Tôi được sắp xếp ở trung tâm hội trường, ứng phó một cách lịch thiệp nhưng có phần xa cách trước những lời chúc mừng, thăm dò và lấy lòng.
Đúng lúc không khí buổi tiệc dần đẩy lên cao trào, khách chủ đều vui vẻ, thì ở lối vào truyền đến một trận xôn xao nhẹ.
Tôi ngước mắt nhìn lên, chỉ thấy hiệu trưởng Lý Kiến Văn dẫn theo một người, bước vào với vẻ hơi gượng gạo. Người đó tóc bạc thưa thớt, vóc dáng hơi c/òng xuống, mặc một chiếc áo Trung Sơn đã cũ, lạc quẻ hoàn toàn với buổi tiệc, ánh mắt né tránh, tạo nên sự tương phản chói mắt với khung cảnh áo quần lộng lẫy, cười nói rôm rả xung quanh.
Là Vương Chính Ngôn.
Chỉ vài tháng ngắn ngủi, ông ta dường như đã bị rút cạn tinh thần, đôi mắt từng sắc lẹm, cố chấp, đầy vẻ uy quyền ngày nào, giờ chỉ còn lại sự đục ngầu, mông lung và mệt mỏi cùng cực.
Họ băng qua đám đông, nhắm thẳng về phía tôi mà đi. Nơi họ đi qua, tiếng trò chuyện tự giác nhỏ dần, những ánh mắt tò mò, thăm dò, thậm chí là hóng chuyện đều đổ dồn về phía đó.
Trên mặt Lý Kiến Văn cố nặn ra một nụ cười vô cùng gượng gạo, thậm chí mang theo vài phần lấy lòng, trên trán dường như lại rịn ra những giọt mồ hôi nhỏ: “Thẩm Niệm, chúc mừng em, thi tốt thật đấy! Chúng tôi... chúng tôi là cố ý đến chúc mừng em, đồng thời... cũng là đến để trịnh trọng xin lỗi.”
Tôi không nói gì, ánh mắt bình thản đặt lên bóng hình gần như muốn co rút vào trong bóng tối bên cạnh Lý Kiến Văn.
Vương Chính Ngôn bị ép phải ngẩng đầu lên, ánh mắt phức tạp nhìn về phía tôi, người đang được bao quanh bởi ánh đèn sân khấu và ánh nhìn của mọi người. Trong ánh mắt đó trộn lẫn quá nhiều thứ: có sự không cam lòng chưa tan hết, có nỗi hối h/ận sâu sắc, nhưng nhiều hơn cả là sự trống rỗng sau khi niềm tin sụp đổ, và sự bất lực, đầu hàng hoàn toàn khi đối diện với sức mạnh tuyệt đối. Môi ông ta mấp máy, trong cổ họng phát ra tiếng “khè khè” nhẹ, nhưng hồi lâu vẫn không thốt ra được một âm tiết trọn vẹn.
Cuối cùng, dưới sự ra hiệu đầy thúc giục của Lý Kiến Văn, ông ta tiến lên nửa bước, hướng về phía tôi – người học sinh từng bị ông ta định nghĩa là “con sâu làm rầu nồi canh”, cần phải “quản giáo nghiêm khắc” – cúi sâu người, gần như gập xuống chín mươi độ.
Cái đầu từng luôn ngẩng cao, tự cho mình là đại diện cho sự đúng đắn tuyệt đối và công lý giáo dục ấy, cuối cùng, dưới sự phán xét tà/n nh/ẫn của thực tế, đã cúi thấp xuống tận bụi trần.
Sự ồn ào của cả sảnh tiệc, dường như trong khoảnh khắc Vương Chính Ngôn cúi người sâu ấy, đã bị nhấn nút tạm dừng.
Tất cả ánh mắt đều mang theo những cảm xúc khác nhau đổ dồn vào đây – tò mò, thấu hiểu, châm chọc, thờ ơ. Hiệu trưởng Bạch Lộ cầm ly rư/ợu, đứng cách đó không xa bên cạnh tháp champagne, trên mặt mang theo nụ cười nhạt thấu hiểu mà kín đáo, không hề tiến lên.
Sắc mặt Lý Kiến Văn đỏ bừng rồi chuyển sang tái nhợt vì x/ấu hổ, ông ta theo bản năng muốn đỡ Vương Chính Ngôn dậy, nhưng bị ánh mắt bình lặng không chút gợn sóng của tôi ngăn lại.
“Xin lỗi, thực sự không cần đâu.” Tôi lên tiếng, giọng trong trẻo, rõ ràng vang vọng trong đại sảnh đột nhiên tĩnh lặng, “Tôi không chịu nổi, và cũng không cần phải chịu.”
Lý Kiến Văn vội vàng tiến lên, tốc độ nói rất nhanh: “Thẩm Niệm, thầy Vương ông ấy... ông ấy đã nhận thức sâu sắc lỗi lầm của mình rồi, nhà trường cũng đã đưa ra hình thức xử lý nghiêm khắc nhất. Em nhìn xem, ông ấy giờ chỉ là nhân viên bình thường ở thư viện thôi. Chúng tôi đến đây lần này, là chân thành chúc mừng em, cũng là vì những chuyện quá khứ...”
“Chân thành?” Tôi hơi nhướng mày, ánh mắt dời khỏi khuôn mặt đầy lo lắng của Lý Kiến Văn, rơi trở lại tấm lưng đang cúi thấp, khẽ r/un r/ẩy của Vương Chính Ngôn, “Thầy Vương, thực ra, thầy không sai.”
Vương Chính Ngôn run lên bần bật, khó tin ngẩng đầu lên, trong đôi mắt đục ngầu lóe lên tia sáng mông lung.
Tôi bình thản nhìn ông ta, giọng điệu chậm rãi nhưng từng chữ đều rõ ràng: “Triết lý ‘công bằng’ mà thầy kiên trì, xét trên ý nghĩa phổ quát, là đúng. Để đại đa số học sinh tuân thủ quy tắc thống nhất, nỗ lực trong khuôn khổ tương đối nhất quán, đó vốn là logic cơ bản của giáo dục tập thể, không có gì đáng trách.”
Tiếng xì xào xung quanh lại vang lên, không ít người lộ vẻ ngạc nhiên. Lý Kiến Văn cũng sững sờ.
Môi Vương Chính Ngôn r/un r/ẩy, như thể vừa bắt được một cọc gỗ trôi sông, nói giọng khàn đặc: “Tôi... tôi chỉ muốn tạo dựng nề nếp tốt, có trách nhiệm với từng học sinh...”
“Nhưng sai lầm lớn nhất của thầy,” giọng tôi đột ngột trở nên lạnh lẽo, như những mảnh băng c/ắt ngang không khí, c/ắt đ/ứt lời biện hộ yếu ớt của ông ta, “ở chỗ thầy đã đá/ nh giá sai giá trị của tôi, và nghiêm trọng hơn là đá/ nh giá thấp cái giá phải trả cho sự ‘công bằng’ cứng nhắc đó của thầy.”
“Sự công bằng mà thầy hiểu, là ép buộc tất cả những cá thể khác biệt vào cùng một cái khuôn. Thầy đ/ập điện thoại của tôi, tịch thu sách của tôi, ép tôi tham gia những buổi phát động vô bổ, lao động hiệu quả thấp, mượn danh nghĩa là “hòa nhập”, “mài giũa”, thực chất, chỉ là để duy trì trí tưởng tượng rập khuôn của thầy về “trật tự”, thỏa mãn sự chấp niệm về “cảm giác kiểm soát” của cá nhân thầy mà thôi.”
