Trước mặt bà là một tờ giấy xuyến chỉ khổ lớn, trên đó dường như là những họa tiết cổ xưa. Bên cạnh bày biện đủ loại dụng cụ mà tôi không gọi tên được — những chiếc chổi lông tinh xảo, nhíp với nhiều kích cỡ khác nhau, và vài lọ thủy tinh đựng chất lỏng trong suốt.
“Giang Hòa,” bà không trả lời trực tiếp câu hỏi của tôi, mà chỉ tay vào tờ giấy ố vàng đang cuộn lại trên bàn, “Con nhìn xem đây là gì?”
Tôi ghé sát lại, đó là một tờ giấy rất cổ, mép đã rá/ch nát, trên mặt giấy đầy những đốm nâu và vết mốc, chằng chịt những dòng chữ tiểu khải nhỏ như chân ruồi, lại còn đóng vài con dấu đỏ đã mờ nhạt. Thứ này trông như vừa được đào từ m/ộ cổ nào đó, tỏa ra mùi ẩm mốc cũ kỹ.
“Đây là… bản đồ? Hay là văn tự m/ua b/án đất?” Tôi ngập ngừng hỏi.
“Là một tờ khế ước đất từ thời nhà Thanh.” Ánh mắt mẹ lóe lên một tia sáng mà tôi chưa từng thấy, đó là sự tự tin và tập trung của một người làm chuyên môn. “Chính x/ác hơn, đây là văn bản từ năm Càn Long thứ 38, ghi lại việc tổ tiên nhà họ Giang chúng ta m/ua đất ở phía nam thành phố.”
“Cái này… thì có ích gì?” Tôi khó hiểu hỏi. Thời đại nào rồi, một tờ giấy bỏ đi từ mấy trăm năm trước, chẳng lẽ còn có giá trị hơn cả sổ đỏ sao?
Mẹ không giải thích, chỉ cầm lấy một cây bút lông dê cực mảnh, chấm vào chất lỏng trong lọ thủy tinh bên cạnh, cẩn thận lau nhẹ trên tờ giấy mỏng manh ấy. Động tác của bà nhẹ nhàng như phủi bụi trên cánh bướm, vẻ mặt tập trung đến mức dường như cả thế giới chỉ còn lại tờ giấy nhỏ bé trước mắt.
“Tờ giấy này, giá trị còn hơn cả năm căn nhà kia cộng lại,” bà vừa phục chế vừa không ngoảnh đầu lại nói, “Và cũng đáng tin hơn cái gọi là tình thân.”
Những ngày tiếp theo, mẹ hầu như ở lì trong phòng sách. Tôi thỉnh thoảng vào đưa nước, luôn thấy bà đeo găng tay trắng, mượn kính lúp và các thiết bị tinh vi để làm việc trên tờ giấy cổ đó. Trong không khí phảng phất mùi thoang thoảng giống như kẹo mạch nha trộn lẫn với một loại hóa chất nào đó.
Lúc này tôi mới lờ mờ nhớ ra nghề nghiệp của mẹ. Bà là chuyên gia phục chế cổ thư tại một bảo tàng cấp tỉnh. Công việc này thanh bần mà cô đ/ộc, chẳng có địa vị xã hội gì, trong mắt họ hàng, nó không hề “thể diện” như công chức của cậu cả hay doanh nhân như dượng út.
Họ chỉ biết Giang Lam “loay hoay với mấy thứ giấy vụn sách nát trong bảo tàng”, mà chưa bao giờ biết rằng, đằng sau những “thứ giấy vụn sách nát” đó có thể ẩn chứa giá trị kinh ngạc đến nhường nào.
Thứ bảy, ngày diễn ra bữa tiệc gia đình đã đến. Mẹ con tôi đến “Thịnh Đình Lâu” trước nửa tiếng. Quản lý đích thân đón ở cửa, cung kính dẫn chúng tôi đến căn phòng lớn nhất, sang trọng nhất trên tầng cao nhất mang tên “Quan Giang Nguyệt”.
Căn phòng được bài trí theo phong cách cổ điển, bên ngoài cửa sổ sát đất khổng lồ là cảnh đêm rực rỡ của toàn thành phố. Tôi mặc bộ vest mẹ mới m/ua cho, cảm thấy không tự nhiên chút nào.
“Mẹ, chúng ta thực sự sẽ mời họ ăn ở đây sao?” Tôi hỏi lại lần cuối, trong lòng cảm thấy không vững dạ.
Mẹ đang chỉnh máy chiếu trong phòng, nghe vậy, bà quay đầu lại, nở một nụ cười an ủi với tôi. “Đừng căng thẳng, Giang Hòa.” Bà chỉnh lại cà vạt cho tôi, khẽ nói, “Hôm nay, không phải là mời họ ăn cơm.”
“Vậy là gì?”
“Là để… dạy cho họ một bài học.”
Trong nụ cười của bà mang theo một tia sắc lạnh. Lời vừa dứt, cửa phòng được đẩy ra, cả nhà cậu cả Giang Đào, nhà dì út Giang Mẫn, cùng ông ngoại và vài người họ hàng xa đến xem náo nhiệt, hùng hổ bước vào. Họ nhìn thấy căn phòng xa hoa này, trên mặt đều lộ ra sự ngạc nhiên và đố kỵ không thể che giấu.
“Ôi chao, chị cả, chị trúng quả đậm gì mà sang thế?” Dì út Giang Mẫn khoa trương kêu lên, mắt đảo quanh đá/nh giá, như thể đang định giá xem mỗi món đồ trong đây đáng giá bao nhiêu tiền.
Cậu cả hắng giọng, bày ra vẻ bề trên của người anh cả: “Giang Lam, em việc gì phải thế? Người một nhà ăn cơm, ở đâu mà chẳng được, sao phải đến nơi này phô trương lãng phí.”
Mẹ không quan tâm đến họ, chỉ đi đến cạnh ghế chủ tọa, đỡ ông ngoại ngồi xuống, rồi cầm điều khiển từ xa, nhấn công tắc máy chiếu. Trên tấm màn trắng muốt, không xuất hiện lời chào mừng vui vẻ, cũng không chiếu những bức ảnh gia đình ấm áp. Thay vào đó, là một tờ khế ước đất cổ xưa, rá/ch nát đã được phóng to lên gấp nhiều lần. Chính là tờ giấy mà mẹ đã thức đêm phục chế mấy ngày qua.
Tiếng ồn ào trong phòng đột ngột im bặt. Tất cả mọi người đều sững sờ, không hiểu mẹ tôi đang giở trò gì.
Mẹ cầm micro, hắng giọng, ánh mắt bình thản quét qua gương mặt đầy nghi hoặc của từng người. “Mọi người, hôm nay mời mọi người đến đây, không phải để ăn cơm.”
“Mà là để, phân chia lại tài sản của nhà họ Giang.”
