Trình Việt đứng đó, lặng người hồi lâu.
Hắn bỗng hiểu ra mình đã đá/nh mất thứ gì.
Không phải một món đồ dùng thuận tay.
Mà là một người từng chân thành muốn cùng hắn đi hết cuộc đời.
Hắn đã đá/nh mất người ấy rồi.
Vào lúc hắn vẫn tưởng rằng nàng sẽ mãi mãi đứng đợi tại chỗ cũ.
Ngày Trình Việt rời kinh, trời lất phất mưa.
Lục Thanh Lam không đi tiễn.
Nàng đang xử lý việc nhà tại chính viện, một buổi sáng gặp sáu lượt quản sự, đối chiếu xong sổ sách của hai cửa tiệm.
Lúc nghỉ trưa, Xuân Đào cẩn trọng hỏi:
"Tiểu thư, Đại gia đi rồi, người không định ra cổng thành..."
"Không cần."
Lục Thanh Lam nhận lấy chén trà.
Xuân Đào không dám hỏi thêm.
Ngoài cửa sổ, tiếng mưa tí tách.
Lục Thanh Lam nắm chén trà, nhìn chiếc chuông gió treo nơi góc mái hiên một lúc.
Đó là món đồ nàng m/ua vào năm xuất giá, làm bằng đồng, vẽ hoa sen dây, khi gió thổi qua kêu leng keng lanh lảnh.
Kiếp trước, chiếc chuông này hỏng rỉ vào năm thứ ba, nàng không nỡ vứt, cất dưới đáy rương suốt sáu mươi năm.
Giờ đây nó vẫn còn mới, kêu lên những tiếng giòn tan trong gió.
Nàng nhìn một lúc rồi dời ánh mắt đi.
Sau khi Trình Việt rời kinh, cuộc sống của Lục Thanh Lam lại càng suôn sẻ hơn.
Không còn ai xông vào chất vấn khi nàng đang xử lý công việc, không còn ai cố tình làm đổ chén trà khi nàng đang xem sổ sách.
Mẹ chồng - Trình thái thái - cũng yên ắng hơn nhiều. Tộc trưởng trước khi đi đã có một cuộc trò chuyện với bà, không ai biết họ đã nói gì, chỉ biết từ đó về sau, bà không bao giờ bắt Lục Thanh Lam đến đứng hầu quy củ nữa.
Nhị phòng và tam phòng lần lượt trả hết n/ợ cũ.
Tô Nguyệt Nga bị Trình thái thái đưa về quê quán, lấy lý do là "về quê phụng dưỡng mẹ già". Trước khi đi, cô ta muốn đến từ biệt, nhưng Lục Thanh Lam không gặp.
Cuối tháng tư, Từ An Đường sai người đến tạ ơn, nói rằng số gạo tẻ và táo đỏ nhà họ Trình tặng năm nay đủ cho các cụ già trong đường dùng suốt hai tháng. Lục Thanh Lam nghe xong, chỉ đáp "Đã biết".
Xuân Đào thấy bất bình thay nàng:
"Tiểu thư làm việc tốt, sao chưa bao giờ thấy người kể cho ai nghe?"
Lục Thanh Lam mỉm cười.
"Làm việc tốt, nhất định phải để người khác biết sao?"
Xuân Đào nghẹn lời.
"Trước đây mỗi việc ta làm, đều sợ người khác không biết."
Lục Thanh Lam cúi đầu lật sổ sách, "Sợ mẹ chồng không thấy lòng hiếu thảo của ta, sợ phu quân không thấy sự hiền thục của ta, sợ tộc nhân không thấy công lao của ta. Cứ như thể nếu người ta không thấy, thì việc đó coi như phí công vô ích."
Nàng dừng lại một chút.
"Giờ đây thấy rằng, làm thì đã làm rồi. Còn người khác có biết hay không..."
Nàng không nói tiếp nữa.
Xuân Đào ngẩn ngơ nhìn tiểu thư nhà mình.
