Đến ngày đầy tháng, mẹ chồng ta cạo tóc m/áu cho cặp long phụng, cạo đến sau gáy thì dừng tay:
“Xoáy tóc này lệch trái, con cháu nhà họ Tiêu ta đều lệch phải.”
Cả gian phòng không một ai đáp lời.
Ba mươi sáu gánh của hồi môn, không đổi lại nổi một lời ấm áp.
Đêm xuống, bà cho gọi bà đỡ đến hỏi chuyện, ngày hôm sau trong phủ đã đồn đại khắp nơi:
“Sinh non là để che đậy sự x/ấu hổ, ai biết được th/ai này là của kẻ nào.”
“Hầu phu nhân quả thật không chịu nổi nỗi cô đơn!”
Hầu gia đang ở ngoài ải, chẳng có ai đứng ra nói giúp ta.
Mẹ chồng đem gia quy ra ép:
“Kẻ huyết mạch không rõ ràng không được vào gia phả.”
Từ đường mở cửa, một bát nước trong đặt trước mặt ta.
Ta ngước nhìn đám con cháu dưới gối mẹ chồng, những đứa trẻ do vợ cả để lại.
“Vậy thì kiểm chứng. Của Thế tử, cũng mang ra một bát.”
......
Chiếc chậu đồng dùng cho lễ tẩy tam là đồ cũ, đáy chậu có một vết nứt, đã được hàn lại bằng thiếc.
Mẹ chồng nói, con trẻ trong phủ tẩy tam đều dùng chậu này, Thế tử năm xưa cũng vậy.
Ta ngồi trên chiếc ghế đẩu dưới cửa sổ. Tháng tám, trời vẫn còn nóng, cửa sổ đóng kín, trong phòng oi bức, mồ hôi từ sau gáy chảy xuống.
Nhũ mẫu bồng cặp long phụng đến, một đứa quấn khăn đỏ, một đứa quấn khăn xanh.
Mẹ chồng rửa tay, đón lấy đứa lớn, đặt lên đầu gối.
“Tóc cũng dày đấy.” Bà nói.
Ta đáp một tiếng.
Bà cầm d/ao cạo, cạo từ trán ra sau gáy. Cạo được một nửa thì dừng tay.
“Xoáy tóc này lệch trái.”
Trong phòng không ai đáp lời.
Bà nhìn thêm lần nữa, đẩy đứa trẻ về phía trước một chút để ánh sáng rõ hơn.
“Con cháu nhà họ Tiêu ta, đều lệch phải.”
Câu nói này không lớn, nhưng rơi xuống gian phòng, từng chữ đều nghe rõ mồn một.
Nhị thẩm Liễu thị ngồi ở hàng dưới, chiếc khăn tay trong tay khẽ động.
Ta nói: “Tóc m/áu còn mềm, xoáy tóc chưa định hình.”
Mẹ chồng không nhìn ta, đặt d/ao cạo lại vào khay.
“Ta chẳng nói gì cả.”
Nói xong, bà xoay đầu đứa trẻ lại, tiếp tục cạo.
Lưỡi d/ao sát vào da, kêu sột soạt.
Cạo xong, bà gom tóc m/áu đặt lên một tờ giấy vàng, gói lại, để trước bàn thờ.
“Giữ lấy.” Bà nói, “Sau này làm chút kỷ niệm.”
Chuyện thứ hai xảy ra vào buổi chiều, lễ tẩy tam.
Trong chính đường bày bốn bàn, ngồi là những nữ quyến trong tộc và các quản sự tức phụ.
Quản sự tức phụ cầm danh sách lễ vật đọc, từng gánh từng gánh đọc qua.
Đọc đến gánh của Thế tử, bà ta dừng lại một chút, giọng cao lên đôi phần.
“Lễ tẩy tam của gia, lão phu nhân đích thân ban thêm một cặp khóa vàng ròng.”
Có người phụ họa: “Khi đó thật là náo nhiệt.”
Mẹ chồng mỉm cười, giơ tay ra hiệu.
Đến lượt cặp long phụng, danh sách lễ vật mỏng đi một nửa.
Một cặp khóa bạc, hai súc vải mịn, một cặp vòng bạc.
Quản sự tức phụ đọc xong, khép danh sách lại.
Liễu thị ở bên cạnh nói: “Th/ai này của Nhị phu nhân đến gấp gáp, lễ vật mỏng hơn chút cũng là lẽ thường.”
Bà ta nói xong nhìn ta một cái.
Ta không nói gì.
Mẹ chồng bưng trà lên, nhấp một ngụm rồi đặt xuống.
“Quy củ nhà thương nhân không giống với chúng ta.” Bà nói, “Về lễ nghĩa, ta không trách nàng ấy.”
Trong phòng vang lên tiếng cười khẽ.
Ta ngồi đó, tay nắm ch/ặt chén trà trống không, siết đến đầu ngón tay trắng bệch.
Ngày hôm sau ta mới biết, cặp khóa bạc đó là đồ cũ được lục ra từ kho.
Chuyện thứ ba là vào ban đêm.
Con đã ngủ, ta mở rương, gói mớ tóc m/áu trong giấy vàng vào một chiếc túi cũ.
Chiếc túi là đồ ta mang theo khi xuất giá, vải thô, các góc đã sờn trắng.
Gói xong, ta đ/è xuống đáy rương.
Trong rương còn một thứ, là của chính ta: danh sách của hồi môn.
Ta rút ra, nương theo ánh đèn, từng gánh từng gánh đối chiếu.
Ba mươi sáu gánh. Khế ước của ba gian cửa tiệm.
Đối chiếu đến gánh “đồ bạc”, ta dừng lại một chút.
Trong danh sách viết: Một cặp khóa vàng ròng, một cặp khóa bạc, ngoài ra còn ba rương bạc.
Ba rương bạc là tiền đáy rương, đã giao hẹn không được động đến, sau này để lại cho con.
Ta gấp danh sách lại, đặt về đáy rương.
Bấc đèn ngắn lại, ngọn lửa chập chờn.
Ta vươn tay khêu đèn cho sáng, nhìn thấy tay mình đang run.
Không phải vì sợ.
Mà là từ sáng đến giờ, ta không tranh cãi lấy một lời.
Mẹ chồng nói “ta chẳng nói gì cả”, Liễu thị nói “lễ mỏng là lẽ thường”, quản sự tức phụ dừng lại lúc đọc danh sách.
Những lời này đều không nặng, nhưng từng câu từng câu rơi xuống, rơi suốt cả một ngày.
Ta lại tháo chiếc khóa bạc của đứa lớn ra, lật ngược lại.
Dưới ánh đèn, hai chữ đó rất mờ, tựa như đã khắc lên rồi lại bị mài phẳng.
Ta dùng móng tay cạo thử, không cạo đi được.
Ta cài khóa lại, cài vào nấc ch/ặt nhất.
Sáng hôm sau, Vương bà tử chuyên đi m/ua sắm đến đưa phần ăn.
Trong tháng ở cữ đáng ra phải có nửa con heo, bà ta chỉ xách một phần tư, gói trong lá sen, dầu mỡ đã thấm ra ngoài.
Than cũng bị đổi. Trước đây đ/ốt là than ngân sương, lần này là than đen, trong giỏ còn lẫn cả vụn than.
Canh hầm cho ta, từ nhân sâm già đổi thành đảng sâm.
Vương bà tử đặt đồ xuống hiên, cười làm lành.
“Trong kho eo hẹp. Lão phu nhân nói, phải ưu tiên bên phía Thế tử trước.”
