Ông lật giở hồ sơ của Tống Vũ Đồng, đọc từng chữ một.
Địa chỉ gia đình: Tổ 3, thôn Thạch Bản, xã Bản Kiều, huyện Thanh Thạch.
Thành viên gia đình: Cha là Tống Thiết Trụ, 47 tuổi, làm nông kiêm việc thời vụ; mẹ là Vương Tố Phân, 45 tuổi, làm nông, mất khả năng lao động một phần do b/ệnh tật; em trai là Tống Gia Lạc, 15 tuổi, đang học lớp 9 tại trường THCS xã Bản Kiều.
Mục tình hình kinh tế gia đình ghi là "Khó khăn".
Thế nhưng trong hồ sơ lại không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của việc hỗ trợ, đơn xin v/ay vốn sinh viên để trống, hồ sơ ghi nhận cấp học bổng để trống, ngay cả tờ đơn miễn học phí cũng không được điền.
Trịnh Hoài Sơn lật lại một lần nữa.
Vẫn không có.
Toàn bộ hồ sơ trắng tinh như một tờ giấy chưa từng viết chữ.
Ông nhớ lại mùa đông năm ngoái, nhà trường có phát đơn xin hỗ trợ học sinh nghèo.
Khi đó Tống Vũ Đồng từng đến tìm ông, hỏi tờ đơn đó điền như thế nào.
Ông bảo cô đến phòng tổng vụ hỏi, sau đó thì chẳng còn tin tức gì nữa.
Ông cũng không theo sát để hỏi lại.
Trịnh Hoài Sơn khép hồ sơ, day mạnh vào mặt.
Ông bấm số điện thoại của Triệu Lập Tân, Cục trưởng Cục Giáo dục huyện Thanh Thạch.
Chuông đổ hồi lâu, đầu dây bên kia mới bắt máy.
Giọng điệu của Triệu Lập Tân mang theo vẻ ngái ngủ đầy thiếu kiên nhẫn:
"Lão Trịnh, nửa đêm nửa hôm rồi, có chuyện gì vậy?"
"Cục trưởng Triệu, tôi là Trịnh Hoài Sơn ở trường cấp ba Thanh Thạch. Kỳ thi đại học năm nay, trường chúng ta có một thủ khoa khối tự nhiên toàn tỉnh, đạt 750 điểm."
"Chuyện này tôi biết, tỉnh đã phát thông báo từ chiều, mai còn tổ chức lễ tuyên dương nữa. Ông gọi điện chỉ để nói chuyện này thôi sao?"
"Học sinh đó, hiện đang làm thuê ở Đông Quản. Em ấy không đăng ký nguyện vọng."
Đầu dây bên kia im lặng ít nhất năm giây.
"Cái gì?"
"Em ấy tên Tống Vũ Đồng, người thôn Thạch Bản, xã Bản Kiều. Nhà nghèo, mẹ đ/au ốm, n/ợ nần chồng chất. Thi xong ngày thứ hai là chạy đi luôn. Tôi vừa gọi điện cho em ấy, người đang ở một nhà máy điện tử tại Đông Quản."
"Chẳng lẽ em ấy không biết có chính sách hỗ trợ sao?"
"Em ấy nói, chưa từng có ai nhắc với em ấy về chuyện đó."
Lại một khoảng lặng nữa.
"Lão Trịnh," giọng Triệu Lập Tân trầm xuống, "Ông chắc chắn là em ấy không điền bất kỳ đơn xin hỗ trợ nào chứ?"
"Tôi vừa kiểm tra hồ sơ của em ấy, không có gì cả. Một tờ giấy trắng."
"Trường các ông làm ăn kiểu gì vậy? Công tác rà soát học sinh nghèo được thực hiện thế nào? Chính sách tuyên truyền đi đâu cả rồi?"
Trịnh Hoài Sơn không nói nên lời.
Ông thực sự không có gì để bào chữa.
"Chuyện này ông đã báo cáo lên cấp nào rồi?"
"Chỉ mới gọi cho ông cuộc điện thoại này thôi."
"Đừng nói ra ngoài vội. Tôi sẽ báo cáo lên thành phố ngay. Ông thu xếp toàn bộ tư liệu của học sinh đó lại, không được sót một chữ."