Khi nàng nói những lời này, không hề có oán h/ận, cũng chẳng có sự nặng nề của việc buông bỏ.
Giống như đang kể lại một chuyện từ rất lâu rồi, kể xong là thôi, lật sang trang mới.
Đầu tháng năm, Lục Thanh Lam làm một việc chấn động cả tộc họ.
Nàng trích ra ba phần cổ phần từ bốn cửa tiệm có doanh thu tốt nhất của mình, thành lập một "Trinh Ý Đường" - chuyên cung cấp sinh kế cho những người phụ nữ trong tộc bị góa bụa, bị hưu bỏ hoặc thủ tiết không nơi nương tựa.
Ai có tay nghề thì nhận việc trong đường, không có tay nghề thì đường dạy; người già yếu b/ệnh tật không nơi nương tựa thì đường nuôi dưỡng.
Việc này nàng không hề bàn bạc trước với bất kỳ ai.
Các tộc lão nghe tin, phản ứng mỗi người một vẻ.
Có người bảo Lục thị không an phận, có người nói việc này trái với tổ chế, cũng có người im lặng quan sát.
Tam thúc công sai người đến mời nàng.
Khi Lục Thanh Lam đến, vị lão nhân tám mươi tuổi này đang cho chim ăn ngoài hành lang.
Thấy nàng đến, ông không ngước mắt, chỉ nói:
"Lục thị, con có biết mình đang làm gì không?"
"Biết ạ."
Lục Thanh Lam đáp.
"Tông phụ lập đường, thu nhận những người phụ nữ bị ruồng bỏ."
Tam thúc công rắc hạt kê vào lồng, "Người ngoài sẽ nói gì?"
Lục Thanh Lam không đáp ngay.
Nàng nhìn những chú chim trong lồng tranh giành thức ăn, bỗng nhiên nhớ lại kiếp trước.
Kiếp trước nàng cũng là chú chim trong lồng.
Bị người ta cho ăn những hạt "Hiền lương thục đức" suốt sáu mươi năm, mổ thức ăn cả một đời, đến ch*t vẫn chưa từng bay ra khỏi cái lồng đó.
Giờ đây nàng đã mở cửa lồng rồi.
Không phải vì chính mình.
Mà vì những người phụ nữ vẫn đang bị nh/ốt trong lồng, không dám bay và không thể bay.
"Tam thúc công," nàng khẽ nói, "Con nghe nói, mẹ của người thời trẻ cũng từng bị hưu bỏ."
Tay Tam thúc công khựng lại.
"Bà ấy bị nhà mẹ đẻ không nhận, nhà chồng không dung, phải dẫn người đi thuê nhà ở ngoài suốt ba năm."
Lục Thanh Lam nói, "Sau này người đọc sách thành đạt, đón bà về phụng dưỡng, bà sống đến tám mươi chín tuổi."
Tam thúc công im lặng hồi lâu.
"...Con đã điều tra lão phu."
"Vâng."
Lục Thanh Lam không phủ nhận.
Tam thúc công không nổi gi/ận.
Ông chỉ đặt hũ hạt kê xuống, chậm rãi quay người lại.
Ánh hoàng hôn chiếu lên khuôn mặt đầy nếp nhăn của ông, vẻ mặt đó vô cùng phức tạp - có sự x/ấu hổ khi bị vạch trần chuyện cũ, có hồi ức về quá khứ, và còn một chút... sự giải thoát nhạt nhòa.
"Mẹ ta..." ông chậm rãi lên tiếng, "cho đến ch*t vẫn không quay lại ngôi làng đó."
Lục Thanh Lam không nói gì.
"Bà thời trẻ cũng từng đọc sách, biết tính toán sổ sách."
Tam thúc công nói, "Sau này bị hưu, thuê nhà ba năm, dựa vào việc giặt giũ vá víu cho người ta để nuôi ta. Bà thường nói, nếu có ai đó có thể cho bà một công việc, không phải ngày ngày quỳ bên giếng giặt quần áo, thì mùa đông tay bà đã không bị nứt nẻ nhiều đến thế..."
