xuất hiện, chỉ đồng ý phát đoạn ghi âm hai phút đã thu sẵn.
Đến lượt tôi giải thích về phần dịch thuật, tôi không bắt đầu bằng việc kể mình đã làm bao nhiêu việc trong bảy tháng qua.
Tôi mở ba đoạn ghi âm cùng một câu tiếng địa phương.
Đoạn thứ nhất nghe như oán trách, đoạn thứ hai giống như đang níu kéo, đoạn thứ ba nói rất nhanh, hầu như không nghe ra cảm xúc. Có người tại hiện trường bật cười vì ba phiên bản khác nhau quá rõ rệt.
Tôi nói: "Bản mới không chọn ra ai là người đúng nhất trong ba người này. Công việc của tôi là sắp xếp những tư liệu có thể truy xuất được thành một phiên bản mà đ/ộc giả có thể hiểu, đồng thời có thể quay lại tìm nguồn gốc. Bản dịch chính là phán đoán của tôi, nên tôi đứng tên; các nguồn tư liệu truyền miệng khác nhau cũng có vị trí riêng của chúng."
Có người hỏi: "Vậy rốt cuộc đ/ộc giả nên tin vào ai?"
Tôi khựng lại một chút.
"Có thể tin trước rằng những khác biệt này đều từng tồn tại."
Trả lời xong, tôi thấy Liễu Thanh Hòa ở hàng ghế thứ hai khẽ gật đầu.
Hà Kính Xuyên không ngồi trên sân khấu. Ông ngồi ở hàng ghế cuối cùng, cả buổi chỉ ghi chép. Sau khi buổi họp kết thúc, ông rời đi trước, không qua chụp ảnh chung.
Ngày hôm sau, nhà xuất bản công bố kết quả kiểm điểm nội bộ. Hà Kính Xuyên bị hủy bỏ bình chọn tổng biên tập năm nay, quy trình dự án bổ sung thêm nút "X/ác nhận nguồn và đứng tên"; những cuốn sách liên quan đến truyền miệng, ngôn ngữ địa phương hoặc chỉnh lý chung phải để lại hồ sơ x/ác nhận nguồn có thể truy xuất được trước khi gửi in.
Hợp đồng của tôi không được gia hạn ngay lập tức.
Bộ phận nhân sự chỉ nói với tôi rằng mùa tới sẽ đá/nh giá lại danh sách dịch giả bên ngoài. Nghĩa là, tôi vẫn có thể bị coi là người có chi phí cao và khó hợp tác do đợt dừng phát hành và in lại lần này.
Tôi lưu thư vào thư mục, không giả vờ như không để tâm.
Chiều hôm đó, tôi đi gửi bốn cuốn sách mẫu cho tác giả.
Mạc A Trù nhận được liền gọi điện, trước tiên là phàn nàn chữ vẫn quá nhỏ, sau đó lại nói ít nhất thì chân trang còn rõ hơn trên điện thoại.
"Dì có thấy tên mình không?" tôi hỏi.
"Có chứ."
"Như vậy được không ạ?"
"Được." Bà dừng lại một chút, "Nhưng có một chỗ, bản dịch chính của cô dì vẫn thấy lạ."
Tôi bật cười. "Trang mấy ạ?"
Bà bắt đầu lật sách, tiếng giấy cọ xát truyền đến qua điện thoại.
Tôi cầm cuốn của mình lên tìm theo.
Sau khi tìm thấy trang đó, bà đọc lên một cách nói khác. Nghe xong, tôi không vội vàng biện hộ, chỉ ghi vào lề trang giấy một dòng: "X/ác nhận cho bản sau."
Bảy tháng trước, điều tôi muốn làm nhất là khôi phục lại những câu tiếng địa phương bị xóa bỏ. Sau đó tên tôi bị gạt đi, tôi lại rất muốn chứng minh mình mới là người tìm ra chúng.
Giờ đây cuốn sách nằm trên bàn, tên tôi rõ ràng, có thể tra c/ứu, công việc cũng có hồ sơ phiên bản. Nhưng điều khiến tôi an tâm nhất lại là việc Mạc A Trù vẫn có thể nói với tôi qua điện thoại: Câu này, bà không đồng ý.
Điều đó có nghĩa là bản mới không hề bóp nghẹt tiếng nói của bà.
Vài tuần sau, tôi nhận được điện thoại từ một nhà xuất bản nhỏ khác, hỏi tôi có sẵn lòng làm một tập tư liệu truyền miệng địa phương không. Đối phương nói họ tìm thấy tôi sau khi đọc phần giải thích phiên bản của "Triều Lộ".
Tôi không đồng ý ngay, hỏi trước: "Cách đứng tên nguồn tư liệu thế nào ạ?"
Người ở đầu dây bên kia sững lại một chút rồi nói có thể bàn bạc.
Tôi lật sổ tay sang một trang mới.
"Triều Lộ" không khiến tôi trở thành một uy quyền không ai có thể nghi ngờ. Nó chỉ giúp công việc của tôi cuối cùng cũng có được một vị trí có thể truy xuất, và cho tôi biết trước khi bắt đầu lần tiếp theo, những câu hỏi nào phải đặt ra trước.
Cơn mưa ngoài cửa sổ đã tạnh. Tôi viết hoàn chỉnh cách đọc mà Mạc A Trù vừa không đồng ý vào, bên cạnh chừa trống một ô.
Để dành cho phiên bản tiếp theo.