Cúp điện thoại, Trịnh Hoài Sơn ngồi trong văn phòng, ánh mắt hướng ra sân trường ngoài cửa sổ.
Trời sắp sáng, tầng mây phía đông ửng lên màu xám.
Ông kéo ngăn kéo lấy ra bao th/uốc, bóc vỏ, châm lửa.
Ba năm cai th/uốc, đêm nay phá lệ.
Trong làn khói mờ ảo, gương mặt Tống Vũ Đồng hiện lên trước mắt ông.
Đó là một cô bé g/ầy gò, da hơi ngăm, đôi mắt rất to.
Ba năm cấp ba, cô luôn mặc bộ đồng phục đã bạc màu, cổ tay áo sờn cả mép.
Cô ngồi bàn thứ ba cạnh cửa sổ, trong giờ học không bao giờ mất tập trung, giờ ra chơi cũng không tán gẫu với bạn bè.
Cô từng giành giải Nhất cuộc thi Toán cấp tỉnh, giải Nhì cuộc thi Vật lý.
Trong số những tấm bằng khen dán trên bức tường phía sau lớp học, của cô là nhiều nhất.
Chính một học sinh như vậy, giờ đây đang vặn ốc vít trên dây chuyền sản xuất ở Đông Quản.
Trịnh Hoài Sơn dụi tắt mẩu th/uốc, đứng dậy đi về phía tủ hồ sơ, bắt đầu tìm ki/ếm tất cả tài liệu về Tống Vũ Đồng.
Ông không hề biết rằng, cuộc điện thoại này sẽ kích n/ổ một trận động đất chính trị bốn cấp từ tỉnh, thành phố, huyện, cho đến xã.
Mà tâm chấn, nằm ngay trên dây chuyền sản xuất ở một nhà máy điện tử tại Đông Quản.
Sự việc hoàn toàn bùng n/ổ sau ba ngày.
Một tài khoản video ngắn tên "Công nhân Tiểu Phương" đăng một đoạn cập nhật: Cô bạn giường trên, vừa thi đại học xong đã ra ngoài đi làm.
Hôm nay thầy chủ nhiệm gọi điện bảo em ấy được 750 điểm, thủ khoa toàn tỉnh.
Tôi hỏi sao không đi học đại học, em ấy bảo nhà không lo nổi tiền.
Tôi hỏi em ấy có biết v/ay vốn sinh viên không, em ấy bảo chưa từng nghe qua.
Kèm theo là bức ảnh chụp nghiêng mờ nhạt, một cô gái g/ầy gò ngồi bên mép giường ăn mì tôm.
Video đăng lúc hai giờ sáng, đến sáu giờ sáng, lượt xem đã vượt qua tám triệu.
Mười giờ sáng, từ khóa "Thủ khoa điểm tuyệt đối vặn ốc vít ở Đông Quản" leo lên vị trí số một trên bảng xếp hạng tìm ki/ếm, phía sau có thêm chữ "Bùng n/ổ".
Bình luận hot nhất viết rằng:
"Chẳng phải nhà nước nói không được để bất kỳ học sinh nào bỏ học vì nghèo sao? Đây chính là cái gọi là 'không được để sót một ai' của các người đấy à?"
Bình luận thứ hai:
"Cục Giáo dục huyện Thanh Thạch đang làm cái gì vậy? Xóa đói giảm nghèo chính x/ác là chính x/ác đi đâu rồi?"
Bình luận thứ ba:
"Từ cấp tỉnh đến cấp xã, tính từng người một, tất cả đều phải truy c/ứu trách nhiệm."
Dư luận như cơn lũ vỡ đ/ập, ồ ạt tràn qua tài khoản Weibo của các cấp chính quyền.
Trang Weibo chính thức của Cục Giáo dục huyện Thanh Thạch bị gắn thẻ hơn mười vạn lần, bình luận từ "Yêu cầu Cục Giáo dục đứng ra giải thích" cho đến "Cục trưởng nên từ chức tạ lỗi" đều có đủ.
Chủ tịch huyện Thanh Thạch, Tôn Quảng Lâm, nhận được tin tức ngay tại hội trường.
